Örgütleme (Teşkilatlanma) Fonksiyonu ve İlkeleri

12 soru

Soru 1Soru

Kamu yönetiminde örgütleme süreci; amaçlara ulaşmak için gerekli birimlerin kurulması, bu birimler arasındaki ilişkilerin düzenlenmesi ve personelin yetkilendirilmesi aşamalarını kapsar. Bu süreçte, bir yöneticinin etkili bir denetim ve eşgüdüm sağlayabilmesi amacıyla kendisine doğrudan bağlı olarak çalışacak ast sayısının verimlilik kriterlerine göre sınırlandırılması, aşağıdaki ilkelerden hangisiyle ifade edilmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kontrol Alanı (Denetim Alanı)

Cevap

Kontrol Alanı (Denetim Alanı), bir yöneticinin verimli bir şekilde yönetebileceği doğrudan bağlı ast sayısını ifade eder.
Kontrol Alanı ilkesi, bir yöneticinin fiziksel, zihinsel ve zamansal sınırları doğrultusunda kaç kişiyi etkin bir şekilde denetleyebileceğini belirler. Bu sayı arttıkça organizasyon yapısı genişler ve basıklaşır; sayı azaldıkça yapı daralır ve dikey (sivri) bir hal alır.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki anahtar ifadeyi analiz edin.
"Doğrudan bağlı olarak çalışacak ast sayısı" ve "denetim etkinliği" ifadeleri tespit edildi.
Örgütleme ilkeleri içinde yönetici başına düşen personel sayısını tanımlayan kavramı bulmak için gereklidir.
2
Örgütleme ilkelerini karşılaştırın.
Hiyerarşi dikey zinciri, Bölümlere Ayırma iş gruplarını, Kontrol Alanı ise denetim genişliğini temsil eder.
Kavramlar arasındaki farkı netleştirerek çeldiricileri elemek gerekir.
3
Yönetim fonksiyonları ile ilkeleri ayrıştırın.
Planlama ve Yöneltme seçenekleri, örgütleme fonksiyonunun içindeki bir ilke değil, başlı başına birer yönetim fonksiyonudur.
Yönetim fonksiyonları ile örgütleme ilkeleri arasındaki kategorik farkı belirlemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Kontrol Alanı (Denetim Alanı) İlkesi

Daha Fazla Pratik

Kontrol alanının genişlemesi veya daralmasının organizasyon şeması üzerindeki etkilerini (basık ve sivri yapılar) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 2Soru

Yönetim kuramlarında örgütleme (teşkilatlanma) fonksiyonu çerçevesinde; bir organizasyonda karmaşıklığı ve yetki çatışmasını önlemek amacıyla her astın yalnızca tek bir üstten emir alması ve sadece o üste karşı sorumlu olması gerektiğini savunan temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Komuta birliği

Cevap

Her astın tek bir üstten emir alması gerektiğini savunan ilke 'komuta birliği'dir.
Komuta birliği ilkesi, bir örgütte yetki karmaşasını ve çatışan emirleri önlemek için her astın yalnızca bir üstten emir almasını ve yalnızca o üste karşı sorumlu tutulmasını gerektirir. Bu, klasik yönetim kuramının en temel hiyerarşik ilkelerinden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Örgütleme ilkelerini gözden geçir.
Hiyerarşi, kontrol alanı, yetki devri ve komuta birliği gibi ilkeler belirlendi.
Soru, bu ilkelerden birinin tanımını istemektedir.
2
Tanımdaki anahtar ifadeyi analiz et.
'Tek bir üstten emir alma' ifadesi tespit edildi.
Bu ifade, yönetim biliminde spesifik bir ilkeye işaret eder.
3
Doğru terimi eşleştir.
Tek amire bağlılık kuralı 'Komuta Birliği' (Unity of Command) ilkesidir.
Karmaşayı önlemek için klasik yönetim teorisyenleri tarafından geliştirilmiş yapısal bir kuraldır.

Anahtar Kavram

Komuta Birliği İlkesi
Tahmini Süre:45s
Soru 3Soru

Örgütleme (teşkilatlanma) fonksiyonunun temel ilkelerinden biri olan; bir kurumda en üst kademe yöneticiden en alt kademe çalışana kadar kesintisiz ve dikey bir yetki-sorumluluk zincirinin oluşturulmasını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hiyerarşi (Basamaklar Sırası)

Cevap

Hiyerarşi (Basamaklar Sırası) ilkesi
Hiyerarşi (basamaklar sırası) ilkesi, örgütte en tepedeki otorite ile en alt birimler arasında bir komuta zinciri kurulmasını, yetkinin yukarıdan aşağıya doğru dağıtılmasını ve sorumluluğun da aşağıdan yukarıya doğru raporlanmasını sağlar. Bu ilke, organizasyonun bütünlüğünü ve düzenini temin eden dikey bağlantı hattıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Örgütleme ilkelerinin tanımlarını hatırla.
Hiyerarşi (Scalar Principle), yetki ve sorumlulukların yukarıdan aşağıya doğru silsile yoluyla aktarılmasıdır.
Soruda dikey ve kesintisiz bir yetki-sorumluluk zinciri vurgulandığı için bu tanım doğrudan hiyerarşi kavramına işaret eder.
2
Diğer seçenekleri ele.
Planlama ve Yöneltme farklı yönetim fonksiyonlarıdır. Komuta birliği ise dikey zincirin yapısını değil, emir alma noktasını belirler.
Kavramlar arası ayrım yaparak doğru terminolojiye ulaşılır.

Anahtar Kavram

Hiyerarşi (Basamaklar Sırası / Scalar Principle) İlkesi

İpuçları

1
Bu kavram, örgüt şemasındaki dikey basamakları ve yetki yolunu ifade eder.

Daha Fazla Pratik

Henri Fayol'un yönetim ilkeleri arasında yer alan 'Basamaklar Sırası' ile 'Komuta Birliği' arasındaki farkları gözden geçirin.
Tahmini Süre:45s
Soru 4Soru

Yönetim sürecinde örgütleme fonksiyonu icra edilirken, bir yöneticinin doğrudan doğruya kendisine bağlı olan ve etkili bir şekilde denetleyebileceği maksimum ast sayısını ifade eden temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kontrol alanı

Cevap

Kontrol alanı ilkesi, bir yöneticinin etkili bir şekilde yönetebileceği ast sayısını belirler.
Kontrol alanı (denetim alanı) ilkesi, bir yöneticinin fiziksel ve zihinsel kapasitesi dahilinde kaç kişiyi verimli bir şekilde yönetebileceğini belirleyen örgütleme ilkesidir. Bu ilke, örgütün dikey (uzun) veya yatay (basık) bir yapıya sahip olmasında doğrudan belirleyicidir.

Adım Adım Çözüm

1
Tanımın analiz edilmesi
Soruda 'doğrudan bağlı ast sayısı' ve 'etkili denetim' vurgulanmaktadır.
Yönetim literatüründe bu iki kriter kontrol alanı ilkesinin temelini oluşturur.
2
Kavramların ayırt edilmesi
Kontrol alanı yapısal bir kapasiteyi, hiyerarşi ise dikey yetki yolunu ifade eder.
Örgütleme ilkeleri arasındaki farkı netleştirmek için yapısal sınırlar ile yetki zinciri ayrılmalıdır.

Anahtar Kavram

Kontrol Alanı (Span of Control)

Daha Fazla Pratik

Kontrol alanı genişledikçe örgüt yapısının neden basıklaştığını (flat organization) araştırınız.
Tahmini Süre:45s
Soru 5Soru

Örgütleme fonksiyonu çerçevesinde 'kontrol alanı' (denetim alanı) genişliği üzerine yapılan bilimsel çalışmalarda; bir yöneticinin ast sayısındaki bir birimlik aritmetik artışın, yönetilmesi gereken karmaşık ilişkiler ağını çok daha yüksek oranda (geometrik olarak) artırdığı vurgulanmaktadır. Bu bağlamda; yönetici ile astlar arasındaki bağları 'doğrudan tekil', 'doğrudan grup' ve 'çapraz' ilişkiler olarak tasnif eden ve yöneticiye bağlı nn kadar ast olması durumunda toplam ilişki sayısını n(2n1+n1)n(2^{n-1} + n - 1) formülü ile açıklayan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Graicunas Analizi

Cevap

Graicunas Analizi
Graicunas Analizi, yönetimde örgütleme ilkesi olan 'kontrol alanı'nı matematiksel bir temele oturtur. Formül, bir yöneticiye bağlı olan astların sadece bireysel olarak değil, birbirleriyle olan etkileşimlerinin de (çapraz ilişkiler) yönetici üzerinde yük oluşturduğunu ispatlar. Bu durum, örgütleme aşamasında bir yöneticiye kaç kişinin bağlanması gerektiği kararında kritik bir rol oynar.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki anahtar kavramı belirle
Kontrol alanı (denetim alanı) genişliği ve ilişkilerin geometrik artışı.
Yönetim biliminde örgütleme fonksiyonunun en teknik ve sayısal yönü kontrol alanının sınırlarıdır.
2
Matematiksel modeli analiz et
n(2n1+n1)n(2^{n-1} + n - 1) formülü.
Bu formül, Fransız yönetim danışmanı V.A. Graicunas tarafından geliştirilmiş olup, ast sayısı arttıkça ilişkilerin nasıl katlanarak arttığını gösterir.
3
İlişki türlerini ayrıştır
Doğrudan tekil, doğrudan grup ve çapraz ilişkiler.
Graicunas, yöneticinin sadece astlarla değil, astların kendi arasındaki (çapraz) ve gruplar halindeki etkileşimlerini de yönetmek zorunda olduğunu savunur.

Anahtar Kavram

Graicunas'ın Kontrol Alanı Formülasyonu
Soru 6Soru

Yönetim sürecinde, belirlenen stratejik hedeflere ulaşabilmek amacıyla gerekli olan beşeri, teknik ve mali kaynakların bir düzen içerisine sokulması; bu kapsamda işlerin benzerliklerine göre gruplandırılarak bölümlere ayrılması ve birimler arası hiyerarşik yetki-sorumluluk bağlarının kurulması süreci aşağıdaki fonksiyonlardan hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Örgütleme

Cevap

Örgütleme fonksiyonu, planlanan hedeflere ulaşmak için gerekli kurumsal yapının oluşturulmasını ve kaynakların bölümlere ayrılmasını ifade eder.
Örgütleme fonksiyonu; kurumun amaçlarına ulaşabilmesi için hangi işlerin yapılacağının belirlenmesi, bu işlerin uzmanlık alanlarına göre gruplandırılarak 'bölümlere ayrılması', her pozisyonun yetki ve sorumluluklarının netleştirilmesi ve hiyerarşik bir basamaklar sırasının (emir-komuta zinciri) oluşturulması sürecidir. Soru kökündeki kaynakların düzenlenmesi ve yapısal bağların kurulması ifadeleri doğrudan bu işlevi tanımlar.

Adım Adım Çözüm

1
Yönetim fonksiyonlarını tanımların odağına göre ayrıştırın.
Tanım 'kaynakların düzenlenmesi', 'bölümlere ayırma' ve 'hiyerarşik yapı' unsurlarına vurgu yapmaktadır.
Bu unsurlar doğrudan organizasyonun statik yapısının inşasıyla ilgilidir.
2
Planlama ile Örgütleme arasındaki ayrımı yapın.
Planlama 'karar verme' ve 'hedef belirleme' iken; örgütleme bu kararları uygulayacak 'çatının' kurulmasıdır.
Öğrenciler genellikle hedeflerin belirlenmesi (planlama) ile o hedefler için birimlerin kurulmasını (örgütleme) karıştırmaktadır.
3
Diğer icracı fonksiyonları (Yöneltme, Koordinasyon) eleyin.
Yöneltme yapıyı çalıştırmakla, koordinasyon ise birimler arası uyumla ilgilidir.
Sorudaki 'bölümlere ayırma' (departmentalization) ifadesi örgütleme fonksiyonunun en tipik özelliğidir.

Anahtar Kavram

Örgütleme (Teşkilatlanma) Fonksiyonu

Daha Fazla Pratik

Örgütleme ilkeleri arasında yer alan 'Komuta Birliği' ile 'Yönetim Birliği' arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 7Soru

Bir kamu kurumunda yürütülen kurumsal geliştirme projesi kapsamında, birim amirlerine stratejik hedeflerin gerçekleştirilmesi konusunda tam bir hesap verme yükümlülüğü yüklenmiş; ancak bu hedeflere ulaşmak için gerekli olan bütçe kullanımı ve personel görevlendirme konularında herhangi bir karar alma gücü tanınmamıştır. Bu uygulama, yönetim sürecinin örgütleme (teşkilatlanma) fonksiyonunun aşağıdaki temel ilkelerinden hangisine doğrudan aykırıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yetki ve sorumluluk denkliği ilkesi

Cevap

Yetki ve sorumluluk denkliği ilkesi
Yetki ve sorumluluk denkliği ilkesi, bir yöneticiye veya personelde yüklenen sorumluluk miktarının, bu sorumluluğu yerine getirebilmesi için tanınan karar alma ve kaynak kullanma yetkisi ile dengeli olması gerektiğini ifade eder. Senaryoda amirlere sorumluluk verilmiş ancak yetki verilmemiştir, bu da denklik ilkesini doğrudan ihlal eder.

Adım Adım Çözüm

1
Vaka analizi yapılması
Birim amirlerine verilen 'hesap verme yükümlülüğü' (sorumluluk) ile 'karar alma gücü' (yetki) arasındaki dengesizliğin tespit edilmesi.
Örgütleme ilkelerinin hangisinin ihlal edildiğini anlamak için mevcut durumdaki eksikliğin türü belirlenmelidir.
2
Örgütleme ilkelerinin taranması
Yetki ve sorumluluğun birbirine eşit/denk olması gerektiği prensibinin hatırlanması.
Sorumluluk verildiği halde yetki verilmemesi durumu, klasik yönetim teorisindeki denklik kuralına aykırıdır.
3
Kavramsal doğrulama
Yetki ve sorumluluk denkliği ilkesinin doğru cevap olarak seçilmesi.
Bu ilke, örgütsel etkinliğin sağlanması için yetki ve sorumluluğun bir paranın iki yüzü gibi ayrılmaz ve dengeli olması gerektiğini savunur.

Anahtar Kavram

Yetki ve Sorumluluk Denkliği
Soru 8Soru

Bir kamu kurumunda hiyerarşik etkinliği artırmak ve üst düzey yöneticilerin zamanlarını daha verimli kullanmalarını sağlamak amacıyla; önceden belirlenmiş standartlara uygun ilerleyen rutin ve tekrarlanan kararların alt kademe yöneticiler tarafından alınması, sadece bu standartlardan sapan veya stratejik önemi haiz karmaşık meselelerin üst yönetime aktarılması hedeflenmektedir. Bu uygulama, klasik yönetim kuramcıları tarafından savunulan aşağıdaki örgütleme ilkelerinden hangisi ile ifade edilmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstisna İlkesi

Cevap

Rutin kararların alt kademede bırakılıp sadece istisnai ve stratejik durumların üst kademeye raporlanmasını öngören ilke İstisna İlkesi'dir.
İstisna ilkesi, yöneticilerin zamanlarını daha verimli kullanabilmeleri için rutin işlerin alt kademelere devredilmesini, kendilerinin ise sadece standart dışı (istisnai) durumlarla ve stratejik kararlarla ilgilenmesini savunan bir klasik yönetim ilkesidir. Soruda tarif edilen hiyerarşik etkinlik ve rutin-istisna ayrımı bu ilkeyi tanımlar.

Adım Adım Çözüm

1
Yönetim kademeleri arasındaki iş bölümünü analiz etmek
Sıradan ve standart kararların alt kademeye devredildiği görülmektedir.
Üst yönetimin iş yükünü hafifletmek ve uzmanlaşmayı sağlamak.
2
Karar alma mekanizmasındaki 'istisnai' durumu tanımlamak
Sadece standart dışı sapmaların (istisnaların) üst yönetime ulaştırılması kuralı belirlenmiştir.
Stratejik odaklanma ve operasyonel hızı artırmak.
3
Kavramsal eşleştirme yapmak
Bu uygulama klasik yönetim literatüründe 'İstisna İlkesi' olarak tanımlanır.
Tanım gereği yönetimin istisnalar üzerinden denetim yapmasını öngördüğü için.

Anahtar Kavram

İstisna İlkesi (Exception Principle)

Daha Fazla Pratik

Klasik yönetim kuramcılarından Fayol'un yönetim ilkeleri ile Taylor'un fonksiyonel ustabaşılık sistemini karşılaştırarak yetki devri kavramını pekiştiriniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 9Soru

Kamu yönetiminde teşkilatlanma süreci gerçekleştirilirken, bazı birimler icracı departmanlara doğrudan talimat verme veya emir-komuta zincirine müdahale etme yetkisiyle donatılmak yerine; üst yönetime karar alma süreçlerinde uzmanlık desteği sağlamak, teknik veri hazırlamak ve danışmanlık yapmak amacıyla yapılandırılır. Bir bakanlık bünyesinde yer alan "Strateji Geliştirme Başkanlığı" veya "Hukuk Müşavirliği" gibi birimlerin konumu bu duruma örnek teşkil eder.

Buna göre, belirtilen birimlerin sahip olduğu yetki türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurmay (Danışsal) yetki

Cevap

Kurmay (Danışsal) yetki, örgüt şemasında icracı birimlere emir verme yetkisi bulunmayan ancak uzmanlık alanlarında üst yönetime destek sağlayan birimlerin yetkisini ifade eder.
Kurmay yetki, örgütte dikey komuta zincirine dahil olmayan, uzmanlık gerektiren konularda (hukuk, planlama, halkla ilişkiler vb.) üst yönetime bilgi sunan ve önerilerde bulunan birimlerin kullandığı yetkidir. Bu birimlerin icracı departmanlar üzerinde doğrudan bir emir verme gücü yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryoda verilen birimlerin işlevini analiz edin.
Hukuk Müşavirliği ve Strateji Geliştirme gibi birimlerin emir verme yetkisi olmadığı, teknik destek sağladığı belirlenmiştir.
Örgütleme fonksiyonunda yetki türlerini birbirinden ayıran temel kriter, doğrudan hiyerarşik talimat verme gücüdür.
2
Yönetim ilkeleri literatüründeki yetki sınıflandırmalarını karşılaştırın.
Emir-komuta zinciri üzerindeki yetki 'komuta', uzmanlık temelli yan destek yetkisi ise 'kurmay' olarak adlandırılır.
Klasik yönetim kuramında (Fayol ve Gulick), örgüt yapısının etkinliği için bu ayrım kritiktir.
3
Doğru kavramsal karşılığı teyit edin.
Danışmanlık ve uzmanlık odaklı bu yapı 'kurmay (staff) yetki' kavramına tam olarak uymaktadır.
Kurmay birimler, dikey hiyerarşinin dışında yatay veya çapraz bir teknik destek hattı oluşturur.

Anahtar Kavram

Kurmay (Danışsal) Yetki
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 10Soru

Bir kamu kurumu, sunduğu hizmetlerin etkinliğini artırmak amacıyla teşkilat yapısında değişikliğe gitmiştir. Bu kapsamda daha önce uzmanlık alanlarına (hukuk müşavirliği, personel dairesi, mali hizmetler) göre ayrılmış olan birimler; 'yaşlı hizmetleri birimi', 'engelli hizmetleri birimi' ve 'çocuk destek birimi' şeklinde yeniden yapılandırılmıştır. Bu yeni yapıda her birim, kendi hedef kitlesinin tüm ihtiyaçlarından sorumlu hale getirilmiştir.

Kurumun gerçekleştirdiği bu yapısal dönüşüm, örgütleme (teşkilatlanma) fonksiyonunun aşağıdaki bölümlere ayırma ölçütlerinden hangisi ile doğrudan ilgilidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hizmet alan (müşteri) temelli bölümlendirme

Cevap

Hizmet alan (müşteri) temelli bölümlendirme
Doğru seçenek olan hizmet alan temelli bölümlendirme; bir örgütün sunduğu hizmetlerin türünden ziyade, bu hizmeti alan kişilerin veya grupların (müşterilerin/vatandaşların) ortak özelliklerine, ihtiyaçlarına veya problemlerine göre birimlere ayrılmasını ifade eder. Örnekte yaşlı, engelli ve çocuk gibi farklı demografik gruplara göre birimlerin oluşturulması bu ilkenin doğrudan bir yansımasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki yapısal değişimi analiz etme
Uzmanlık odaklı (hukuk, maliye) yapıdan hedef kitle odaklı (yaşlı, çocuk) yapıya geçildiği tespit edildi.
Sorunun hangi bölümlendirme ölçütüne yönelik olduğunu anlamak için mevcut ve yeni yapı arasındaki farkı saptamak gerekir.
2
Bölümlendirme ölçütlerini karşılaştırma
Hizmet sunulan kesimin niteliklerine göre yapılan ayrımın 'hizmet alan/müşteri' temelli olduğu belirlendi.
Yönetim biliminde hedef kitleye göre birim oluşturma 'müşteri/hizmet alan' ölçütü olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Bölümlere Ayırma (Departmanlaşma) Ölçütleri
Soru 11Soru

Kamu yönetiminde örgütleme (teşkilatlanma) süreci; belirlenen amaçlara ulaşmak için yapılacak işlerin tanımlanması, bu işlerin belirli bir mantık çerçevesinde gruplandırılması ve gerekli kaynakların tahsis edilmesi aşamalarını kapsar. Bu süreçte, yetki ve sorumlulukların en üst kademeden en alt kademeye kadar kesintisiz bir zincir oluşturacak şekilde yapılandırılmasını ve bu hat üzerinden iletişim ve denetimin sağlanmasını ifade eden temel örgütleme ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Basamaklar Sırası (Skaler İlke)

Cevap

Hiyerarşik yapıda yetkinin en üstten en alta kesintisiz bir hat oluşturması 'Basamaklar Sırası (Skaler İlke)' olarak tanımlanır.
Doğru seçenek olan basamaklar sırası (skaler ilke), bir örgütte yetkinin en üst yöneticiden en alt çalışana kadar net ve kesintisiz bir zincir halinde inmesi gerektiğini savunur. Bu ilke hiyerarşinin temelidir ve kimin kime bağlı olduğu ile yetki akışının nasıl gerçekleşeceğini belirleyerek karışıklıkları önler.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökünde vurgulanan 'kesintisiz yetki zinciri' ve 'hiyerarşik yapılandırma' ifadeleri analiz edilir.
Örgütün dikey yapısını ve emir-komuta zincirinin sürekliliğini hedefleyen bir ilke arandığı saptanır.
Yönetim biliminde bu dikey akış, skaler ilkenin özünü oluşturur.
2
Seçeneklerdeki yönetim ilkeleri ve fonksiyonları karşılaştırılır.
Planlama ve yöneltme gibi kavramların farklı yönetim fonksiyonları olduğu; kontrol alanı ve komuta birliğinin ise dikey zincirden ziyade denetim kapsamı ve emir alma noktasına odaklandığı görülür.
Fonksiyonlar arası ayrım ve örgütleme ilkeleri arasındaki nüansların belirlenmesi gerekir.
3
Skaler ilke (Basamaklar Sırası) ile hiyerarşik hat arasındaki doğrudan ilişki teyit edilir.
Kesintisiz zincir yapısını en iyi ifade eden kavramın skaler ilke olduğu sonucuna varılır.
Bu ilke, hem yetki devrinin hem de hesap verebilirliğin dikey düzlemde çalışmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Basamaklar Sırası (Skaler İlke)

İpuçları

1
Soruda örgütün dikey yapısını ve emir-komuta zincirinin yukarıdan aşağıya nasıl aktığını düşünün.
2
Hiyerarşik kademelerin bir merdivenin basamakları gibi birbirine bağlı olması durumuna ne ad verilir?
3
Bu ilke Latince 'scala' (merdiven) kelimesinden türetilmiştir ve yetki devrinin temelini oluşturur.

Daha Fazla Pratik

İstisna ilkesi ile yetki devri arasındaki ilişkiyi incelemek bu konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:50s
Soru 12Soru

Kamu yönetimi teşkilatlanmasında, hiyerarşik kademelerin artmasıyla birlikte emir-komuta zinciri üzerinden gerçekleşen dikey iletişimin hantallaşması ve karar alma süreçlerinin yavaşlaması söz konusu olabilmektedir. Klasik yönetim kuramcılarından Henri Fayol tarafından bu sorunu aşmak amacıyla önerilen; aynı yönetim düzeyindeki birimlerin, üst makamlara gidip tekrar aşağı inmek yerine kendi aralarında doğrudan bilgi alışverişinde bulunmalarına imkan tanıyan mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fayol Köprüsü (Geçit)

Cevap

Fayol Köprüsü (Geçit)
Doğru yanıt olan Fayol Köprüsü (Geçit), klasik yönetim kuramının hiyerarşi (skaler ilke) anlayışındaki katılığın yarattığı haberleşme darboğazlarını gidermek için önerilmiştir. Bu mekanizma sayesinde, aynı düzeydeki birim amirleri (örneğin iki farklı şube müdürü), en üst makama (örneğin genel müdür) rapor sunup cevabın tekrar aşağı inmesini beklemek yerine, kendi üstlerini bilgilendirmek kaydıyla doğrudan birbirleriyle iletişime geçebilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Hiyerarşik yapıdaki dikey iletişim kanallarının uzunluğundan kaynaklanan hantallık sorununu analiz edin.
Sorun, bilginin en üst kademeye çıkıp tekrar aşağı inmesinin yarattığı zaman kaybıdır.
Klasik örgüt kuramlarında dikey iletişim esastır ancak pratik ihtiyaçlar esneklik gerektirir.
2
Henri Fayol'un yönetim ilkeleri arasında bu hantallığı gidermek için önerdiği istisnai mekanizmayı hatırlayın.
İlgili kavram 'Geçit' (Gangplank) veya yaygın adıyla 'Fayol Köprüsü'dür.
Bu mekanizma, hiyerarşik otoriteyi sarsmadan operasyonel hızı artırmak için tasarlanmıştır.
3
Diğer örgütleme ilkeleri ile karşılaştırma yaparak kavramın doğruluğunu teyit edin.
Fayol Köprüsü doğrudan yatay iletişimi sağlarken; istisna ilkesi rutin dışı işlerle, komuta birliği ise tek amirle ilgilidir.
Tanım, sadece Fayol Köprüsü ile birebir örtüşmektedir.

Anahtar Kavram

Hiyerarşik yapıda esneklik sağlayan yatay iletişim mekanizması
Tahmini Süre:1m 15s
Örgütleme (Teşkilatlanma) Fonksiyonu ve İlkeleri Alıştırma Soruları — KPSS Kamu Yönetimi | Examkin