Bir ülkede bütçe açıklarının finansmanı amacıyla genel tüketim üzerinden alınan vergilerin oranları artırılmış ve aynı dönemde kamu harcamaları içinde en büyük pay, ihraç edilen yüksek getirili devlet iç borçlanma senetlerinin (DİBS) faiz ödemelerine ayrılmaya başlanmıştır. Bu süreçte dar gelirli kesimleri hedefleyen sosyal transferlerin bütçe içindeki nispi ağırlığı ise azalmıştır.
Buna göre, söz konusu maliye politikası uygulamalarının temel makroekonomik hedefler bağlamında yaratması beklenen en belirgin sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
- ATüketim vergilerindeki artışın toplumun tüm kesimlerine eşit oranda yansıması nedeniyle yatay adaletin tesis edilmesi ve gelir dağılımının iyileşmesi
- BKamu kesiminin borçlanma yoluyla piyasaya müdahale etmesi sonucunda dışsallıkların içselleştirilmesi ve kaynak dağılımında etkinliğin sağlanması
- Alt gelir gruplarının maruz kaldığı efektif vergi yükünün artması ve faiz transferleriyle üst gelir gruplarına kaynak aktarılması sonucunda gelir dağılımında adaletin bozulmasıCevap
- DKamu harcamalarının kompozisyonundaki değişimin, üretim faktörleri arasındaki fonksiyonel gelir dağılımını doğrudan ücretli kesim lehine dönüştürmesi
- EDevlet tahvili ihraçlarının geniş kitlelere yayılarak mülkiyetin paylaştırılması ve bu yolla gelir dağılımında dikey adaletin kendiliğinden sağlanması
Cevap
Söz konusu politikalar gelir dağılımında adaleti bozucu etki yaratır; çünkü dolaylı vergiler alt gelir gruplarını ezerken, iç borç faizleri üst gelir gruplarına kaynak aktarır.
Verilen senaryodaki politika seti gelir dağılımında adalet hedefini sarsacak şekilde kurgulanmıştır. Tüketim üzerinden alınan dolaylı vergiler yansıma özelliği gereği alt gelir grupları üzerinde daha ağır bir külfet (regresif etki) yaratır. Elde edilen bu gelirlerin, yoksulluğu azaltıcı sosyal transferler yerine iç borç faiz ödemelerine yönlendirilmesi, parayı devlete borç olarak verebilen üst gelir gruplarına yönelik bir 'tersine gelir transferi' mekanizması oluşturur ve gelir dağılımını bozucu en temel etkiyi ortaya çıkarır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Mali Araçların Gelir Dağılımına Etkisi