Bir ülkenin Hazinesi, uluslararası sermaye piyasalarında (örneğin Londra piyasasında) yabancı para birimi üzerinden uzun vadeli tahvil (Eurobond) ihracına çıkmıştır. Ancak, ihraç edilen bu senetlerin önemli bir bölümü, tahvili çıkaran ülkede faaliyet gösteren ve yurtdışında portföy yatırımı yapan yerleşik bir ticari banka tarafından uluslararası piyasadan satın alınmıştır.
Kamu borçlarının kaynağına göre sınıflandırılmasında kullanılan "iktisadi kıstas" ve "hukuki kıstas" yaklaşımları dikkate alındığında, yerleşik ticari bankanın portföyünde bulunan bu tahvillerin niteliğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Hukuki kıstasa göre piyasanın yeri ve para cinsi nedeniyle dış borç kabul edilirken; iktisadi kıstasa göre ülkeye dışarıdan yeni bir reel kaynak girişi sağlamaması ve alacaklının yerleşik olması nedeniyle iç borç niteliği taşır.Cevap
- BTahviller yabancı para cinsinden ihraç edildiği için, alacaklının uyruğuna veya ikametgâhına bakılmaksızın hem iktisadi hem de hukuki açılardan kesinlikle dış borç olarak sınıflandırılmak zorundadır.
- CYerleşik bankanın kendi ticari kârını maksimize etme güdüsüyle bu tahvilleri alması, kamu borçlanmasının temel amacı olan makroekonomik istikrar hedefini dışladığından, bu işlem kaynağı itibarıyla tamamen özel borçlanma statüsüne dönüşür.
- Dİhracın temel nedeni yalnızca yapısal bütçe açıklarının değil konjonktürel dalgalanmaların da finansmanı olduğundan, senedin alıcısı yurt içi yerleşik olsa bile bu tutar mecburi olarak dış borç kalemine kaydedilir.
- EYabancı para birimi üzerinden ihraç edilen bu tür senetler, alıcısı yerleşik bir kurum dahi olsa, nakit açığını kapatma amacına hizmet ettiği varsayılarak doğrudan konsolide borçlar sınıfından çıkarılıp dalgalı borçlar arasında listelenir.
Cevap
Doğru seçenek, hukuki kıstasa göre uluslararası piyasada ve döviz cinsinden ihraç edildiği için senedin dış borç sayıldığını; ancak iktisadi kıstasa göre, satın alan kurum yurt içinde yerleşik olduğu için ülkeye ilave kaynak girmediğinden senedin iç borç niteliği taşıdığını belirten ifadedir.
Kamu borçlarının sınıflandırılmasında hukuki (şekli) kıstas; senedin ihraç edildiği piyasa, uygulanan hukuk kuralları ve borcun sağlandığı para cinsini esas alır. Bu bağlamda uluslararası piyasada döviz cinsinden ihraç edilen Eurobond hukuki olarak dış borçtur. İktisadi kıstas ise alacaklının yerleşiklik durumuna ve milli ekonomiye dışarıdan reel bir kaynak (döviz veya mal) girişinin olup olmadığına bakar. Senedi satın alan kurum yurt içinde yerleşik bir ticari banka olduğundan, devletin elde ettiği kaynak zaten ulusal ekonomi içinde var olan bir tasarruftur. Dışarıdan ilave bir satın alma gücü ülkeye girmemiştir. Bu sebeple iktisadi açıdan söz konusu işlem bir iç borçlanma niteliği taşır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İktisadi ve Hukuki Kıstaslara Göre Kamu Borçlarının Sınıflandırılması
Tahmini Süre:1m 30s