Maliye teorisinde devlet harcamaları analiz edilirken, farklı düşünürler kendi dönemlerinin iktisadi anlayışına uygun çeşitli tasnif (sınıflandırma) ölçütleri geliştirmişlerdir. Klasik ve çağdaş maliyecilerin kamu harcamalarına getirdiği bu bilimsel yaklaşımlar incelendiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AG. Cohn, kamu harcamalarını devletin yüklendiği görevlerin doğasına dayanarak 'zorunlu' ve 'ihtiyari (fakültatif)' harcamalar olarak ikiye ayırırken; J. S. Mill bu harcamaları toplumdaki bireylere sağladığı 'bölünebilir fayda' derecesini temel ölçüt alarak tasnif etmiştir.
- BH. Dalton, kamu harcamalarını 'quid pro quo' (mübadele/karşılık) ilişkisinin varlığına göre alım ve transfer olarak sınıflandırmış; transfer harcamalarının, devletin piyasadan sağladığı üretim faktörleri karşılığında özel kesime sunduğu doğrudan bir ödeme olduğunu ileri sürmüştür.
- J. S. Mill harcamaları devletin 'zorunlu' ve 'ihtiyari' görevlerine, G. Cohn bireylerin elde ettiği 'fayda' derecesine göre sınıflandırırken; H. Dalton harcamaları 'quid pro quo' esasına göre alım ve bağış (transfer) olarak, R. A. Musgrave ise ekonomik ve fonksiyonel etkileri bağlamında ele almıştır.Cevap
- DA. Wagner ve A. C. Pigou'nun teorilerinden etkilenen R. A. Musgrave; kamu harcamalarını idari sınıflandırmaya tabi tutarak, personel giderleri gibi cari harcamalar ile sermaye teşkili sağlayan yatırım harcamalarının tamamını 'gerçek olmayan' harcamalar kategorisinde birleştirmiştir.
Cevap
Doğru ifade; J. S. Mill'i zorunlu/ihtiyari görevlerle, G. Cohn'u fayda derecesiyle, H. Dalton'u 'quid pro quo' esasına dayalı alım/transfer ayrımıyla ve R. A. Musgrave'i ekonomik/fonksiyonel yaklaşımla eşleştiren seçenektir.
Doğru ifade, bilimsel sınıflandırma literatüründeki dört temel eşleştirmeyi eksiksiz yapar: J. S. Mill devlet faaliyetlerini niteliksel olarak 'zorunlu ve ihtiyari' biçiminde ayırmıştır. G. Cohn, sağlanan hizmetin niteliğine ve kişilerin katılımına göre 'fayda' ölçütünü kullanmıştır. H. Dalton, harcama yapıldığında devlete doğrudan bir değer dönüp dönmediğini ifade eden 'quid pro quo' (mübadele) ilişkisine bakarak alım ve transfer ayrımına gitmiştir. R. A. Musgrave ise modern bütçeleme sistemlerinde halen kullanılan ekonomik ve fonksiyonel tasniflerin mimarıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Diğer Bilimsel Sınıflandırmalar (Cohn, Mill, Dalton, Musgrave)