Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorVergilemenin Gelir Dağılımına Etkisi

Bir ülkede sosyoekonomik eşitsizlikleri daraltmak hedefiyle, kanuni (yasal) açıdan müterakki olan kişisel gelir vergisinin en üst dilimlerindeki marjinal oranlar belirgin şekilde artırılmıştır. Buna eşzamanlı olarak, artan kamu finansman ihtiyacını ivedilikle karşılamak amacıyla, hanehalkının zorunlu harcamaları ile enerji kullanımları üzerindeki Katma Değer Vergisi (KDV) sabit ve yüksek bir oranda eşitlenmiştir. Mali yıl bitiminde yapılan ampirik etki analizinde, bu iki eşzamanlı politikanın ülkedeki vergi sonrası Gini katsayısını düşürmek bir yana, daha da yükselttiği ve toplam vergi yükünün alt gelir desillerinde asimetrik biçimde yoğunlaştığı saptanmıştır.

Bu paradoksal sonucun ortaya çıkış mekanizmasını ve vergi sisteminin gelir dağılımı üzerindeki nihai etkisini en doğru açıklayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Alt gelir gruplarının harcama eğilimlerinin yüksekliği, oransal nitelikteki tüketim vergilerinin efektif vergi yükünü regresif (tersine artan oranlı) hale getirmiş; bu durum, gelir vergisindeki kanuni artan oranlılığın dikey adalet üzerindeki düzeltici etkisini tamamen nötralize etmiştir.Cevap
  2. B
    Tüketim vergilerindeki artış, piyasa mekanizmasının optimal kaynak tahsisini bozarak üretim faktörlerinin verimsiz alanlara kaymasına yol açmış ve bu durum gelir dağılımındaki adaletsizlikten ziyade ekonomik büyüme potansiyelini daraltıcı bir etki yaratmıştır.
  3. C
    Enflasyonist konjonktürde yüksek marjinal vergi oranlarının uygulanması mali sürüklenme etkisi yaratarak, yalnızca üst gelir gruplarının değil, nominal geliri artan tüm kesimlerin reel satın alma gücünü eşanlı olarak düşürmüş ve gelir dağılımını bozmuştur.
  4. D
    Zorunlu tüketim malları üzerindeki yüksek oransal vergiler, faktör piyasalarında emek ve sermaye arasındaki hiyerarşiyi bozmuş, böylece fonksiyonel gelir dağılımındaki bu eşitsizlik doğrudan kişisel gelir dağılımı katsayısının (Gini) yükselmesiyle sonuçlanmıştır.
  5. E
    Sabit oranlı uygulanan katma değer vergisi, gelir düzeyi ne olursa olsun herkesten aynı oranda tahsil edildiği için yatay adaleti sağlamış, ancak gelir vergisindeki aşırı artan oranlılık kayıt dışı ekonomiyi teşvik ederek vergi adaletini zedelemiştir.

Cevap

Vergi sistemindeki dolaylı vergilerin (tüketim vergileri) alt gelir grupları üzerinde yarattığı regresif (tersine artan oranlı) etkinin, gelir vergisindeki yasal artan oranlılığın dikey adaleti sağlayıcı etkisini yok etmesi.
Vergi sisteminin gelir dağılımına etkisi analiz edilirken salt kanuni oranlara değil, 'efektif vergi yüküne' bakılır. Kişisel gelir vergisi yasal olarak artan oranlı olsa bile, eğer vergi hasılatının büyük kısmı zorunlu mallar üzerindeki dolaylı vergilerden (KDV, ÖTV vb.) elde ediliyorsa sistemin geneli adaletsizleşir. Çünkü düşük gelirliler gelirlerinin tamamına yakınını tüketmek zorundadır. Tüketim üzerinden alınan sabit oranlı vergiler, düşük gelirlinin cebinden oransal olarak daha yüksek bir vergi çıkmasına (regresif / tersine artan oranlı etkiye) neden olur. Bu durum dikey adaleti derinden zedeler ve gelir dağılımını (Gini katsayısını) bozar.

Adım Adım Çözüm

1
Politika araçlarının yasal (kanuni) yapılarını analiz et.
Gelir vergisinin marjinal oranlarının artırılması yasal olarak 'artan oranlı' (müterakki) bir politikadır. KDV'nin sabit ve yüksek oranda uygulanması ise yasal olarak 'tek oranlı' (oransal) bir politikadır.
Uygulanan vergi türlerinin kağıt üzerindeki teorik niteliklerini belirlemek için.
2
Toplumun farklı kesimlerinin tüketim eğilimlerini (Harcama/Gelir oranlarını) değerlendir.
Alt gelir gruplarının marjinal ve ortalama tüketim eğilimleri çok yüksektir (gelirlerinin neredeyse tamamını zorunlu tüketim mallarına harcarlar). Üst gelir grupları ise gelirlerinin büyük kısmını tasarruf edebilirler.
Dolaylı vergilerin farklı gelir gruplarına nasıl yansıdığını saptamak için.
3
Dolaylı vergilerin 'Efektif Vergi Oranını' (Ödenen Vergi / Toplam Gelir) hesapla.
Zorunlu harcamalar üzerinden alınan yüksek KDV, alt gelir grubunun toplam geliri içinde çok daha büyük bir yüzde (efektif vergi yükü) oluşturur. Üst gelir grubu tasarruf edebildiği için KDV'nin toplam gelirleri içindeki payı düşüktür.
Yasal oransal verginin, fiiliyatta nasıl regresif (tersine artan oranlı) hale geldiğini kanıtlamak için.
4
Eşzamanlı politikaların net sonucunu sentezle.
Dolaylı vergilerin yarattığı bu muazzam regresif etki, dolaysız vergilerdeki (gelir vergisi) artan oranlılığın dikey adalete olan pozitif katkısını yutar. Sonuçta vergi sistemi bütünüyle adaletsiz hale gelir ve Gini katsayısı yükselir.
Soruda sorulan Gini katsayısındaki artış paradoksunu teorik olarak çözmek için.

Anahtar Kavram

Efektif Vergi Yükü ve Dolaylı Vergilerin Gizli Gerileyiciliği (Regresif Etkisi)
Bu soruyu puanla

Konular

Vergilemenin Gelir Dağılımına Etkisi

Bu konudan daha fazla soru