İçsel (endojen) büyüme teorileri, kamu harcamalarının yalnızca toplam talebi düzenleyen bir istikrar aracı olmadığını, aynı zamanda ekonominin uzun dönemli arz kapasitesini ve verimliliğini de derinden etkilediğini savunur. Bu yaklaşıma göre, bir ülkenin maliye otoritesi bütçe kaynaklarının büyük bir kısmını geleneksel fiziki altyapı yatırımlarından ziyade, doğrudan Ar-Ge teşviklerine, teknolojik yeniliklere ve nitelikli eğitim hizmetlerine (beşeri sermaye) tahsis etme kararı almıştır.
Bu spesifik kamu harcaması kompozisyonunun, uzun dönemli ekonomik büyüme ve kalkınma üzerindeki temel makroekonomik işleyiş mekanizması aşağıdakilerden hangisinde en doğru şekilde ifade edilmiştir?
- Üretim sürecinde bilginin ve beşeri sermayenin dışsallık (yayılma) etkisini devreye sokarak, fiziki sermayenin azalan marjinal verimliliğini telafi eder ve ekonomide ölçeğe göre artan getiri sağlayarak kalıcı bir büyüme patikası oluşturur.Cevap
- BKamu kesiminin bu alanlardaki yoğun kaynak kullanımı, finansal piyasalarda faiz oranlarını yükselterek özel sektörün fiziki sermaye yatırımlarını dışlar (crowding-out) ve ekonominin potansiyel büyüme oranını kalıcı olarak sınırlandırır.
- CGelişmekte olan ülkelerde ekonomik kalkınmanın ilk aşamalarında zorunlu olan fiziki 'sosyal sabit sermaye' eksikliğine yol açacağından, Musgrave ve Rostow'un gelişme aşamaları modeline göre sürekli bir durgunluk sarmalı yaratır.
- DBeşeri sermaye ve Ar-Ge teşvikleri bütçe tekniği açısından ağırlıklı olarak cari ve transfer harcaması niteliği taşıdığından, sadece kısa vadeli çarpan (çoğaltan) etkisi yaratır ve ekonominin uzun dönemli üretim kapasitesinde yapısal bir dönüşüm sağlamaz.
- EWagner Kanunu'nun öngördüğü üzere, artan kişi başına düşen gelire bağlı olarak gelir esnekliği yüksek kamusal hizmetlere yönelen talebi karşılar; ancak faktör verimliliğini artırmadığı için salt talep yönlü ve geçici bir büyüme ivmesi yaratır.
Cevap
Ar-Ge ve beşeri sermaye harcamalarının bilginin yayılma (spillover) etkisi sayesinde fiziki sermayenin azalan verimini telafi ederek ölçeğe göre artan getiri ve kalıcı büyüme yaratmasıdır.
Doğru yanıt, Paul Romer ve Robert Lucas gibi iktisatçıların öncülük ettiği İçsel Büyüme Teorisi'nin temel mekanizmasını özetleyen seçenektir. Bu teoriye göre bilgi birikimi, Ar-Ge ve beşeri sermaye yatırımları makroekonomik boyutta pozitif dışsallıklar (yayılma etkisi) yaratır. Bu durum, fiziki sermaye birikiminde karşılaşılan 'azalan marjinal verimler yasası'nı kırar ve ekonominin bütünü için ölçeğe göre artan getiri sağlar. Sonuç olarak, devletin beşeri sermayeye ayırdığı kaynaklar kısa vadeli bir talep canlanmasından ziyade, uzun dönemli ve kalıcı bir büyüme patikası yaratır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İçsel (Endojen) Büyüme ve Beşeri Sermayenin Dışsallık Etkisi