Genişlemeci maliye politikalarının yaratabileceği makroekonomik dengesizliklerden (enflasyon, cari açık) kaçınmak isteyen bir otorite, GSYH'ye oranla bütçe açığı hedefini sabit tutarak kamu harcamalarının içsel kompozisyonunda köklü bir revizyona gitmiştir. Bu doğrultuda cari harcamalar ile sosyal transferlerin payı daraltılmış, buradan elde edilen mali alanın tamamı eğitim, sağlık, teknolojik altyapı ve Ar-Ge teşviklerine tahsis edilmiştir.
Yeni (İçsel) Büyüme Teorisi ve maliye politikası etkileşimi dikkate alındığında, uygulanan bu bütçe-nötr harcama kompozisyonu değişikliğinin ekonominin uzun dönemli büyüme dinamiği üzerindeki teorik etkisi ve işleyiş mekanizması aşağıdakilerden hangisinde en doğru şekilde açıklanmıştır?
- Özel sektörün fiziki sermaye yatırımlarının verimliliğini artıran pozitif dışsallıklar yaratarak (tamamlayıcılık etkisi) azalan verimler yasasını bertaraf eder ve ekonominin uzun dönemli sürdürülebilir büyüme oranını kalıcı olarak yükseltir.Cevap
- BArtan yatırım harcamaları borçlanma gereksinimini yükselterek piyasa faiz oranlarını yukarı iter ve özel sektör yatırımlarını dışlayarak (crowding-out) büyüme oranını uzun dönemde potansiyel seviyesinin altına çeker.
- CYatırım harcamalarındaki artış otonom harcama çoğaltanı mekanizmasını derhal tetikleyerek toplam talebi uyarır, böylece ekonomiyi tam istihdam gelir düzeyine taşır ancak üretim kapasitesinde yapısal bir değişim yaratmaz.
- DSosyal transferlerin kısılması dar gelirli kesimlerin marjinal tüketim eğilimini düşüreceğinden, efektif talep yetersizliği doğar ve uzun dönemde ekonomik kalkınma süreci mutlaka yavaşlar.
- EBüyüme süreci hızlandıkça devletin organik işlevleri artacağından, kamu harcamalarındaki bu yapısal dönüşüm Wagner Kanunu gereği kamunun ekonomideki ağırlığını azaltarak büyüme patikasını daraltır.
Cevap
Doğru yanıt, beşeri sermaye ve Ar-Ge yatırımlarının pozitif dışsallıklar aracılığıyla azalan verimler yasasını bertaraf edip kalıcı büyüme sağladığını ifade eden seçenektir.
İçsel Büyüme (Endojen) teorilerinde, kamu tarafından yapılan altyapı, eğitim ve Ar-Ge yatırımları yalnızca bir talep unsuru değildir; aynı zamanda üretim sürecine giren birer girdidir. Bu harcamaların yarattığı pozitif dışsallıklar, fiziki sermaye birikiminde karşılaşılan 'azalan verimler yasasını' etkisiz hale getirir. Özel sektörün üretim maliyetlerini düşürerek kârlılığını artırır (tamamlayıcılık/crowding-in etkisi). Bütçe açığı artırılmadığı için borçlanma kaynaklı dışlama etkisi yaşanmaz ve ekonomi kalıcı olarak daha yüksek bir uzun dönem dengeli büyüme patikasına geçer.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İçsel Büyüme Modellerinde Kamu Harcamaları ve Tamamlayıcılık Etkisi (Crowding-in)