Dışa açıklık oranının yüksek olduğu bir ekonomide, eşanlı olarak yüksek işsizlik (daralma) ve sürdürülemez boyutlara ulaşmış bir cari işlemler açığı gözlemlenmektedir. İktisat teorisine göre, politika yapıcıların bu durumda salt "harcama değiştirici" (expenditure-changing) genel maliye politikası araçlarını kullanması makroekonomik hedefler arası çatışma (trade-off) yaratacaktır.
Bu kısıtlar altında, söz konusu ekonomide iç dengeyi (tam istihdam) ve dış dengeyi (ödemeler dengesi) eşanlı olarak iyileştirmeye yönelik en uygun maliye politikası bileşimi aşağıdakilerden hangisidir?
- Tüketim malları ithalatına yönelik spesifik gümrük vergilerini artırarak harcama kaydırıcı etki yaratmak ve eşzamanlı olarak ihracatçı sektörlere yönelik vergi istisnaları ile sübvansiyonlar sağlamak.Cevap
- Bİç talebi ve üretimi canlandırmak amacıyla genel katma değer vergisi oranlarında indirime gitmek ve tüm sektörlerde kamu yatırım harcamalarını eşanlı olarak artırmak.
- CToplam yurt içi emilimi (absorpsiyon) kısmak ve ithalat eğilimini kırmak için kurumlar ve gelir vergisi oranlarını keskin biçimde yükselterek bütçe fazlası vermek.
- DUluslararası rekabet gücünü artırmak argümanıyla gümrük tarifelerini genel olarak düşürmek ve ithal girdi kullanan yerli sanayiye yönelik mali teşvikleri artırmak.
- EDış açık ve eksik istihdam sorununun uzun dönemde esnek fiyat ve ücret intibakıyla kendiliğinden çözüleceği varsayımıyla, maliye politikasını nötr konumda tutmak.
Cevap
İç ve dış dengenin aynı anda sağlanabilmesi için ithalata yönelik gümrük vergilerinin artırılması (harcama kaydırıcı etki) ve ihracatçı sektörlerin sübvanse edilmesi gerekmektedir.
Dış açık ve işsizliğin aynı anda yaşandığı durumlarda salt harcama değiştirici (daraltıcı veya genişletici) politikalar kullanılamaz; çünkü biri düzeltilirken diğeri bozulur. Doğru politika, harcamaları yabancı mallardan yerli mallara yönlendiren 'harcama kaydırıcı' (expenditure-switching) araçları kullanmaktır. Gümrük vergilerinin artırılması ithalatı caydırır ve talebi yerli üretime yöneltir (işsizliği ve dış açığı azaltır). İhracat sübvansiyonları ise dış satımı artırarak döviz girişini ve ihracat sanayisindeki istihdamı destekler.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İç ve Dış Denge Çatışması ile Harcama Kaydırıcı Politikalar