Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKaynak Dağılımında Etkinlik Amacı

Bulaşıcı bir hayvan hastalığının ülke genelinde yayılma riski, milli tarım ekonomisini ciddi şekilde tehdit etmektedir. Bu hastalığın tamamen ortadan kaldırılması (eradikasyonu), ülkedeki tüm sürülerin eşzamanlı olarak aşılanmasını gerektirmektedir. Ancak süreç bütünüyle serbest piyasa koşullarına bırakıldığında, bazı üreticilerin diğerlerinin aşılamasına güvenerek bu maliyetten kaçınma eğilimi göstermesi, aşılama oranının toplumsal olarak arzu edilen seviyenin çok altında kalmasına yol açmaktadır. Sonuç olarak devlet, maliye politikasının "kaynak dağılımında etkinlik" amacına dayanarak tüm aşılama maliyetlerini merkezi yönetim bütçesinden karşılamış ve süreci bizzat yürütmüştür.

Buna göre, devletin kaynak dağılımında etkinlik amacına yönelik bu müdahalesini haklı kılan temel piyasa başarısızlığı durumu ve piyasadaki yansıması aşağıdakilerden hangisinde doğru açıklanmıştır?

  1. Aşılama hizmetinin güçlü pozitif dışsallıklar içermesi ve bedavacılık eğilimi nedeniyle özel piyasalar tarafından toplumsal olarak optimal düzeyin altında üretilmesiCevap
  2. B
    Üreticiler arasındaki gelir eşitsizliklerinin, piyasa mekanizması içinde hizmete adil erişimi engelleyerek toplumsal refahı düşürmesi
  3. C
    Sektördeki üretim maliyetlerinin artmasının yaratacağı maliyet enflasyonunun, makroekonomik istikrar hedefleriyle çatışması
  4. D
    Müdahaleci modern maliye politikasının, bütçenin tarafsızlığını ve denkliğini savunan geleneksel yaklaşımla uyuşmazlık göstermesi
  5. E
    Kamu harcamalarındaki artışın sektörde sadece niceliksel bir üretim artışı yaratarak yapısal ve niteliksel kalkınmayı ihmal etmesi

Cevap

Aşılama hizmetinin güçlü pozitif dışsallıklar içermesi ve bedavacılık eğilimi nedeniyle özel piyasalar tarafından toplumsal olarak optimal düzeyin altında üretilmesi ifadesi doğru cevaptır.
Soruda açıkça tanımlanan piyasa başarısızlığı türü pozitif dışsallıktır. Hayvan hastalıklarında bir sürünün aşılanması, sadece o sürüyü değil tüm çevreyi koruduğu için marjinal sosyal fayda marjinal özel faydadan büyüktür. Bireyler (üreticiler) sadece kendi özel fayda ve maliyetlerini dikkate alarak karar verdiklerinde ve bedavacılık (free-rider) güdüsüyle hareket ettiklerinde, piyasada üretilen miktar toplumsal optimumun çok altında kalır. Kaynak dağılımında etkinlik amacının temel odak noktası, tam da bu tür piyasa başarısızlıklarını gidermek ve kaynakların optimum alana tahsisini sağlamaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryoda açıklanan temel üretici davranışını analiz etme
Üreticiler, diğerlerinin aşı yapmasına güvenerek maliyetten kaçınmaktadır. Bu durum literatürde 'bedavacılık (free-rider) sorunu' olarak adlandırılır.
Piyasa başarısızlığının türünü doğru tanımlamak, müdahalenin teorik alt yapısını anlamak için gereklidir.
2
Hizmetin iktisadi niteliğini belirleme
Aşılama, bireysel faydasının yanı sıra toplumsal faydası çok daha yüksek olan, yani 'pozitif dışsallık' yayan bir hizmettir.
Dışsallıkların varlığı, serbest piyasanın fiyat mekanizması aracılığıyla kaynakları doğru (etkin) tahsis edememesine yol açar.
3
Maliye politikasının kaynak dağılımında etkinlik amacı ile ilişkilendirme
Pozitif dışsallık ve bedavacılık nedeniyle serbest piyasa aşıyı 'eksik üretir'. Devlet, kaynak dağılımında etkinliği sağlamak için bu eksik üretimi telafi edecek şekilde müdahale eder (hizmeti bizzat sunar).
Maliye politikasının etkinlik amacı, piyasa başarısızlıklarını düzelterek kaynakların toplumsal refahı maksimize edecek şekilde tahsis edilmesini hedefler.

Anahtar Kavram

Pozitif Dışsallıklar ve Bedavacılık Sorunu
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Kaynak Dağılımında Etkinlik Amacı

Bu konudan daha fazla soru