Kamu tercihi (Public Choice) teorisi perspektifinden; seçmenlerin 'rasyonel cehalet' (rational ignorance) eğilimi ile bürokratların 'bütçe maksimizasyonu' (budget maximization) davranışı sergilemelerinin siyasal karar alma mekanizması üzerindeki bileşik etkisi düşünüldüğünde, ortaya çıkan temel aksaklık aşağıdakilerden hangisidir?
- ASiyasal partilerin medyan seçmen tercihlerine yönelmesi, bürokrasinin bütçe genişletme eğilimini tam olarak dengeleyerek kamu kesimi verimliliğini sağlar.
- Denetim maliyetlerinin yüksekliği ve bilgi asimetrisi nedeniyle kamu hizmetleri, sosyal açıdan optimal üretim seviyesinin üzerinde bir düzeyde sunulur.Cevap
- CSeçmenlerin rasyonel davranışı, kamu harcamalarının sadece dışsallık üreten alanlara yönelmesini zorunlu kılarak devletin asli fonksiyonlarına dönmesini sağlar.
- DSiyasetçilerin temel hedefi olan oy maksimizasyonu, bürokratların bütçe taleplerini otomatik olarak toplumun marjinal fayda düzeyine indirger.
- EÇıkar gruplarının faaliyetleri, rasyonel cehaleti ortadan kaldırarak kamu kesiminde kaynak tahsis etkinliğini artırır.
Cevap
Kamu tercihi teorisine göre; seçmenlerin rasyonel cehaleti ve bürokratların bütçe maksimizasyonu güdüsü birleştiğinde, kamu hizmetleri sosyal açıdan optimal olan düzeyin üzerinde üretilerek kamu kesiminin aşırı büyümesine neden olur.
Kamu tercihi teorisinde Anthony Downs tarafından ortaya atılan 'rasyonel cehalet' kavramı, seçmenlerin siyasal süreçleri denetleme motivasyonunun düşüklüğünü açıklar. William Niskanen tarafından geliştirilen 'bürokrasi modeli' ise bürokratların bütçelerini maksimize etme eğiliminde olduğunu belirtir. Bu iki durum birleştiğinde; denetlemeyen bir toplum ve bütçeyi şişirmek isteyen bir bürokrasi, kamu kesiminin sosyal optimal (etkin) düzeyin üzerinde büyümesine ve kaynak israfına yol açar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Siyasal Sürecin Aktörleri ve Kamu Kesiminin Aşırı Büyümesi