Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKamu Borcu Kavramı ve Hukuki Niteliği

Devletin piyasaya sunduğu borçlanma senetlerinin tasarruf sahiplerince satın alınması, şekilsel olarak eşit taraflar arasında serbest iradeye dayalı bir 'akit' izlenimi verebilir. Ancak kamu maliyesi literatüründe 'egemenlik teorisi'ni savunanlar, bu ilişkinin hukuki niteliği itibarıyla özel borçlanmadan kesin bir şekilde ayrıldığını vurgularlar.

Bu yaklaşıma göre, kamu borç ilişkisini özel hukuktaki borç ilişkilerinden ayıran en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Kurulurken rızai bir sözleşme niteliği taşısa da, devletin kamu yararı gerekçesiyle borcun şartlarında tek taraflı değişiklik yapabilme yetkisine sahip olmasıCevap
  2. B
    Kamu borçlanmasının temel amacının hiçbir koşulda finansal fayda sağlamak olmayıp, salt makroekonomik dengeleri korumak olması
  3. C
    Devletin mali kriz dönemlerinde, özel hukuk tüzel kişileri gibi iflas etmek yerine konsolidasyon ilan ederek borcun anaparasını tamamen reddedebilmesi
  4. D
    Kamu tarafının ödeme güçlüğüne düşmesi durumunda, alacaklıların haciz işlemi başlatmak yerine doğrudan devletin amortisman sandıklarına el koyabilmesi
  5. E
    Yüksek enflasyon dönemlerinde ortaya çıkan zımni itfa etkisinin, taraflar arasındaki kamu borç sözleşmesini hukuken kendiliğinden hükümsüz kılması

Cevap

Kamu borçlanmasının başlangıçta rızai bir sözleşme olmasına rağmen, devletin egemenlik gücüne dayanarak kamu yararı amacıyla borç şartlarında tek taraflı değişiklik yapabilmesidir.
Doğru seçenek, kamu borcunun hem 'akit' (başlangıçtaki rızailik) hem de 'egemenlik' (tek taraflı değişiklik yetkisi) boyutunu en doğru şekilde yansıtmaktadır. Modern maliye teorisinde kamu borçları birer 'idari sözleşme' olarak kabul edilir. Bireyler borç verip vermemekte serbesttir (rızailik), ancak devlet kamu yararı doğduğunda yasal düzenlemelerle (egemenlik gücüyle) faiz veya vade gibi koşullarda tek taraflı değişiklik (konversiyon, konsolidasyon) yapabilir. Özel hukuk borç ilişkilerinde ise taraflardan biri sözleşme şartlarını tek başına değiştiremez.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu borçlanmasının hukuki niteliğine ilişkin 'akit' ve 'egemenlik' teorilerinin karşılaştırılması.
Akit teorisi eşitlik ve serbest iradeyi savunurken, egemenlik teorisi devletin üstün kamu gücü ayrıcalıklarına sahip olduğunu vurgular.
Soruda istenen, modern egemenlik teorisinin kamu borcunu özel borçtan ayıran temel argümanını bulmaktır.
2
Devletin sahip olduğu üstün kamu gücünün sözleşmeye etkisinin analiz edilmesi.
Devlet, tıpkı idari sözleşmelerde olduğu gibi, kamu yararı gerektirdiğinde borcun vadesi (tahkim) veya faizi (konversiyon) gibi unsurlarında alacaklının rızası olmadan tek taraflı değişiklik yapabilir.
Özel hukuk sözleşmelerinde tarafların karşılıklı rızası olmadan şartlar değiştirilemezken, kamu borçlarında devletin tek taraflı işlem yapabilmesi en temel hukuki farktır.

Anahtar Kavram

Kamu Borçlarının Hukuki Niteliği: Akit ve Egemenlik Teorileri
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Kamu Borcu Kavramı ve Hukuki Niteliği

Bu konudan daha fazla soru