Examkin

Soru

Zorluk: ZorKamu Borcu Kavramı ve Hukuki Niteliği

Kamu borçlanmasının hukuki niteliği, maliye literatüründe "Egemenlik Teorisi" ve "Akit (Sözleşme) Teorisi" bağlamında incelenmektedir. Günümüzde genel kabul gören "karma yapı" (katılma/ilhak sözleşmesi) yaklaşımı dikkate alındığında, devlet ile borç senedi satın alan tasarruf sahibi arasındaki ilişkinin kurulması ve yürütülmesi süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. İlişkinin başlangıcında yatırımcının rızası aranmakla birlikte, yatırımcı devlet tarafından önceden ve tek taraflı olarak belirlenmiş şartları pazarlık hakkı olmaksızın bütünüyle kabul etmiş sayılır.Cevap
  2. B
    Devlet ile yatırımcı tam bir hukuki eşitlik içinde olduğundan, borçlanma senedinin vade ve faiz gibi temel unsurları tarafların karşılıklı müzakeresi sonucunda serbestçe belirlenir.
  3. C
    Borçlanma mutlak bir egemenlik tasarrufu kabul edildiğinden, yatırımcı sözleşmeye dâhil olurken devletin borcu tamamen ödemeyi reddetme (repudiasyon) yetkisini peşinen onaylamış olur.
  4. D
    İlişki kurulduktan sonra devlet kamu gücü ayrıcalıklarını tamamen yitirir ve vadenin uzatılması gibi tüm işlemler yalnızca Borçlar Hukuku'nun genel kurallarına göre yapılabilir.
  5. E
    Devletin temel amacı kamu yararı olduğundan, kural olarak devlet borç senedi ihraç ettiğinde piyasadaki tüm tasarruf sahipleri kanunen bu senetleri satın almakla mükellef kılınır.

Cevap

İlişkinin başlangıcında rıza aranmasına rağmen, şartların devlet tarafından tek taraflı belirlenmesi ve pazarlık edilememesi durumunu ifade eden seçenek doğrudur.
Modern maliye hukukunda kamu borçlanması bir 'katılma (ilhak) sözleşmesi' olarak nitelendirilir. Bu karma yapıda, borç veren yatırımcı borç ilişkisine girmeye zorlanamaz (akit teorisindeki rızailik ilkesi). Ancak ilişkiye girmeye karar verdiğinde, devletin önceden yasal düzenlemelerle tek taraflı olarak saptadığı faiz, vade ve itfa gibi şartları değiştiremez veya müzakere edemez (egemenlik teorisinden gelen kamusal nitelik). Yatırımcı mevcut şartlara bir bütün olarak ya katılır ya da katılmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu borçlanmasının hukuki niteliğine dair teorileri hatırlamak.
Egemenlik Teorisi devletin tek taraflı gücünü, Akit Teorisi tarafların eşitliğini savunur. Modern yaklaşım ise bu ikisini birleştiren 'katılma sözleşmesi' modelini benimser.
Sorunun kökünde belirtilen karma yapı kavramını çözümlemek için temel tanımlara ihtiyaç vardır.
2
Katılma (ilhak) sözleşmesi kavramının özelliklerini analiz etmek.
Katılma sözleşmelerinde bir taraf (devlet) şartları yasa veya yönetmelikle tek taraflı ve standart olarak belirler. Diğer taraf (yatırımcı) bu şartları müzakere edemez, sadece sözleşmeye girip girmeme konusunda serbest iradesini kullanır.
Doğru ifadenin tespiti, kavramın pratik uygulamasının bilinmesine bağlıdır.
3
Seçenekleri katılma sözleşmesi özellikleriyle eşleştirmek.
Rıza ile şartların tek taraflı diktesinin (pazarlıksız kabulün) bir arada sunulduğu ifadenin doğru olduğu tespit edilir.
Çeldiricilerin içerdiği özel hukuk eşitliği, keyfi ödememe hakkı veya kanuni mecburiyet gibi hatalı varsayımları elemek.

Anahtar Kavram

Kamu Borcunun Hukuki Niteliği (Katılma Sözleşmesi / İlhak Akdi)
Bu soruyu puanla

Konular

Kamu Borcu Kavramı ve Hukuki Niteliği

Bu konudan daha fazla soru