Examkin

Soru

Zorluk: ZorYarı Kamusal Mallar ve Kulüp Mallar

Maliye teorisinde mal ve hizmetlerin teknik özellikleri ile piyasa başarısızlığı arasındaki ilişki dikkate alındığında; 'yarı kamusal mallar' ile 'kulüp malları' arasındaki ayrım ve bu malların optimal sunumuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Yarı kamusal mallarda devlet müdahalesinin temel gerekçesi faydanın bölünebilir olmasına rağmen ortaya çıkan pozitif dışsallıkların piyasa tarafından fiyatlandırılamamasıyken; kulüp mallarında sıkışma noktasına kadar ilave tüketimin marjinal maliyetinin sıfır olması ve dışlanabilirliğin mümkün olması bu malların piyasa veya gönüllü gruplar tarafından sunumuna olanak tanır.Cevap
  2. B
    Kulüp malları, tam kamusal mallar gibi tüketimden dışlamanın teknik olarak imkansız olduğu mallar sınıfında yer aldığı için, bu malların finansmanında sadece genel vergi gelirlerinin kullanılması ekonomik etkinliği sağlar.
  3. C
    Yarı kamusal mallar, bireylerin tercihlerinden bağımsız olarak toplumsal faydası devlet tarafından takdir edilen 'erdemli (merit) mallar' ile teknik olarak aynı özelliklere sahiptir ve her iki mal grubunda da dışsallık temel belirleyicidir.
  4. D
    Kulüp mallarında sıkışma (congestion) maliyetlerinin ortaya çıkması, bu malların her zaman negatif dışsallık üreten yarı kamusal mallar kategorisine girmesine ve dolayısıyla vergilendirilerek arzının kısıtlanması gerektiğine işaret eder.
  5. E
    Yarı kamusal malların ve kulüp mallarının sunumunda kullanıcıların bir bedel (harç, katılım payı veya üyelik ücreti) ödemesi, bu malların üretiminin sadece Musgrave'in 'gelir dağılımında adalet' fonksiyonu kapsamında değerlendirildiğini kanıtlar.

Cevap

Yarı kamusal mallarda dışsallıkların fiyatlandırılamaması piyasa başarısızlığına yol açarken; kulüp mallarında dışlanabilirliğin mümkün olması ve sıkışma öncesi düşük marjinal maliyet grup sunumunu mümkün kılar.
Doğru ifade, yarı kamusal malların piyasa başarısızlığını dışsallık teorisi üzerinden (fiyatlandırılamayan toplumsal fayda), kulüp mallarının mantığını ise dışlanabilirlik ve marjinal maliyet yapısı (James Buchanan'ın Kulüp Teorisi) üzerinden eksiksiz açıklamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yarı kamusal malların niteliğini analiz etme
Bu mallar dışlanabilir ve rekabetçi (rival) tüketim özelliklerine sahiptir ancak önemli derecede pozitif dışsallık yayarlar.
Eğitim ve sağlık gibi hizmetlerde kişisel fayda ile toplumsal fayda arasındaki fark, piyasanın eksik üretim yapmasına neden olur.
2
Kulüp mallarının niteliğini analiz etme
Bu mallar dışlanabilir ancak sıkışma noktasına kadar rekabetçi olmayan (non-rival) tüketim özelliğine sahiptir.
Kablo TV veya özel yüzme havuzları gibi örneklerde, bir kişi daha hizmetten yararlandığında başkasının faydası azalmaz (sıkışma olana kadar) ve bu hizmetten bedelini ödemeyenler kolayca dışlanabilir.
3
Piyasa başarısızlığı türlerini karşılaştırma
Yarı kamusal mallarda 'dışsallık', kulüp mallarında ise 'marjinal maliyetin fiyatın altında kalması (etkin kullanım sorunu)' temel problemdir.
Kulüp mallarında P=MCP=MC kuralı uygulanırsa (MC=0 olduğundan) maliyetler karşılanamaz; bu yüzden üyelik ücretleri gibi yöntemler kullanılır.

Anahtar Kavram

Yarı kamusal mallar dışsallık nedeniyle, kulüp malları ise kapasite ve dışlanabilirlik özellikleri nedeniyle karma mallar sınıfında incelenir.
Bu soruyu puanla

Konular

Yarı Kamusal Mallar ve Kulüp Mallar