Examkin

Soru

Zorluk: ZorYarı Kamusal Mallar ve Kulüp Mallar

Maliye teorisinde Buchanan'ın 'Kulüp Mallar' analizi ile pozitif dışsallık yayan 'Yarı Kamusal Mallar' arasındaki ayrım; malların teknik özelliklerinden ziyade, bu malların optimal sunum düzeylerinin hangi analitik denge koşuluna göre belirlendiği ile ilgilidir. Kulüp mallarında dışlanabilirlik mümkünken, yarı kamusal mallarda dışlama maliyetinin yüksekliği veya toplumsal faydanın önceliği dışsallık kurgusunu ön plana çıkarır.

Buna göre, kulüp malları ile yarı kamusal malların optimal kullanım düzeylerinin belirlenmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi bu iki mal türü arasındaki temel analitik farkı doğru şekilde ortaya koymaktadır?

  1. Kulüp mallarında optimal denge, ilave bir üyenin kulübe katılımıyla sağlanan marjinal maliyet tasarrufu ile o üyenin yol açtığı marjinal sıkışıklık maliyetinin eşitlendiği noktada kurulurken; yarı kamusal mallarda denge, marjinal özel fayda ile marjinal dışsal fayda toplamının marjinal maliyete eşitlendiği üretim düzeyinde belirlenir.Cevap
  2. B
    Kulüp mallarında dışlanabilirlik tam olmadığı için bedavacılık (free-rider) sorunu analizin merkezindeyken; yarı kamusal mallarda dışlanabilirliğin tam olması nedeniyle piyasa fiyatlaması toplumsal etkinliği tek başına sağlamaya yeterlidir.
  3. C
    Yarı kamusal mallar sadece Buchanan'ın üyelik teorisi çerçevesinde 'optimal grup büyüklüğü' üzerinden analiz edilirken; kulüp malları dışsallıkların içselleştirilmesi amacıyla uygulanan Pigou sübvansiyonları ile dengeye gelir.
  4. D
    Kulüp mallarında marjinal tüketim maliyeti her zaman sıfır kabul edildiği için fiyatlandırma yapılamazken; yarı kamusal mallarda tüketici sayısı arttıkça marjinal maliyetin artması durumu sadece bu mal grubuna özgü bir verimsizlik kaynağıdır.
  5. E
    Devletin gelir dağılımını düzenleme fonksiyonu gereği kulüp malları sadece kamu tarafından sunulurken; yarı kamusal mallar piyasa tarafından sunulan ancak devletin sadece denetlediği lüks tüketim mallarıdır.

Cevap

Kulüp mallarında optimal denge marjinal maliyet tasarrufu ile marjinal sıkışıklık maliyetinin eşitliğine dayanırken; yarı kamusal mallarda denge marjinal özel ve dışsal fayda toplamının marjinal maliyete eşitliğine dayanır.
Doğru ifade, her iki mal türünün farklı analitik denge koşullarına sahip olduğunu vurgulamaktadır. Buchanan'ın Kulüp Malları teorisinde optimalite, ilave üyenin getirdiği marjinal maliyet azalması (maliyetin daha çok kişi arasında bölünmesi) ile yarattığı marjinal sıkışıklık maliyetinin (MCcongestionMC_{congestion}) eşitlenmesine dayanır. Buna karşın yarı kamusal mallarda, malın yarattığı pozitif dışsallık nedeniyle Marjinal Özel Fayda (MPBMPB) ile Marjinal Dışsal Faydanın (MEBMEB) toplamının Marjinal Maliyete (MCMC) eşitlenmesi (MPB+MEB=MCMPB + MEB = MC) optimal üretim miktarını verir.

Adım Adım Çözüm

1
Kulüp mallarının (Buchanan Modeli) mantığını analiz et.
Kulüp mallarında optimal üye sayısı, yeni bir üyenin gelmesiyle mevcut üyelerin kişi başı maliyetindeki düşüşün (maliyet tasarrufu), o üyenin yarattığı kalabalıklaşma etkisine (sıkışıklık maliyeti) eşit olduğu noktada belirlenir.
Buchanan modeline göre kulüp malı sunumunda temel kısıt kapasite ve sıkışıklıktır.
2
Yarı kamusal malların dışsallık temelli mantığını analiz et.
Yarı kamusal mallar (eğitim, sağlık vb.) tüketildiğinde topluma yayılan bir fayda (pozitif dışsallık) söz konusudur. Optimal üretim, MSB=MPB+MEB=MCMSB = MPB + MEB = MC formülü ile bulunur.
Yarı kamusal mallarda piyasanın eksik üretim yapmasının sebebi dışsal faydanın (MEBMEB) fiyatlamaya dahil edilmemesidir.
3
İki analitik yapıyı karşılaştır.
Kulüp malları 'grup büyüklüğü/kapasite' odaklıyken, yarı kamusal mallar 'toplumsal fayda yayılımı' odaklıdır.
Bu fark, her iki mal türünün neden piyasa tarafından etkin sunulamadığını ve devletin hangi yöntemle müdahale etmesi gerektiğini açıklar.

Anahtar Kavram

Optimalite Koşulları: Buchanan Sıkışıklık Maliyeti vs. Dışsal Fayda Toplamı

Daha Fazla Pratik

Buchanan'ın kulüp malları modelinde, kulüp büyüklüğü arttıkça maliyet ve fayda eğrilerinin nasıl değiştiğini grafik üzerinden inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Yarı Kamusal Mallar ve Kulüp Mallar