Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'de Bütçe Sisteminin Yasal Çerçevesinin Gelişimi

Türkiye’de bütçe sisteminin yasal çerçevesinin tarihsel gelişim süreci incelendiğinde; bütçelerin makroekonomik hedeflerle uyumlu bir şekilde hazırlanmasını sağlamak amacıyla "kalkınma planları" ile ilişkilendirilmesi ve bu durumun ilk kez anayasal bir zorunluluk haline getirilmesi aşağıdakilerden hangisi ile gerçekleşmiştir?

  1. A
    1924 Anayasası'nın kabul edilmesi
  2. 1961 Anayasası'nın yürürlüğe girmesiCevap
  3. C
    1973 yılında Program Bütçe Sistemine geçilmesi
  4. D
    1982 Anayasası’nın kabul edilmesi
  5. E
    5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun yasalaşması

Cevap

Türkiye'de bütçelerin kalkınma planları ile ilişkilendirilmesi ve planlı dönem anlayışının anayasal bir zorunluluk haline gelmesi 1961 Anayasası ile gerçekleşmiştir.
1961 Anayasası, Türkiye bütçe tarihinde planlı dönemin başlangıcını temsil eden en temel yasal dayanaktır. Bu anayasa ile bütçelerin, Devlet Planlama Teşkilatı tarafından hazırlanan kalkınma planlarına uygun olması anayasal bir kural haline getirilerek bütçeye 'planlama' işlevi resmen eklenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Bütçe hakkının ve yasal çerçevesinin tarihsel gelişimi analiz edilir.
Bütçe sisteminin Osmanlı'dan Cumhuriyete geçişte 1050 sayılı Kanun ile şekillendiği görülür.
Yasal çerçeve gelişimindeki temel taşları kronolojik olarak belirlemek gerekir.
2
Türkiye'de 'Planlı Kalkınma Dönemi'nin başlangıcı incelenir.
1960 sonrası dönemde Devlet Planlama Teşkilatı'nın (DPT) kurulduğu ve planlama anlayışının güçlendiği tespit edilir.
Soru kökündeki 'kalkınma planları' vurgusu bizi 1960-1961 dönemine yönlendirmektedir.
3
Anayasal metinlerde bütçe ve plan ilişkisi taranır.
1961 Anayasası'nın 129. maddesinde iktisadi, sosyal ve kültürel kalkınmanın plana bağlanacağı ve bütçelerin bu plana göre hazırlanacağı hükmüne ulaşılır.
Anayasal bir zorunluluğun ilk kez ne zaman getirildiğini doğrulamak için ilgili maddeler kontrol edilir.

Anahtar Kavram

Bütçe ve Kalkınma Planı İlişkisi (1961 Anayasası)

İpuçları

1
Türkiye'de 'Planlı Dönem' olarak adlandırılan sürecin anayasal dayanağını düşünün.
2
Devlet Planlama Teşkilatı'nın kurulduğu dönemdeki anayasal düzenlemeyi hatırlayın.
3
Bütçelerin kalkınma planlarına uygunluk zorunluluğu ilk kez 1960 askeri müdahalesi sonrası hazırlanan anayasa ile getirilmiştir.

Daha Fazla Pratik

1961 ve 1982 anayasalarının bütçe süreci ve bütçe hakkı açısından temel farklarını (örneğin Cumhurbaşkanı yetkileri) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla