Tarımsal üretimi desteklemek amacıyla çiftçilere uzun yıllardır "tarım makinesi alım desteği" adı altında nakdi transferler yapan bir devlet, yapısal bir politika değişikliğine gitmiştir. Devlet, söz konusu nakdi yardımları tamamen sonlandırmış ve daha önce bu yardımlar için tahsis edilen fon büyüklüğünü değiştirmeden, devlete ait yeni tarım makinesi fabrikaları kurarak üretim yapmaya ve bu makineleri çiftçilere ayni olarak dağıtmaya başlamıştır.
Üretim faktörlerinin tam kapasiteye yakın kullanıldığı (atıl kapasitenin bulunmadığı) bir ekonomi varsayımı altında, söz konusu maliye politikası değişikliğinin kaynak tahsisi mekanizması üzerindeki etkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi teorik olarak en tutarlı açıklamadır?
- Nakdi transfer yerine bizzat kamu üretimine (reel harcamaya) geçilmesi, satın alma gücünün piyasaya bırakılması mekanizmasını iptal edip üretim faktörlerinin doğrudan kamu tarafından talep edilmesine yol açtığı için; özel kesimin girdi bulma maliyetlerini artırarak reel dışlama (crowding-out) etkisini tetikler.Cevap
- BNakdi harcamaların reel harcamalara dönüşmesi sürecinde toplam kamu harcaması hacmi değişmediği için mali piyasalarda ek bir fon talebi doğmaz; bu nedenle özel sektör yatırımları üzerinde hiçbir şekilde dışlama (crowding-out) etkisi görülmez.
- CKurulan yeni fabrikalar ve buralardaki sermaye malı üretimleri kamu maliyesinde cari harcama niteliği taşıdığından, kaynak tahsisi üzerinde kalıcı bir üretim kapasitesi değişimi yaratmaksızın sadece kısa vadeli tüketim eğilimlerini etkiler.
- DDevletin kurduğu fabrikalar da tıpkı özel sektördeki üreticiler gibi birincil olarak finansal kar maksimizasyonu güdüsüyle hareket edip üretim kararlarını alacağından, piyasadaki sermaye tahsisinde özel kesime kıyasla herhangi bir yapısal farklılık oluşmaz.
- EKamu kesiminin nakdi yardımı kesip doğrudan reel üretime girmesi, ekonomideki atıl kapasite durumundan veya para politikasından bağımsız olarak her koşulda mutlak bir enflasyonist sarmal yaratacağından, kaynakların verimli alanlara yönelmesi imkânsızlaşır.
Cevap
Doğru açıklama, nakdi transferden reel harcamaya (kamu üretimine) geçişin, devletin fiziki üretim faktörlerini doğrudan talep ederek özel sektörün girdi maliyetlerini artırması ve atıl kapasitenin olmadığı ortamda reel dışlama (crowding-out) etkisine yol açacağını belirten ifadedir.
Devlet nakdi yardım yaptığında, üretim yine özel sektör tarafından kendi dinamikleriyle gerçekleştirilir ve devlet faktör piyasasına doğrudan alıcı olarak girmez. Ancak devlet bizzat fabrika kurmaya karar verdiğinde (reel harcama), atıl kapasitenin de olmadığı bir ekonomide sınırlı olan işgücü ve sermayeyi özel sektörün elinden almak zorundadır. Bu durum faktör maliyetlerini yukarı çekerek özel sektör yatırımlarının fiziksel ve maliyet bazlı olarak daralmasına yol açar. Bu duruma iktisat literatüründe 'reel dışlama' denilmektedir ve maliye politikasının kaynak tahsisini en sert şekilde değiştirdiği durumlardan biridir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Reel Dışlama Etkisi (Real Crowding Out) ve Harcama Türlerinin Tahsis Etkileri