İçişleri Bakanlığı, ülke genelinde "Akıllı Afet Yönetim Sistemleri" kurmak üzere uzun vadeli bir kamu yatırım projesinin maliyet-fayda analizini gerçekleştirmektedir. Analiz sürecinde, projenin ekonomik ömrü boyunca yaratacağı net toplumsal faydaların bugünkü değerinin hesaplanmasında kullanılacak sosyal iskonto oranının ve zaman değerinin tespiti aşamasına gelinmiştir.
Buna göre, kamu yatırımlarında iskonto oranının belirlenmesi ve uygulanması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- ASermayenin sosyal fırsat maliyeti yaklaşımı benimsendiğinde, kamu yatırımı için piyasadan çekilen fonların özel sektör yatırımlarında yaratabileceği alternatif getiri oranı dikkate alınır.
- BToplumsal zaman tercihi oranının düşük olması, bugünkü tüketim yerine gelecekteki tüketimin tercih edilebildiğini ve gelecek nesillerin refahına daha fazla önem verildiğini gösterir.
- CProjenin ekonomik ömrü uzadıkça, kullanılan iskonto oranındaki küçük bir artışın, projenin ileri yıllarında elde edilecek faydaların bugünkü değeri üzerindeki düşürücü etkisi daha belirgin hale gelir.
- Projenin nakit akımları enflasyon etkisinden arındırılarak sabit (reel) fiyatlarla tahmin edilmişse, bu nakit akımlarını indirgemek için piyasadaki enflasyon beklentisini yansıtan nominal iskonto oranı kullanılmalıdır.Cevap
- EPiyasa faiz oranlarının vergiler, eksik rekabet koşulları ve dışsallıklar gibi piyasa aksaklıklarını içermesi nedeniyle, kamu projelerinin değerlendirilmesinde piyasa faizi yerine gölge fiyat niteliğindeki sosyal iskonto oranı tercih edilir.
Cevap
Projenin nakit akımları sabit (reel) fiyatlarla tahmin edilmişse, enflasyon beklentisini içeren nominal iskonto oranının kullanılması gerektiğini belirten ifade yanlıştır.
Maliyet-fayda analizinde net bugünkü değer hesaplanırken uyulması gereken temel bir matematiksel kural vardır: 'Tutarlılık ilkesi'. Eğer bir projenin gelecekteki fayda ve maliyetleri enflasyon etkisinden arındırılmış (satın alma gücü sabitlenmiş, reel) rakamlarla ifade ediliyorsa, bu akımları bugüne indirgemek için kullanılacak iskonto oranının da enflasyondan arındırılmış 'reel iskonto oranı' olması zorunludur. Nakit akımlarının reel, iskonto oranının ise nominal (enflasyonu içeren) alınması durumunda, iskonto formülünün paydasındaki oran enflasyon kadar fazladan şişmiş olur ve projenin net bugünkü değeri suni olarak çok düşük çıkar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İskonto İşleminde Reel ve Nominal Değişken Tutarlılığı