Examkin

Soru

Zorluk: OrtaVergi Politikası

Bir ülkenin ekonomi kurmayları, yaşanan durgunluk (resesyon) sürecini aşmak amacıyla bir dizi maliye politikası paketini analiz etmektedir. Yapılan teknik değerlendirmelerde; ekonominin dışa kapalı olduğu, başlangıçta sistemde sadece maktu (otonom) vergilerin uygulandığı ve hanehalkının ilave gelirinin %10\%10'unu tasarrufa ayırdığı (s=0,10s=0,10) varsayılmıştır.

Kurmayların, vergi ve harcama politikalarının olası makroekonomik yansımalarına dair hazırladığı aşağıdaki rapor maddelerinden hangisi teorik olarak hatalıdır?

  1. A
    Maktu vergiler gelirden bağımsız (otonom) bir yapıya sahip olduğundan, konjonktürel dalgalanmalarda kendiliğinden devreye giren bir otomatik istikrar sağlayıcı işlevi göremez.
  2. B
    Denk bütçe yaklaşımı gereği, kamu harcamalarının ve maktu vergilerin eş anlı olarak 500500 birim artırılması, bütçe dengesini bozmadan milli geliri tam 500500 birim genişletir.
  3. Vergi sistemine oransal bir gelir vergisinin (t>0t>0) dâhil edilmesi, ekonominin otomatik istikrar gücünü artırırken aynı zamanda harcama çarpanının (çoğaltan) değerini de büyütür.Cevap
  4. D
    İradi bir politika adımı olarak maktu vergilerde 100100 birimlik bir kesintiye gidilmesi, toplam talebi uyararak milli geliri 900900 birim genişletir.
  5. E
    Sistemdeki otonom vergi çarpanının mutlak değeri, kamu harcamaları çarpanından daha küçük olduğu için, vergi indirimleri aynı tutardaki harcama artışına kıyasla daha zayıf bir etki doğurur.

Cevap

Doğru cevap, oransal gelir vergisinin harcama çarpanını büyüteceğini iddia eden seçenektir. Oransal vergiler çarpanı büyütmez, aksine küçülterek ekonomide otomatik istikrar sağlar.
Oransal gelir vergisi (t>0t>0), milli gelir arttığında vergi hasılatının da otomatik olarak artmasını (veya tersi) sağlayarak ekonomide bir otomatik istikrar işlevi görür. Ancak bu sistem devreye girdiğinde, ekonomideki harcama çarpanının katsayısı 11−c\frac{1}{1-c} değerinden 11−c(1−t)\frac{1}{1-c(1-t)} değerine dönüşür. Paydadaki 1−c(1−t)1-c(1-t) değeri 1−c1-c'den daha büyük olduğu için, çarpan katsayısı matematiksel olarak küçülür. Çarpanın küçülmesi, ekonominin dışsal şoklara karşı duyarlılığının (kırılganlığının) azalması anlamına gelir. Dolayısıyla, oransal verginin çarpan değerini büyüteceği iddiası kesinlikle hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen marjinal tasarruf eğilimi (ss) üzerinden marjinal tüketim eğilimini (cc) ve temel çarpan katsayılarını hesaplayın.
s=0,10s = 0,10 ise c=1−0,10=0,90c = 1 - 0,10 = 0,90'dır. Kamu harcamaları çarpanı kG=1/s=1/0,10=10k_G = 1/s = 1/0,10 = 10. Vergi çarpanı kT=−c/s=−0,90/0,10=−9k_T = -c/s = -0,90/0,10 = -9.
Maliye politikası araçlarının (vergi indirimi veya harcama artışı) milli gelir üzerindeki net etkilerini kıyaslayabilmek için çarpan katsayılarının bilinmesi gerekir.
2
Denk bütçe (Haavelmo) çarpanını ve maktu vergi senaryolarını analiz edin.
Vergi ve harcamaların 500500 birim artması milli geliri 500500 birim artırır (kBB=1k_{BB} = 1). 100100 birimlik vergi indirimi ise −100×−9=900-100 \times -9 = 900 birim gelir artışı yaratır.
Politika kurmaylarının değerlendirmelerindeki sayısal iddiaların doğruluğunu kanıtlamak için mekanik hesaplamalar yapılmalıdır.
3
Oransal gelir vergisinin (t>0t>0) sisteme girişinin çarpan formülü üzerindeki yapısal etkisini değerlendirin.
Oransal vergi varken çarpan formülü 11−c(1−t)\frac{1}{1-c(1-t)} şeklini alır. Vergi oranı (tt) sıfırdan büyük olduğunda formülün paydası büyür, dolayısıyla çarpanın katsayısı küçülür.
Otomatik istikrar sağlayıcı mekanizmaların temel mantığını anlamak için kurumsal yapının çarpan üzerindeki matematiksel etkisine bakılmalıdır.

Anahtar Kavram

Maliye Politikası Çarpanları ve Otomatik İstikrar Sağlayıcılar
Bu soruyu puanla

Konular

Vergi Politikası

Bu konudan daha fazla soru