Examkin

Soru

Zorluk: OrtaFayda ve Maliyetlerin Sınıflandırılması

Ulaştırma Bakanlığı tarafından bir ilçede inşa edilen büyük ölçekli 'Bölgesel Lojistik Merkezi' projesinin maliyet-fayda analizi (MFA) yapılmaktadır. Proje faaliyete geçtikten sonra, tesisin etrafında yer alan özel mülkiyete ait arazilerin ve ticari depoların kira değerlerinde astronomik bir artış yaşanmıştır. Arazi sahipleri için ciddi bir gelir artışı yaratan bu durumun, projenin maliyet-fayda analizinde nasıl sınıflandırılması ve değerlendirilmesi gerekir?

  1. Parasal (pekünyer) fayda olarak sınıflandırılır ve refah artışı yaratmayan bir gelir transferi niteliğinde olduğundan çifte sayımı önlemek adına analize dâhil edilmez.Cevap
  2. B
    Gerçek (reel) fayda olarak sınıflandırılır ve piyasa mekanizması eksik işlediğinden gölge fiyat yöntemiyle hesaplanarak toplam faydaya eklenir.
  3. C
    Maddi olmayan (soyut) fayda olarak sınıflandırılır ve piyasa değeri doğrudan ölçülemediği için analiz kapsamı dışında bırakılır.
  4. D
    Rozenberg'in gerçek olmayan (transfer) harcamalar kavramına kıyasla değerlendirilir ve devletin ileride elde edeceği vergi gelirlerinin temeli olarak analize dâhil edilir.
  5. E
    Birinci derece (doğrudan) fayda olarak sınıflandırılır çünkü özel kesimin mülkiyet değerlerindeki bu artış, kamu yatırımlarının birincil varlık nedenidir.

Cevap

Rant artışlarının parasal (pekünyer) fayda olarak sınıflandırılıp analize dâhil edilmemesi gerektiğini belirten seçenektir.
Kamu projelerinin gerçekleştirilmesi sonucunda piyasa fiyatlarında meydana gelen değişimlerden doğan ve kişilerin veya grupların varlık değerlerinde artışa neden olan etkilere 'parasal (pekünyer) fayda' denir. Bu durum, toplumdaki bir kesimden diğerine kaynak aktarımından (transferinden) ibarettir ve ekonominin reel üretim kapasitesinde net bir artış yaratmaz. Ayrıca, projenin asıl yarattığı zaman tasarrufu ve nakliye kolaylığı gibi 'gerçek faydalar' zaten analize dâhil edildiğinden, bunların arazi değerlerine yansıması olan rantları da eklemek çifte sayım (double counting) hatasına neden olur. Bu yüzden parasal faydalar maliyet-fayda analizine dâhil edilmez.

Adım Adım Çözüm

1
Kira ve arazi değerlerindeki artışın niteliğini belirle.
Bu artış, toplumda yeni bir mal veya hizmet üretimi sağlamaz; sadece kiracılardan mülk sahiplerine doğru bir gelir transferine (fiyat hareketine) neden olur.
Maliyet-fayda analizinde gerçek (reel) faydalar ile parasal (pekünyer) faydaları birbirinden ayırmak temel kuraldır.
2
Parasal (pekünyer) faydaların maliyet-fayda analizindeki yerini tespit et.
Pekünyer faydalar, projenin doğrudan veya dolaylı gerçek faydalarının (örneğin azalan taşıma maliyetlerinin) piyasadaki yansımasıdır.
Eğer azalan taşıma maliyetleri analize fayda olarak girmişse, bunun sonucunda artan arazi değerlerini de fayda olarak yazmak 'çifte sayım' (double counting) hatasına yol açar.
3
Doğru sınıflandırma ve analiz kuralını eşleştir.
Arazi değeri artışı parasal faydadır ve toplam toplumsal refahı net olarak artırmadığı için analize dâhil edilmemelidir.
Yalnızca net refah artışı yaratan gerçek (reel) faydalar maliyet-fayda analizine dahil edilir.

Anahtar Kavram

Fayda ve Maliyetlerin Sınıflandırılması (Gerçek ve Parasal Fayda Ayrımı)
Bu soruyu puanla

Konular

Fayda ve Maliyetlerin Sınıflandırılması

Bu konudan daha fazla soru