Soru

Zorluk: ZorBirincil (Faiz Dışı) Açık ve Operasyonel Açık

Yüksek enflasyonun yaşandığı bir ekonomide mali sürdürülebilirliği ve bütçe performansını analiz etmek isteyen bir uzman, 20252025 yılı merkezi yönetim bütçesine ilişkin şu verileri elde etmiştir:

Bütçe KalemiTutar (Milyar TL)
Faiz Dışı Bütçe Giderleri5.4005.400
Nominal Faiz Ödemeleri2.1002.100
Toplam Bütçe Gelirleri6.0006.000
Faiz Ödemeleri İçindeki Enflasyon Payı900900

Bu verilere göre, söz konusu ekonominin birincil (faiz dışı) dengesi ve operasyonel dengesi aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

  1. 600600 Milyar TL birincil fazla; 600600 Milyar TL operasyonel açıkCevap
  2. B
    600600 Milyar TL birincil açık; 600600 Milyar TL operasyonel açık
  3. C
    1.5001.500 Milyar TL birincil açık; 600600 Milyar TL operasyonel açık
  4. D
    600600 Milyar TL birincil fazla; 1.5001.500 Milyar TL operasyonel açık
  5. E
    1.2001.200 Milyar TL birincil fazla; 900900 Milyar TL operasyonel açık

Cevap

600600 Milyar TL birincil fazla ve 600600 Milyar TL operasyonel açık şeklinde hesaplanmaktadır.
Doğru yanıt olan seçenek, hem birincil dengenin bir 'fazla' (600600) olduğunu hem de toplam açığın enflasyon payı kadar küçültülerek operasyonel açığın (600600) bulunduğunu doğru bir şekilde sunmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birincil (Faiz Dışı) Dengenin hesaplanması
Birincil Denge = Toplam Gelirler - Faiz Dışı Giderler = 6.0005.400=6006.000 - 5.400 = 600 Milyar TL (Pozitif olduğu için Fazla).
Birincil denge, bütçenin faiz yükümlülükleri hariç tutulduğunda ne kadar kaynak ürettiğini veya tükettiğini gösterir.
2
Toplam Bütçe Dengesi'nin (Nominal Açık) hesaplanması
Toplam Giderler = 5.400+2.100=7.5005.400 + 2.100 = 7.500 Milyar TL; Bütçe Dengesi = 6.0007.500=1.5006.000 - 7.500 = -1.500 Milyar TL (Açık).
Operasyonel açığı bulmak için önce nominal bütçe açığının tespit edilmesi gerekir.
3
Operasyonel Açık'ın hesaplanması
Operasyonel Açık = Toplam Bütçe Açığı - Faiz Ödemeleri İçindeki Enflasyon Payı = 1.500900=6001.500 - 900 = 600 Milyar TL.
Operasyonel denge, yüksek enflasyon ortamında nominal faiz ödemelerinin ana parayı korumaya yönelik kısmının (enflasyon telafisi) bütçe açığından arındırılmasıyla elde edilir.

Anahtar Kavram

Operasyonel açık, bütçe açığının enflasyonun borç stoku üzerindeki aşındırıcı etkisinden arındırılmış halidir.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla