Soru

Zorluk: OrtaBirincil (Faiz Dışı) Açık ve Operasyonel Açık

Bir ekonomide 20262026 yılı merkezi yönetim bütçe uygulama sonuçlarına ilişkin veriler şu şekildedir:

Bütçe KalemiTutar (Milyar TL)
Toplam Bütçe Gelirleri4.5004.500
Toplam Bütçe Giderleri5.2005.200
Faiz Ödemeleri1.2001.200
Reel Faiz Ödemeleri350350

Buna göre, söz konusu ekonominin birincil (faiz dışı) dengesi ve operasyonel dengesi sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

  1. 500500 milyar TL birincil fazla; 150150 milyar TL operasyonel fazlaCevap
  2. B
    500500 milyar TL birincil açık; 150150 milyar TL operasyonel fazla
  3. C
    700700 milyar TL birincil açık; 350350 milyar TL operasyonel açık
  4. D
    500500 milyar TL birincil fazla; 700700 milyar TL operasyonel açık
  5. E
    1.2001.200 milyar TL birincil fazla; 500500 milyar TL operasyonel fazla

Cevap

500500 milyar TL birincil fazla ve 150150 milyar TL operasyonel fazla
Doğru seçenek olan 500500 milyar TL birincil fazla ve 150150 milyar TL operasyonel fazla, bütçe matematiğine uygundur. Birincil denge hesaplanırken toplam giderden faizler çıkarılarak faiz dışı gider bulunur (4.0004.000 milyar TL) ve bu rakam gelirden çıkarılır (4.5004.000=5004.500 - 4.000 = 500). Operasyonel denge ise bu birincil fazladan reel faiz yükünün düşülmesiyle bulunur (500350=150500 - 350 = 150).

Adım Adım Çözüm

1
Birincil (faiz dışı) dengenin hesaplanması
Birincil Denge = Gelirler - (Giderler - Faiz Ödemeleri) = 4.500(5.2001.200)=4.5004.000=+5004.500 - (5.200 - 1.200) = 4.500 - 4.000 = +500 milyar TL (Fazla)
Birincil denge, bütçenin faiz yükümlülükleri hariç tutulduğunda nasıl bir performans sergilediğini gösterir.
2
Operasyonel dengenin hesaplanması
Operasyonel Denge = Birincil Denge - Reel Faiz Ödemeleri = 500350=+150500 - 350 = +150 milyar TL (Fazla)
Operasyonel denge, yüksek enflasyon dönemlerinde bütçe açığının faiz ödemelerinin enflasyona tekabül eden (enflasyon telafisi) kısmından arındırılarak reel yükün ölçülmesini sağlar.

Anahtar Kavram

Birincil denge ve operasyonel denge arasındaki temel fark, nominal faiz ödemeleri yerine reel faiz ödemelerinin dikkate alınmasıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla