Soru

Zorluk: ZorBirincil (Faiz Dışı) Açık ve Operasyonel Açık

Bir ekonomide 20262026 mali yılı sonu itibarıyla merkezi yönetim bütçesine ve ekonomik göstergelere ilişkin veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Bütçe Kalemi / Ekonomik GöstergeDeğer (Milyar TL)
Vergi Gelirleri1.2001.200
Vergi Dışı Gelirler300300
Cari Giderler (Faiz Ödemeleri Hariç)800800
Sermaye Giderleri400400
Toplam Nominal Faiz Ödemeleri500500
Yıllık Enflasyon Oranı%25\%25
Piyasa Nominal Faiz Oranı%50\%50

Bu veriler ışığında, söz konusu ekonominin birincil (faiz dışı) dengesi ve operasyonel dengesi sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

  1. 300300 milyar TL birincil fazla ve 5050 milyar TL operasyonel fazlaCevap
  2. B
    300300 milyar TL birincil açık ve 200200 milyar TL operasyonel açık
  3. C
    200200 milyar TL birincil açık ve 250250 milyar TL operasyonel fazla
  4. D
    300300 milyar TL birincil fazla ve 250250 milyar TL operasyonel açık
  5. E
    1.5001.500 milyar TL birincil fazla ve 1.0001.000 milyar TL operasyonel fazla

Cevap

300300 milyar TL birincil fazla ve 5050 milyar TL operasyonel fazla
Verilen rakamlara göre toplam gelir 1.5001.500 milyar TL, faiz dışı giderler ise 1.2001.200 milyar TL'dir. Bu fark 300300 milyar TL birincil fazla üretir. Enflasyonun %25\%25 ve nominal faizin %50\%50 olduğu bir ortamda faiz ödemelerinin yarısı (%25/%50\%25/\%50) reeldir. Dolayısıyla 500500 milyar TL nominal faizin 250250 milyar TL'si reel faizdir. Birincil fazladan reel faiz yükü düşüldüğünde (300250300 - 250) sonuç 5050 milyar TL operasyonel fazla olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam Bütçe Gelirlerini ve Faiz Dışı Giderleri hesaplayın.
Toplam Gelir: 1.200+300=1.5001.200 + 300 = 1.500; Faiz Dışı Gider: 800+400=1.200800 + 400 = 1.200.
Birincil dengeyi bulmak için faiz ödemeleri hariç tutulan gelir ve gider kalemleri toplanmalıdır.
2
Birincil (Faiz Dışı) Dengeyi bulun.
1.5001.200=+3001.500 - 1.200 = +300 (Birincil Fazla).
Gelirlerin faiz dışı giderlerden fazla olması birincil fazla oluştuğunu gösterir.
3
Reel Faiz Ödemesini hesaplayın.
ReelFaizOranı=%50%25=%25Reel Faiz Oranı = \%50 - \%25 = \%25. Reel Faiz Ödemesi = 500×(25/50)=250500 \times (25/50) = 250.
Operasyonel denge için nominal faiz ödemesinin enflasyondan arındırılmış (reel) kısmının bulunması gerekir.
4
Operasyonel Dengeyi hesaplayın.
300250=+50300 - 250 = +50 (Operasyonel Fazla).
Operasyonel denge, birincil dengeden reel faiz ödemelerinin çıkarılmasıyla bulunur.

Anahtar Kavram

Bütçe dengesinin sürdürülebilirliği analizinde nominal faiz ödemelerinin enflasyon etkisinden arındırılarak reel yükün hesaplanması.

Daha Fazla Pratik

Bütçe dengesinin GSYH'ye oranı üzerinden borç sürdürülebilirliği analizlerine göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Operasyonel denge şu şekilde de bulunabilir: Toplam Bütçe Dengesi + Enflasyondan Kaynaklanan Faiz Aşınması. Toplam Bütçe Dengesi = 1.500(1.200+500)=2001.500 - (1.200 + 500) = -200. Faiz Aşınması = 500×(25/50)=250500 \times (25/50) = 250. Operasyonel Denge = 200+250=+50-200 + 250 = +50.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla