Examkin

Soru

Zorluk: OrtaMali Tekel Gelirleri

Kamu gelirleri tasnifinde vergi dışı gelirler arasında yer alan 'mali tekel' (fiskal tekel) gelirleri, devletin belirli mal ve hizmetlerin üretim veya dağıtımını kendi tekeline almasıyla oluşur. Bu gelirlerin fiyatlama mekanizması, üretim maliyetinin üzerine eklenen ve bir vergi gibi işlev gören 'tekel kârı' aracılığıyla gerçekleştirilir. Buna göre, mali tekel gelirlerini devletin diğer 'mülk ve teşebbüs gelirlerinden' (dometik gelirler) ayıran en temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Yapılan ödemenin karşılığında doğrudan ve özel bir kamu hizmetinden yararlanma şartının bulunması
  2. Gelirin elde edilmesindeki temel motivasyonun iktisadi işletme kârı değil, hazineye gelir (fiskal amaç) sağlamak olmasıCevap
  3. C
    Elde edilen gelirin yalnızca belirli sosyal güvenlik kurumlarının veya mesleki kuruluşların giderlerini karşılamak üzere ayrılması
  4. D
    Ödemenin tamamen iradi bir şekilde, devletin mülkiyetindeki bir taşınmazın piyasa rayiç bedeli üzerinden satışı karşılığında yapılması
  5. E
    Kamusal bir yatırım sonucunda bir mülkün değerinde meydana gelen artışın bir kısmının mülk sahibinden tahsil edilmesi

Cevap

Mali tekel gelirlerini mülk ve teşebbüs gelirlerinden ayıran temel fark, gelirin elde edilmesindeki temel amacın işletmecilik kârı değil, bütçeye finansman sağlamak (fiskal amaç) olmasıdır.
Mali tekel (fiskal tekel) gelirlerinde devlet, sosyal bir amaçtan ziyade doğrudan hazineye gelir temin etmek amacıyla piyasa üzerinde tekel kurar. Bu durum, geliri devletin iktisadi faaliyetlerinden (mülk ve teşebbüs) ayıran 'fiskal amaç' (hazineye finansman sağlama) unsurunu ön plana çıkarır. Bu gelir türünde satış fiyatının içine gizlenmiş bir vergi payı bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Kavram analizi yapılması
Mali tekel, devletin mali amaçlarla bir malın üretim/satışını tekeline almasıdır.
Mali tekelin 'fiskal' yani hazineye gelir sağlama amacı en belirgin özelliğidir.
2
Karşılaştırma yapılması
Mülk ve teşebbüs gelirleri genellikle özel hukuk hükümlerine göre ve kâr/maliyet odaklı elde edilir.
Mali tekelde ise fiyat (PP), marjinal maliyetin (MCMC) üzerinde, bir vergi unsuru içerecek şekilde belirlenir.
3
Ayırt edici özelliğin belirlenmesi
Mali tekel 'gizli vergi' niteliği taşırken, mülk gelirleri iktisadi faaliyet sonucudur.
Hazineye finansman sağlama amacı, mali tekeli diğer girişim gelirlerinden ayırır.

Anahtar Kavram

Mali tekelin fiskal (mali) amacı ve gizli vergi niteliği

İpuçları

1
Devletin bu gelir türünü elde ederken bir 'iş adamı' gibi mi yoksa bir 'vergi toplayıcısı' gibi mi hareket ettiğini düşünün.
2
Mali tekelin bir diğer adının 'fiskal tekel' olduğunu ve 'fiskal' kelimesinin hazineyle ilgili olduğunu hatırlayın.
3
Mali tekelin mülk gelirlerinden farkı, kâr değil gelir sağlama (vergi benzeri) amacı gütmesidir.

Daha Fazla Pratik

Sosyal tekel ile mali tekel arasındaki amaç farklarını inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Mali Tekel Gelirleri

Bu konudan daha fazla soru