Maliye politikası araçlarının istihdam piyasası üzerindeki etkilerini inceleyen bir uzman, kamu harcamalarının bileşiminin doğrudan ve dolaylı istihdam yaratma kapasiteleri ile işgücü arzı üzerindeki davranışsal etkilerini değerlendirmektedir.
Buna göre, kamu harcamalarının istihdam üzerindeki etkilerine ilişkin aşağıdaki analizlerden hangisi teorik olarak doğrudur?
- AKamu yatırım harcamaları, cari harcamalara kıyasla kamuda daha yüksek bir doğrudan istihdam kapasitesine sahiptir ve Haavelmo Teoremi uyarınca bu harcamalar hızlandıran prensibi (acceleration principle) ile devreye girerek, transfer ödemelerinin işgücü piyasasında yaratacağı dışlama etkisini (crowding out) tamamen ortadan kaldırır.
- BTransfer harcamalarındaki artışlar çalışma-boş zaman ödünleşmesinde daima çalışma lehine bir ikame etkisi yaratarak işgücü arzını artırır; böylece yatırım harcamalarının yaratacağı dışlama etkisi (crowding out) azalır ve Haavelmo çarpan mekanizması ekonomide yalnızca doğrudan istihdam hacmini genişletir.
- Haavelmo Teoremi çerçevesinde denk bütçe ile finanse edilen harcamalar ekonomide genişlemeye yol açarken; cari harcamalar ağırlıklı olarak kamuda doğrudan istihdam, yatırım harcamaları ise çarpan mekanizmasıyla özel sektörde dolaylı istihdam yaratır. Ancak aynı dönemde sosyal transferlerdeki bir artış, hanehalkının çalışma-boş zaman tercihinde boş zamanı cazip kılarak işgücüne katılım oranını düşürücü bir gelir etkisi doğurabilir.Cevap
- DHaavelmo Teoremi'ne göre vergilerle finanse edilen kamu harcamalarının istihdam üzerindeki net çarpan etkisi sıfır kabul edildiğinden, yalnızca yatırım harcamaları hızlandıran prensibi ile istihdam yaratabilir; cari ve transfer harcamaları ise eşanlı olarak dışlama etkisi (crowding out) yaratarak dolaylı istihdamı küçültür.
Cevap
Kamu harcamalarının istihdam üzerindeki etkilerinin doğru analizi; cari harcamaların kamuda doğrudan, yatırım harcamalarının dolaylı istihdam yaratması ve artan transfer ödemelerinin işgücü arzını düşürücü gelir etkisi ortaya çıkarmasıdır.
Cari harcamalar (özellikle personel giderleri) devletin doğrudan istihdam kapasitesini yansıtırken, yatırım harcamaları üretim ve altyapı kanalıyla özel kesimde dolaylı bir istihdam zinciri kurar. Denk bütçe ile (Haavelmo prensibiyle) bu harcamaların artması toplam talebi ve istihdamı genişletir. Buna mukabil, hanehalkına yönelik nakdi sosyal transferler, bireylerin çalışmadan elde edecekleri harcanabilir geliri ikame ederek boş zaman lehine bir gelir etkisi yaratır ve işgücüne katılım oranını kısıtlar. Doğru yanıt, istihdam yaratma kapasitesi ile davranışsal işgücü arzı dinamiklerini eksiksiz bir araya getiren bilimsel bir sentezdir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kamu Harcamalarının Bileşimi, Denk Bütçe Çarpanı ve İşgücü Arzı Etkileri