Examkin

Soru

Zorluk: ZorKaynak Dağılımında Etkinlik Amacı

Özel sigorta piyasalarında (örneğin genel sağlık veya afet sigortaları), poliçe satın alan bireylerin kendi risk profilleri hakkında sigorta şirketlerinden daha fazla bilgiye sahip olması sebebiyle, zamanla sisteme ağırlıklı olarak yüksek riskli kişilerin dâhil olması ve artan maliyetler yüzünden piyasanın tamamen işlememez hâle gelmesi (tıkanması) sorunu yaşanabilmektedir.

Devletin bu spesifik sorunu çözmek adına "zorunlu genel sigorta sistemleri" ihdas ederek ekonomiye müdahale etmesi, maliye politikasının aşağıdaki temel amaçlarından hangisi kapsamında değerlendirilir ve bu müdahalenin odaklandığı kavramsal gerekçe nedir?

  1. Kaynak dağılımında etkinlik / Asimetrik bilgiye dayalı ters seçim (adverse selection) piyasa başarısızlığının giderilmesiCevap
  2. B
    Gelir dağılımında adalet / Dezavantajlı ve yüksek riskli grupların maliyet yükünün vergi benzeri primlerle topluma yansıtılması
  3. C
    Ekonomik istikrar / Beklenmedik kriz anlarında hanehalkı harcanabilir gelirini koruyan otomatik istikrar sağlayıcıların oluşturulması
  4. D
    Ekonomik büyüme / İşgücü verimliliğini düşüren risk faktörlerinin arz yönlü teşvikler ve vergi harcamaları yoluyla telafi edilmesi
  5. E
    Fiyat istikrarı / Sigorta hizmetlerindeki maliyet artışlarının engellenerek geleneksel denk bütçe politikasıyla enflasyonist baskıların kırılması

Cevap

Kaynak dağılımında etkinlik / Asimetrik bilgiye dayalı ters seçim (adverse selection) piyasa başarısızlığının giderilmesi
Soruda açıkça belirtildiği üzere, sigorta piyasasında taraflardan birinin diğerinden daha fazla bilgiye sahip olması durumu 'asimetrik bilgi'dir. Bu durum, piyasada sadece yüksek riskli kişilerin kalmasına yani 'ters seçim' (adverse selection) sorununa yol açar. Ters seçim, piyasanın kendiliğinden işleyerek dengeye gelmesini engeller ve piyasa başarısızlığı (eksik piyasa) yaratır. Devletin bu piyasa aksaklığını (başarısızlığını) zorunlu katılımlı bir sistem kurarak çözmesi, doğrudan üretim faktörlerinin ve hizmetlerin optimal seviyede üretilmesini sağlama çabasıdır ve bu da 'Kaynak Dağılımında Etkinlik' fonksiyonunun en belirgin örneklerinden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda tanımlanan ekonomik problemin doğasını tespit et.
Problem, alıcı (birey) ve satıcı (şirket) arasındaki 'bilgi asimetrisi' ve bunun sonucunda ortaya çıkan 'ters seçim' (adverse selection) olgusudur.
Devletin müdahale nedenini teorik temele oturtabilmek için sorunun kaynağını belirlemek gerekir.
2
Tespit edilen problemin maliye teorisindeki yerini belirle.
Bilgi asimetrisi, tıpkı dışsallıklar, kamusal mallar ve eksik rekabet gibi temel 'piyasa başarısızlığı' (market failure) nedenlerinden biridir.
Maliye politikasının amaçları ile ekonomik sorunları eşleştirmek için kavramsal çerçevenin netleştirilmesi şarttır.
3
Piyasa başarısızlıklarına yönelik devlet müdahalesinin hangi mali fonksiyona girdiğini tanımla.
Musgrave'in maliye politikası fonksiyonlarına göre, piyasa başarısızlıklarının (market failures) giderilerek Pareto optimumuna ulaşılması çabaları tamamen 'Kaynak Dağılımında Etkinlik' amacı kapsamındadır.
Sorunun doğrudan sorduğu 'temel amaç' bağlantısını kurmak hedeflenmektedir.

Anahtar Kavram

Asimetrik Bilgi ve Piyasa Başarısızlıkları
Bu soruyu puanla

Konular

Kaynak Dağılımında Etkinlik Amacı

Bu konudan daha fazla soru