Maliye teorisinde kamu mallarının sınıflandırılmasına yönelik yaklaşımlar dikkate alındığı… — KPSS Maliye

Maliye teorisinde kamu mallarının sınıflandırılmasına yönelik yaklaşımlar dikkate alındığında; aşağıdaki tabloda $X$ ve $Y$ olarak kodlanan iki farklı mal türünün temel özellikleri karşılaştırılmıştır:

Özellik	$X$ Malı	$Y$ Malı
Dışlanabilirlik	Mümkün (Üyelik veya ücret ile)	Mümkün (Fiyat mekanizması ile)
Tüketimde Rekabet	Kapasite sınırına kadar yok (Marjinal maliyet sıfır)	Var (Tüketim bölünebilir niteliktedir)
Fayda Yapısı	Grup içi ortak kullanım faydası	Bireysel fayda + Toplumsal dışsallık

Buna göre $X$ ve $Y$ mallarının doğru sınıflandırması aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

$X$ : Kulüp Malı - $Y$ : Yarı Kamusal MalCevap
B
$X$ : Tam Kamusal Mal - $Y$ : Özel Mal
C
$X$ : Erdemli Mal - $Y$ : Kulüp Malı
D
$X$ : Yarı Kamusal Mal - $Y$ : Tam Kamusal Mal
E
$X$ : Özel Mal - $Y$ : Erdemli Mal

Cevap

X malı 'Kulüp Malı', Y malı ise 'Yarı Kamusal Mal' (Karma Mal) olarak sınıflandırılmalıdır.

X'in kulüp malı, Y'nin ise yarı kamusal mal olduğunu belirten ifade doğrudur. Çünkü kulüp malları (X), dışlanabilirliğin olduğu ancak tıkanıklık noktasına kadar tüketimde rekabetin yaşanmadığı mallardır. Yarı kamusal mallar (Y) ise tüketimi bölünebildiği için fiyatlandırılabilen ancak sağladığı bireysel faydanın yanında geniş kitlelere pozitif dışsallık yayan mallardır.

Adım Adım Çözüm

X

malının özelliklerini analiz etme

X

malı dışlanabilir ancak kapasite sınırına kadar rekabet içermez.

James Buchanan tarafından geliştirilen kulüp malları teorisinde, dışlanabilirliğin olduğu ancak belirli bir üye sayısına kadar marjinal maliyetin sıfır olduğu ortak kullanım alanları (yüzme havuzları, kablolu TV vb.) tanımlanır.

Y

malının özelliklerini analiz etme

Y

malı dışlanabilir, rekabetçidir ve pozitif dışsallık üretir.

Yarı kamusal mallar (karma mallar), piyasada fiyatlandırılabilen (bölünebilir) ancak tüketildiğinde topluma önemli dışsal faydalar yayan (eğitim, sağlık gibi) mal ve hizmetlerdir.

Elde edilen tanımları seçeneklerle eşleştirme

Doğru sınıflandırma A seçeneğidir.

Tablodaki tüm kriterler kulüp malı ve yarı kamusal mal tanımlarıyla tam uyum sağlamaktadır.

Anahtar Kavram

Malların Sınıflandırılması: Dışlanabilirlik ve Rekabet Kriterleri

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular