Ekonomide meydana gelen konjonktürel dalgalanmalara karşı mali müdahaleler, yasal düzenleme gerektiren iradi politikalar veya sisteme önceden entegre edilmiş otomatik istikrar sağlayıcılar aracılığıyla yürütülebilmektedir.
Bu iki müdahale yönteminin zaman gecikmeleri (time lags) ve işleyiş mekanizmaları açısından karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AEnflasyon oranındaki artışa bağlı olarak vergi dilimlerinin, önceden kanunla belirlenmiş bir endeks üzerinden hükümetçe güncellenmesi, saf iradi maliye politikasının en tipik örneğidir.
- BEkonomik sorunun teşhis edilmesinin ardından, hükümet tarafından hazırlanan mali paketin yasama organında tartışılıp onaylanması sürecinde geçen zaman, maliye literatüründe "uygulama (yürütme) gecikmesi" olarak adlandırılır.
- Artan oranlı gelir vergisi tarifesinin ekonomik daralma döneminde vergi yükünü kendiliğinden hafifletmesi içsel gecikme barındırmazken; aynı daralmayı aşmak için yeni bir kamu yatırım programının meclisten geçirilmesi belirgin bir karar gecikmesine tabidir.Cevap
- Dİradi politikaların alınmasından sonra ekonomik göstergeler üzerinde fiili sonuçlar doğurmasına kadar geçen dışsal gecikme süresi, yasal düzenlemelerin yaptırım gücü nedeniyle otomatik istikrar sağlayıcılara kıyasla her zaman daha kısadır.
- EEnflasyonist baskıların arttığı bir konjonktürde yasama organının kurumlar vergisi oranlarını düşürme yönünde iradi bir karar alması, karar gecikmesinin olumsuz etkilerini bertaraf eden en uygun politikadır.
Cevap
Artan oranlı gelir vergisi tarifesinin ekonomik daralma döneminde vergi yükünü kendiliğinden hafifletmesi içsel gecikme barındırmazken; aynı daralmayı aşmak için yeni bir kamu yatırım programının meclisten geçirilmesi belirgin bir karar gecikmesine tabidir.
Otomatik istikrar sağlayıcılar (örneğin artan oranlı gelir vergisi sistemi), herhangi bir yasal müzakere veya karar sürecine ihtiyaç duymadan ekonomik daralma veya genişleme dönemlerinde kendiliğinden devreye girer; bu nedenle 'içsel gecikme' barındırmazlar. Buna karşılık, yeni bir kamu harcaması projesi başlatmak veya vergi oranlarını değiştirmek gibi iradi politikalar, yasama organının onayı ve bürokratik süreçler sebebiyle belirgin bir 'karar (yasama) gecikmesi' sorunuyla karşı karşıyadır. Doğru ifade, bu iki araç arasındaki zaman gecikmesi farkını eksiksiz ve teorik olarak kusursuz biçimde ortaya koymaktadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İradi Maliye Politikalarında Zaman Gecikmeleri (Time Lags)