Soru

Zorluk: OrtaSeligman'ın Gelir Sınıflandırması

Seligman'ın kamu gelirlerini "özel fayda" ve "kamu yararı" (genel fayda) arasındaki ağırlık dengesine göre sınıflandırdığı hiyerarşide, ödemelerin niteliği de bu dengeye paralel olarak değişim göstermektedir. Bu tasnife göre; bireye sağlanan özel bir faydanın varlığına rağmen, sunulan hizmetin toplum için de gerekli görülmesi nedeniyle ödemenin iradi nitelikten uzaklaşıp yarı-cebri (yarı-iradi) bir karakter kazandığı gelir türü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. HarçCevap
  2. B
    Vergi
  3. C
    Kamu Fiyatı
  4. D
    Şerefiye
  5. E
    Resim

Cevap

Harçlar, hem bireysel bir hizmetin sunulduğu hem de toplumsal yararın gözetildiği, bu denge nedeniyle de yarı-cebri nitelik taşıyan gelirlerdir.
Seligman'ın teorisinde harçlar, hiyerarşinin orta basamağında yer alır. Bu basamakta, hizmetten yararlananın elde ettiği özel fayda hala mevcuttur; ancak hizmetin toplumsal önemi (adalet, eğitim gibi) nedeniyle kamu yararı baskın gelmeye başlar. Bu durum, ödemeyi tamamen iradi olan "fiyat"tan uzaklaştırarak "yarı-cebri" bir konuma taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Seligman'ın sınıflandırma kriterini belirlemek.
Sınıflandırma, "özel fayda" ile "kamu yararı" arasındaki oran ve bu oranın "cebir" (zorunluluk) üzerindeki etkisine dayanır.
Bu kriter, gelirin gönüllü bir fiyattan zorunlu bir vergiye nasıl dönüştüğünü açıklar.
2
Fayda dengesinin ödeme niteliğiyle ilişkisini kurmak.
Hizmetten sağlanan genel fayda arttıkça, bireyin ödeme üzerindeki iradi karar yetkisi azalır ve devletin zorlama gücü (cebir) artar.
Toplumun bütünü için önemli olan hizmetlerin finansmanı, bireylerin keyfi tercihlerine bırakılamaz.
3
Hiyerarşideki yarı-cebri basamağı tespit etmek.
Harçlar, bir hizmetten yararlananın özel bir fayda sağladığı ancak hizmetin sunulmasında kamu yararının da bulunduğu, bu yüzden ödemenin "yarı-cebri" olduğu kademedir.
Harç, iradi nitelikteki kamu fiyatı ile cebri nitelikteki şerefiye/vergi arasındaki geçiş noktasını oluşturur.

Anahtar Kavram

Seligman Spektrumu: Özel Fayda/Kamu Yararı Dengesi
Bu soruyu puanla