Soru

Zorluk: OrtaCebri ve İradi Gelirler Ayrımı

Kamu maliyesi literatüründe gelirlerin cebri ve iradi olarak tasnif edilmesi, devletin geliri elde ederken kullandığı yetkilerin niteliğine dayanmaktadır. Devletin bir fiscusfiscus (hazine) gibi hareket ederek, egemenlik gücüne başvurmadan ve tarafların karşılıklı rızasıyla elde ettiği gelirler iradi gelirler grubunda yer almaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi devletin egemenlik gücüne (imperiumimperium) dayanmaksızın elde ettiği iradi gelirler kapsamında değerlendirilir?

  1. A
    Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının topladığı aidatlar ve parafiskal gelirler
  2. B
    Belirli bir kamu hizmetinden yararlananların sunduğu karşılık olan harçlar
  3. C
    Bayındırlık hizmetleri sonucu taşınmazı değer kazananlardan alınan şerefiyeler
  4. Devletin mülkiyetindeki arazilerin işletilmesinden veya kiralanmasından elde edilen gelirlerCevap
  5. E
    Vergi kanunlarına aykırılık teşkil eden fiiller için kesilen idari para cezaları

Cevap

Devletin mülkiyetindeki arazilerin işletilmesinden veya kiralanmasından elde edilen gelirler
Devletin mülkiyetindeki taşınmazların kiralanması veya işletilmesi (mülk ve teşebbüs gelirleri), devletin kamu gücü kullanmadan, tıpkı bir özel hukuk kişisi gibi sözleşme serbestisi çerçevesinde elde ettiği gelirlerdir. Bu gelirler iradi (rızai) gelirler kapsamında değerlendirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cebri ve iradi gelir ayrımındaki temel kriterin belirlenmesi.
Devletin egemenlik gücünü (imperiumimperium) kullanması cebri, bir özel hukuk kişisi (fiscusfiscus) gibi akdi/rızai ilişki kurması iradi geliri ifade eder.
Sınıflandırmanın hukuki temelini anlamak için kriterin netleşmesi gerekir.
2
Seçeneklerdeki gelir türlerinin hukuki dayanaklarının analiz edilmesi.
Parafiskal gelirler, harçlar, şerefiyeler ve cezalar kanunla ve kamu gücüyle tahsil edilirken; mülk gelirleri piyasa koşullarında ve sözleşme serbestisiyle elde edilir.
Hangi gelirin 'akdi' (sözleşmeye dayalı) hangisinin 'kanuni' olduğunu ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Cebri ve İradi Gelirler Ayrımı
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla