Devletin piyasa mekanizmasına müdahale biçimi ve üretim faktörlerinin kullanım alanlarını değiştirme yöntemi, uygulanan kamu harcamasının türüne göre yapısal farklılıklar gösterir. Bir ekonomide hükümetin, dar gelirlilere yönelik karşılıksız nakdi yardımları artırması politikası ile aynı tutardaki bütçe ödeneğini doğrudan kamusal sosyal konut inşasına tahsis etmesi politikasının kaynak tahsisi üzerindeki etkileri karşılaştırılmaktadır.
Bu iki alternatif harcama politikasının kaynak tahsisi üzerindeki etkilerine ilişkin teorik olarak en doğru ifade aşağıdakilerden hangisidir?
- Sosyal konut inşası, üretim faktörlerinin doğrudan kamusal kararlarla tahsis edilmesini sağlarken; nakdi yardımlar satın alma gücünü transfer ederek kaynak tahsisini dolaylı yoldan ve özel kesimin piyasa talebi üzerinden etkiler.Cevap
- BKamusal sosyal konut inşası, özel sektörün inşaat yatırımlarını her türlü makroekonomik koşul altında tam dışlama (crowding-out) etkisine maruz bırakarak genel kaynak tahsisini daraltır.
- CKonut inşası için yapılan personel ve malzeme harcamaları cari gider statüsünde olduğundan kaynakların salt kısa vadeli tahsisini belirlerken, nakdi yardımlar uzun vadeli yatırımları yönlendirir.
- DNakdi yardımlar ekonomik anlamda bir üretim karşılığı olmaksızın yapıldığından, ekonomideki atıl kapasite durumundan bağımsız olarak kaynak tahsis mekanizmasını daima enflasyonist yönde bozar.
- ESosyal konut inşası doğrudan sosyal fayda maksimizasyonu amacı taşıdığı için kaynak tahsisinde mutlak etkinlik sağlarken, nakdi yardımı alan bireylerin özel kar güdüsü piyasa başarısızlığını derinleştirir.
Cevap
Sosyal konut inşası gibi reel harcamaların kaynakları doğrudan devlet eliyle tahsis ettiği, nakdi yardımlar gibi transfer harcamalarının ise bireylerin piyasa talebi aracılığıyla kaynak tahsisini dolaylı etkilediği ifade.
Kamu harcamaları kaynak tahsisini iki temel yolla değiştirir. Sosyal konut inşası gibi reel harcamalarda devlet, milli gelirden doğrudan pay alarak üretim faktörlerini kendi idari kararları doğrultusunda tahsis eder. Bu, piyasa dışı ve doğrudan bir kaynak aktarımıdır. Nakdi yardımlar gibi transfer harcamalarında ise devlet üretim faktörlerini doğrudan kullanmaz; satın alma gücünü belirli gruplara aktarır. Bu yardımı alan bireyler, piyasada kendi ihtiyaçları doğrultusunda talep yaratarak (örneğin daha fazla gıda veya ısınma talep ederek) üretim faktörlerinin piyasa mekanizması içinde o alanlara kaymasını sağlarlar. Bu nedenle reel harcamaların etkisi doğrudan, transfer harcamalarının etkisi ise özel talep üzerinden dolaylıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Reel ve Transfer Harcamalarının Kaynak Tahsis Mekanizmaları