Devletin büyümesi ve kamu harcamalarının genişlemesi, farklı teorik perspektiflerle analiz edilmektedir. Bu bağlamda, kamu kaynaklarının tahsisinde kurumsal karar alma süreçlerinin etkisine odaklanan William Niskanen'in 'Bürokrasi Modeli' dikkate alındığında, sistemin işleyişine ve kamu hizmeti üretim denge noktasına dair aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- Harcamacı birimlerin yöneticileri, yasama organına karşı sahip oldukları asimetrik bilgi avantajını kullanarak bütçe maksimizasyonu peşinde koşarlar ve hizmet arzını, marjinal faydanın marjinal maliyete eşitlendiği () sosyal optimum seviyesinin ötesine taşıyarak toplam faydanın toplam maliyete eşitlendiği () noktaya kadar genişletirler.Cevap
- BSeçilmiş politikacılar, yeniden seçilme olasılıklarını artırmak amacıyla oy maksimizasyonu hedefine odaklanırken, seçmenlerin vergi yükünü gerçekte olduğundan daha düşük algılaması durumundan faydalanarak popülist kamu harcamalarını sürekli artırırlar.
- CSanayileşme ve kentleşme gibi dinamiklerin tetiklediği ekonomik kalkınma süreci, devletin üstlendiği adalet, güvenlik ve altyapı fonksiyonlarında organik bir genişleme yaratarak kamu harcamalarının milli gelire oranla sürekli artmasına neden olur.
- DSavaş, doğal afet veya derin ekonomik kriz gibi olağanüstü toplumsal çalkantı dönemlerinde vatandaşların vergi ödeme toleransının yükselmesi, kamu harcamalarında geriye döndürülemez bir sıçrama etkisi yaratarak bütçe hacmini kalıcı olarak yukarı çeker.
- EKamu sektörünün teknolojiye kapalı ve emek-yoğun doğası gereği verimlilik artışının özel sektöre kıyasla düşük kalması, ancak buna rağmen kamu personeli ücretlerinin özel sektörle eşzamanlı artırılma zorunluluğu bütçe maliyetlerini sürekli artırır.
Cevap
Niskanen modelinde bürokratların bütçe maksimizasyonu amacıyla asimetrik bilgi avantajını kullanıp, hizmet arzını sosyal optimumun () ötesine taşıyarak toplam fayda ve toplam maliyetin eşitlendiği () noktaya kadar genişlettiklerini ifade eden seçenektir.
Doğru yanıt, Niskanen'in Bürokrasi Modeli'nin çekirdek varsayımlarını tam olarak yansıtmaktadır. William Niskanen'e göre harcamacı kurumların yöneticileri (bürokratlar), şahsi menfaatlerini (prestij, yetki, maaş) artırmak gayesiyle yönettikleri bütçeyi maksimize etmeye çalışırlar. Yasama organının (finansörün) hizmetin gerçek maliyetini tam olarak bilememesinden (asimetrik bilgi) faydalanarak bütçe taleplerini yüksek tutarlar. Bunun sonucunda, kamu kaynaklarının etkin tahsisini sağlayan marjinal fayda ve marjinal maliyet eşitliği () yerine, kurumun ayakta kalabileceği son nokta olan toplam fayda ve toplam maliyetin eşitlendiği () daha yüksek bir çıktı seviyesinde faaliyet gösterirler ve kamu hizmetlerini aşırı arz ederler.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Bürokratik Bütçe Maksimizasyonu (Niskanen)