Modern maliye anlayışında vergi, sadece kamu harcamalarını finanse eden bir araç olmaktan çıkarak ekonomik ve sosyal hayata müdahale aracı (ekstra-fiskal amaçlar) haline gelmiştir. Bununla birlikte verginin yapısal özellikleri, onu diğer kamu gelirlerinden ayıran temel unsurları barındırmaktadır.
Verginin mahiyeti ve amaçları dikkate alındığında, verginin 'karşılıksız' () olma niteliği ile 'ekstra-fiskal' amaçları arasındaki ilişki ve diğer kamu gelirlerinden farkı hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- Verginin karşılıksız olması, bireyin ödediği tutar ile aldığı kamu hizmeti arasında doğrudan bir karşılıklılık ( ) bulunmadığını ifade ederken; ekstra-fiskal amaçlar, verginin sadece gelir elde etmek için değil, piyasadaki negatif dışsallıkları gidermek veya gelir dağılımını düzenlemek gibi müdahale araçları olarak kullanılabilmesine olanak tanır.Cevap
- BVerginin karşılıksız olma niteliği, parafiskal gelirlerde olduğu gibi belirli bir mesleki veya sosyal gruba yönelik sunulan özel bir hizmetin karşılığı olarak alınmasını engellemez; ancak bu gelirlerin bütçe disiplini dışında yönetilmesi onları vergiden ayırır.
- CModern devletlerde verginin sosyal amaçlar taşıması, onun yapısal olarak 'harç' niteliğine bürünmesine neden olur; çünkü her iki gelir türünde de birey, devletin sunduğu eğitim veya sağlık gibi hizmetlerden yararlandığı ölçüde ödeme yapmaktadır.
- DVerginin asıl mahiyeti mali (fiskal) amaçlı olmasıdır; bu nedenle ekonomik istikrarı sağlamak amacıyla alınan vergiler, hukuki olarak karşılıksız olma özelliğini kaybederek bir tür 'kamu borcu' niteliği kazanır.
- EVerginin cebri (zorunlu) olması, onun her zaman iktisadi bir karşılığının olduğu anlamına gelir; çünkü devlet egemenlik gücünü kullanarak bireylere sağladığı güvenlik ve adalet hizmetinin maliyetini bu yolla bireysel olarak paylaştırmaktadır.
Cevap
Verginin karşılıksız olması bireysel bir hizmet bağının yokluğunu, ekstra-fiskal amaçlar ise sosyal ve ekonomik müdahale kapasitesini ifade eder.
Verginin karşılıksız olması, ödeyen kişinin devletten doğrudan, kişiye özel bir hizmet almadığını ( yokluğu) ifade eder. Modern maliye teorisinde vergi sadece bütçeyi finanse etmek (fiskal amaç) için değil, aynı zamanda ekonomiyi yönlendirmek, gelir dağılımını düzeltmek veya sosyal refahı artırmak (ekstra-fiskal amaç) için kullanılan en güçlü araçtır. Bu iki özellik verginin modern tanımını bütünleştirir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Verginin Mahiyeti: Karşılıksızlık ve Modern Müdahale (Ekstra-fiskalite)
Daha Fazla Pratik
Harçlar ile vergiler arasındaki temel farkları içeren 'özel fayda' ve 'genel fayda' ayrımı sorularına göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s