Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTürkiye Cumhuriyeti Anayasalarında Bütçe

1982 Anayasası'nda yer alan bütçe hükümlerine göre, Merkezi Yönetim Bütçe Kanun Teklifi'nin mali yıl başına kadar yürürlüğe konulamaması durumunda, bütçe hakkının kesintiye uğramamasını ve kamu hizmetlerinin devamlılığını sağlamak amacıyla izlenecek yasal süreç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Geçici bütçe kanunu çıkarılır; bu da yapılamazsa bir önceki yıl bütçesi yeniden değerleme oranına göre artırılarak uygulanır.Cevap
  2. B
    Bir önceki yılın bütçesi, yeni bütçe kanunu kabul edilene kadar herhangi bir artış yapılmaksızın aynen uygulanmaya devam eder.
  3. C
    Cumhurbaşkanı, yeni bütçe yürürlüğe girene kadar geçecek süre için ödenek kullanımını 'Bütçe Kararnamesi' ile tek taraflı belirler.
  4. D
    Sayıştay Genel Kurulu'nun kararıyla, kamu idarelerine bir önceki yıl ödeneklerinin %25'ine kadar harcama yapma yetkisi verilir.
  5. E
    Bütçe kanunu süresinde yürürlüğe girmezse bütçe hakkı düşer ve TBMM doğrudan erken seçim kararı almak zorundadır.

Cevap

Geçici bütçe kanunu çıkarılması, bunun mümkün olmaması halinde ise bir önceki yıl bütçesinin yeniden değerleme oranıyla artırılarak uygulanması şeklindeki ikili mekanizma doğrudur.
1982 Anayasası'nın 161. maddesi uyarınca, bütçe kanunu süresinde yürürlüğe konulamazsa öncelikle geçici bütçe kanunu çıkarılır. Bu da yapılamazsa, yeni bütçe kabul edilene kadar bir önceki yılın bütçesi yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Bu düzenleme, devletin mali işleyişinin durmasını engellemek için getirilmiş bir 'emniyet supabı' niteliğindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Bütçe takvimini kontrol et
Bütçe kanun teklifinin 1 Ocak (mali yıl başı) tarihine kadar yasallaşması gerektiğini tespit et.
Anayasa bütçenin yıllık olduğunu ve önceden izin alınması gerektiğini hükme bağlar.
2
Birinci aşama önlemini belirle
Eğer asıl bütçe yetişmiyorsa öncelikle 'Geçici Bütçe Kanunu' çıkarılması gerektiğini belirle.
Geçici bütçe, kısa bir dönem için yasama organından alınan harcama yetkisidir.
3
İkinci aşama (nihai) önlemi belirle
Geçici bütçe de çıkarılamazsa, bir önceki yılın bütçesinin 'Yeniden Değerleme Oranı' ile artırılarak uygulanacağını belirle.
Bu mekanizma 2017 anayasa değişikliği ile getirilmiş olup bütçesiz kalma riskini tamamen ortadan kaldırmayı amaçlar.

Anahtar Kavram

Bütçenin Süresinde Onaylanmaması ve Yedek Mekanizmalar

İpuçları

1
Bütçe kanununun 1 Ocak'ta yürürlükte olması zorunludur ancak yetişmezse devletin 'bütçesiz' kalmaması için bir yedek plan vardır.
2
Önce kısa süreli bir kanun (geçici bütçe) denenir, o da olmazsa otomatik bir artış katsayısı devreye girer.
3
Bu otomatik artış katsayısı, vergi ve cezaların artışında da kullanılan 'Yeniden Değerleme Oranı'dır.

Daha Fazla Pratik

2017 Anayasa değişikliklerinin bütçe hazırlama ve sunma yetkisini Bakanlar Kurulu'ndan alıp Cumhurbaşkanı'na devretmesi konusunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarında Bütçe

Bu konudan daha fazla soru