Gelişmekte olan bir ekonomide karar alıcılar, elde edilen ilave bütçe gelirlerinin kullanımı konusunda iki farklı stratejiyi tartışmıştır. Birinci strateji, faydası tüm topluma bölünemez biçimde yayılan ulusal güvenlik ve genel idare hizmetlerine ek kaynak aktarılmasıdır. İkinci strateji ise bu kaynağın; kırsal kesimdeki okulların donanımının iyileştirilmesi, anne-çocuk sağlığı hizmetlerinin yaygınlaştırılması ve en alt gelir grubuna yönelik ayni sosyal desteklerin artırılması için kullanılmasıdır. Sonuç olarak bütçe kanununda ikinci strateji benimsenmiştir.
Kamu harcamalarının sosyal etkileri bağlamında, politika yapıcıların bu tercihinin temel teorik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
- Toplumun dezavantajlı kesimlerinin beşeri sermaye birikimini destekleyerek nesiller arası fırsat eşitliğini ve dikey sosyal hareketliliği artırmakCevap
- BBütün kamu harcama türlerinin kişisel gelir dağılımı üzerinde aynı düzeyde düzeltici etki yaratacağı varsayımıyla toplam harcama hacmini genişletmek
- CHedefe yönelik yardımlardan yararlanan vatandaşların, karşılığında doğrudan bir kamu hizmeti üretmesini zorunlu kılarak istihdamı büyütmek
- DEğitim ve sağlık hizmetlerinin yürütülmesi için istihdam edilen personelin cari nitelikteki ödemelerini, sosyal faydalarından dolayı yatırım harcaması statüsüne kavuşturmak
- EDevletin sunduğu bu tür hizmetlerde, özel sektör firmalarının serbest piyasadaki kâr maksimizasyonu motivasyonunu temel bir idari ilke olarak benimsemek
Cevap
Toplumun dezavantajlı kesimlerinin beşeri sermaye birikimini destekleyerek nesiller arası fırsat eşitliğini ve dikey sosyal hareketliliği artırmak
Ulusal güvenlik ve genel idare gibi tam kamusal mallar, doğaları gereği gelir dağılımını doğrudan düzeltici bir işleve sahip değildir. Buna karşılık temel eğitim, koruyucu sağlık ve yoksul kesimlere yönelik sosyal transferler (yarı kamusal mallar ve aktarımlar), bireylerin beşeri sermaye donanımını güçlendirir. Bu durum, piyasa mekanizmasının yarattığı gelir eşitsizliklerini hafifleterek dikey sosyal hareketliliği hızlandırır ve nesiller arası fırsat eşitliğinin sağlanmasına hizmet eder. Bu nedenle, politika yapıcıların eğitim, sağlık ve sosyal yardımları öncelemesinin temel teorik gerekçesi alt gelir gruplarını destekleyerek fırsat eşitliğini artırmaktır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kamu harcamalarının gelir dağılımı ve fırsat eşitliği üzerindeki etkileri