Bir meclis denetim komisyonu, belirli bir kamu hizmetini tekel konumunda sunan bir devlet kurumunu incelemektedir. İnceleme raporunda, kurumun hizmet miktarını marjinal sosyal faydanın marjinal maliyete eşit olduğu () toplumsal optimum noktasında durdurmadığı saptanmıştır. Aksine, kurumun ürettiği hizmetin sağladığı toplam faydanın toplam maliyete eşitlendiği () en üst üretim seviyesine kadar genişlediği ve bu durumun kaynak israfına (refah kaybı) yol açtığı tespit edilmiştir. Kurum yöneticisinin bu genişlemeyi kurumun operasyonel gücünü ve etki alanını artırma motivasyonuyla savunduğu, yasama organındaki siyasilerin ise bilgi asimetrisi nedeniyle bu duruma müdahale edemediği görülmektedir.
Kamu ekonomisi literatürü dikkate alındığında, bu tablodaki kurumsal işleyişi ve hizmet miktarındaki aşırı büyümeyi William Niskanen'in teorik çerçevesine göre en doğru açıklayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
- Kurum yöneticisi, rasyonel bir aktör olarak kendi faydasını maksimize etmek amacıyla arz-yönlü bir dinamik olan "bütçe maksimizasyonu" hedefine yönelmiş ve kamu hizmetini toplumsal optimumun ötesine taşıyarak aşırı üretime neden olmuştur.Cevap
- BYasama organındaki siyasilerin yeniden seçilme kaygısıyla hareket ederek seçmen üzerinde "mali illüzyon" yaratması, hizmet miktarındaki artışın temel talep-yönlü belirleyicisidir.
- CKurumun bütçesindeki bu genişleme, ekonomik kalkınma ve sanayileşme sürecine bağlı olarak devlet faaliyetlerinin yoğunluk ve kapsam bakımından sürekli ve organik olarak artmasının doğal bir sonucudur.
- DHizmet miktarının toplam maliyeti eşitleyecek düzeye ulaşması, olağanüstü dönemlerde seçmenin vergi ödeme toleransının artmasıyla ortaya çıkan "sıçrama etkisi"nin kurumsal düzeydeki yansımasıdır.
- EKurumun hizmet maliyetlerinin toplam faydayı sınırlandıracak kadar artması, kamu sektöründe emeğin verimliliğinin özel sektöre göre düşük kalmasından kaynaklanan "dengesiz büyüme" sorununun bir göstergesidir.