Soru

Zorluk: OrtaCebri ve İradi Gelirler Ayrımı

Kamu maliyesi literatüründe gelirlerin cebri (zorunlu) veya iradi (rızai) olarak tasnif edilmesi, devletin geliri elde ederken bir özel hukuk kişisi gibi mi yoksa egemenlik gücüne (imperiumimperium) sahip kamu otoritesi olarak mı hareket ettiğine dayanır.

Buna göre; devletin mülkiyetindeki bir binayı serbest piyasa koşullarında kiraya vererek elde ettiği gelir ile bayındırlık hizmetleri sonucunda taşınmazları değer kazanan kişilerden alınan "şerefiye", cebri-iradi ayrımı bakımından aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru gruplandırılmıştır?

  1. İradi Gelir - Cebri GelirCevap
  2. B
    Cebri Gelir - İradi Gelir
  3. C
    İradi Gelir - İradi Gelir
  4. D
    Cebri Gelir - Cebri Gelir
  5. E
    Parafiskal Gelir - Cebri Gelir

Cevap

Devletin mülkiyetindeki bir binanın kiralanması sonucunda elde edilen gelir 'iradi gelir', kamu yatırımı sonucu değer artışından alınan şerefiye ise 'cebri gelir' olarak sınıflandırılır.
Kira gelirleri, devletin özel hukuk hükümlerine tabi olarak ve tarafların serbest iradeleriyle yaptığı sözleşmeler (akdi rejim) sonucu oluştuğu için iradi gelir grubundadır. Şerefiye ise devletin sunduğu bayındırlık hizmetleri nedeniyle mülk değeri artan kişilerden, egemenlik gücüne (imperiumimperium) dayanarak kanunla zorunlu kıldığı tek taraflı bir ödeme olduğu için cebri gelir grubundadır.

Adım Adım Çözüm

1
Kira gelirinin hukuki mahiyetini analiz etme
Devlet bu işlemde bir özel hukuk süjesi (fiskus) gibi hareket eder, bedel sözleşmeyle belirlenir ve rızaya dayalıdır. Bu nedenle 'iradi' niteliktedir.
İradi gelirlerin temelinde akdi rejim ve özel hukuk kuralları bulunur.
2
Şerefiye gelirinin hukuki mahiyetini analiz etme
Şerefiye, devletin sunduğu bir bayındırlık hizmeti (yol, park vb.) nedeniyle mülkün değer kazanması üzerine tek taraflı olarak salınır. Bu nedenle 'cebri' niteliktedir.
Cebri gelirler devletin egemenlik gücüne (imperiumimperium) dayanarak çıkardığı yasalarla zorunlu kılınır.
3
Eşleştirme yapma
Birinci gelir türü iradi, ikinci gelir türü cebri olarak eşleşmektedir.
Seçeneklerde sunulan sıralamaya uygun olan grup belirlenir.

Anahtar Kavram

Devletin Gelir Elde Etme Biçimi (Egemenlik Gücü Kullanımı)
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla