Examkin

Soru

Zorluk: OrtaNiskanen Bürokrasi Modeli

Modern kamu maliyesi yaklaşımları, devlet organlarının büyüme eğilimini analiz ederken yalnızca dışsal faktörleri değil, idari mekanizmanın içsel işleyişini de mercek altına alır. Bu eksende, harcama artışlarını arz yönlü bir bakış açısıyla kurum içi dinamiklere dayandıran William Niskanen'in Bürokrasi Modeli'ne (Bütçe Maksimizasyonu Yaklaşımı) yönelik aşağıdaki ifadelerden hangisi isabetlidir?

  1. A
    Kamu harcamalarının milli gelire oranla artması, sanayileşme sürecinde hukuki ve sosyal koruma ihtiyacının yükselmesine bağlı olarak devlet faaliyetlerinin sürekli ve organik biçimde genişlemesinin sonucudur.
  2. B
    Modelin merkezinde, kamu hizmetini sunan idarecilerden ziyade, oy maksimizasyonu güdüsüyle hareket eden politikacıların seçmen üzerinde mali illüzyon yaratarak bütçe kısıtını aşması yatar.
  3. Hizmet sunucuları, politikacılarla aralarındaki bilgi asimetrisini kendi lehlerine kullanarak üretim hacmini, sosyal optimumu sağlayan marjinal fayda-marjinal maliyet (MB=MCMB = MC) eşitliği yerine, bütçe maksimizasyonunu sağlayan toplam bütçe-toplam maliyet (TB=TCTB = TC) eşitliğine kadar zorlar.Cevap
  4. D
    Devlet harcamalarındaki kalıcı artış eğilimi idari kararlardan ziyade; savaş, doğal afet veya derin kriz gibi toplumsal sarsıntı dönemlerinde vatandaşların vergi yüküne yönelik toleransının artmasına dayanır.
  5. E
    Kamu sektörünün yoğun emek gerektiren yapısı nedeniyle verimlilik artışının sınırlı kalmasına rağmen, ücretlerin piyasa rayiçleriyle rekabet edebilmek adına sürekli artırılması giderleri yukarı çeker.

Cevap

Hizmet sunucularının bilgi asimetrisini kullanarak üretim hacmini marjinal eşitlik (MB=MCMB = MC) yerine toplam bütçe ve maliyetin eşitlendiği (TB=TCTB = TC) noktaya kadar genişletmesidir.
William Niskanen tarafından kamu ekonomisi literatürüne kazandırılan Bürokrasi Modeli, harcama artışlarını kurum içi dinamiklerle (arz yönlü) açıklar. Bürokratlar kamu hizmetlerinin gerçek üretim maliyetini bilirken, bütçeyi onaylayan politikacılar (sponsorlar) sadece hizmetin toplam toplumsal faydasını görebilir. Bu bilgi asimetrisi (information asymmetry) sayesinde bürokratlar, kendi kişisel faydalarını (itibar, yetki, personel sayısı, yüksek maaş) artırmak amacıyla bütçeyi en yükseğe çıkarmayı hedefler. Sonuç olarak, kamu kesimindeki üretim miktarı toplum için optimum olan marjinal fayda ve marjinal maliyetin eşitlendiği noktada (MB=MCMB = MC) durmaz; bürokratın toplam bütçe kısıtını tamamen sömürdüğü toplam faydanın toplam maliyete eşitlendiği noktaya (TB=TCTB = TC) kadar genişler.

Adım Adım Çözüm

1
Niskanen Bürokrasi Modeli'nin aktör ve yönelimini belirlemek.
Aktörler atanmış bürokratlardır (idareciler) ve yaklaşım arz yönlüdür.
Teori, devlet büyümesini talep eden seçmenler yerine, bizzat bütçeyi kullanan ve kamu hizmetini arz eden birimlerin motivasyonları üzerinden açıklar.
2
Bürokratların temel amacını ve kullandıkları aracı tespit etmek.
Temel amaç bütçe maksimizasyonudur (güç, itibar, yüksek maaş vb. elde etmek için). Kullanılan araç ise bilgi asimetrisidir.
Bürokratlar, hizmetin gerçek maliyeti hakkında meclisten/politikacılardan daha fazla bilgiye sahiptir ve bu tekelci gücü bütçelerini artırmak için kullanırlar.
3
Bütçe maksimizasyonunun üretim seviyesi üzerindeki matematiksel etkisini saptamak.
Üretim düzeyi, sosyal optimum olan Marjinal Fayda = Marjinal Maliyet (MB=MCMB = MC) noktasını aşar ve Toplam Bütçe = Toplam Maliyet (TB=TCTB = TC) noktasına kadar genişler.
Bürokratlar elde edebilecekleri maksimum bütçe ödeneğini koparabilmek için, faaliyetlerinin politikacıya sağladığı toplam faydanın toplam maliyete eşit olduğu sınıra kadar üretimi zorlarlar, bu da kaynak israfına (aşırı üretime) yol açar.

Anahtar Kavram

Niskanen Bütçe Maksimizasyonu Modeli
Bu soruyu puanla

Konular

Niskanen Bürokrasi Modeli

Bu konudan daha fazla soru