Examkin

Soru

Zorluk: ZorYarı Kamusal Mallar ve Kulüp Mallar

Maliye teorisinde kamu mallarının sınıflandırılması yapılırken tüketimde rekabet (rivalry) ve dışlanabilirlik (excludability) kriterleri temel alınmaktadır. Bu bağlamda, James Buchanan tarafından kuramsallaştırılan 'Kulüp Mallar' ile eğitim ve sağlık hizmetleri gibi 'Yarı Kamusal Mallar' (Karma Mallar) arasındaki teorik farklılıklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Yarı kamusal mallarda tüketimin bölünebilir ve dışlanabilir olmasına karşın topluma yayılan dışsal faydaların piyasa tarafından fiyatlandırılamaması devlet müdahalesini zorunlu kılarken; kulüp mallarda dışlama 'üyelik' mekanizmasıyla sağlanarak bedavacılık sorunu aşılır ve optimal üye sayısı marjinal sıkışıklık maliyetine göre belirlenir.Cevap
  2. B
    Kulüp mallarda tüketimden dışlama teknik olarak imkansız olduğundan 'bedavacılık' (free-rider) sorunu kaçınılmazdır; buna karşın yarı kamusal mallarda dışlama tam ve maliyetsiz olduğu için piyasa etkinliği devlet müdahalesi olmaksızın sağlanır.
  3. C
    Yarı kamusal mallar tüketimde rekabetin hiç bulunmadığı 'tam kamusal mallar' kategorisinde yer alırken; kulüp mallar hem tüketimde tam rekabetin hem de dışlamanın tam olduğu 'özel mallar' sınıfına dahildir.
  4. D
    Kulüp malların sunulmasındaki temel amaç çevre kirliliği gibi negatif dışsallıkların içselleştirilmesi iken; yarı kamusal mallar sadece 'erdemli mallar' (merit goods) gibi tüketicilerin rasyonel karar veremediği durumlarda sunulur.
  5. E
    Her iki mal türünde de ek bir kişinin tüketimi her zaman maliyetsizdir (MC=0MC = 0), bu nedenle her iki malın da vergiyle finanse edilerek toplumun tamamına bedelsiz sunulması Pareto etkin sonuç doğurur.

Cevap

Yarı kamusal mallarda dışsallıklar nedeniyle devlet müdahalesi gerekirken, kulüp mallarda dışlama mekanizması mülkiyet hakları veya üyelik yoluyla piyasa başarısızlığını giderir ve kapasite sıkışıklık maliyetine göre optimize edilir.
Doğru ifade, yarı kamusal malların dışlanabilir olmasına rağmen dışsallıklar nedeniyle (toplumsal fayda > bireysel fayda) devlet müdahalesine ihtiyaç duyduğunu; kulüp malların ise dışlama (membership) yoluyla bedavacılık sorununu çözdüğünü ve optimal büyüklüğün sıkışıklık maliyeti (congestion cost) dikkate alınarak belirlendiğini vurgulayan seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Yarı kamusal malların özelliklerini analiz et.
Tüketimi bölünebilir, dışlama mümkündür ancak önemli ölçüde pozitif dışsallık yayarlar.
Eğitim ve sağlık gibi hizmetlerin toplumsal faydası, bireysel faydasından büyüktür.
2
Kulüp malların (Buchanan Modeli) özelliklerini analiz et.
Dışlama mümkündür (üyelik/ücret), belirli bir kapasiteye kadar tüketimde rekabet yoktur ancak kapasite aşılınca 'sıkışıklık' başlar.
Yüzme havuzları, köprüler veya kablolu TV gibi mallar belirli bir grup tarafından paylaşılır.
3
Piyasa başarısızlığı kaynaklarını karşılaştır.
Yarı kamusal mallarda başarısızlık 'pozitif dışsallıklar'dan; kulüp mallarda ise optimal büyüklüğün belirlenmesi ve maliyet paylaşımından kaynaklanır.
Yarı kamusal mallar piyasaya bırakılırsa eksik üretim (under-provision) sorunu yaşanır.

Anahtar Kavram

Tüketimde Rekabet, Dışlanabilirlik ve Sıkışıklık Maliyeti

Daha Fazla Pratik

James Buchanan'ın Kulüp Mallar teorisindeki 'optimal üye sayısı' grafiğini inceleyerek, maliyet azalımı ile sıkışıklık maliyetinin kesiştiği noktayı analiz ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Yarı Kamusal Mallar ve Kulüp Mallar