Ekonomik istikrarsızlıklarla mücadelede kullanılan maliye politikası araçlarının başarısı, büyük ölçüde zamanlamasına bağlıdır. İradi (ihtiyari) maliye politikası ile otomatik istikrar sağlayıcıların temel farklarından biri, bu süreçte ortaya çıkan zaman gecikmelerinin (lags) niteliği ve uzunluğudur.
Bu iki politika aracının zaman gecikmeleri açısından karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- İradi maliye politikalarında vergi oranlarının değiştirilmesi yasama organının onayını gerektirdiğinden 'karar gecikmesi' yaşanırken, otomatik istikrar sağlayıcılar yasal bir sürece ihtiyaç duymadan kendiliğinden devreye girdiği için bu gecikme yaşanmaz.Cevap
- Bİradi maliye politikasında, hayata geçirilen bir kamu yatırımının milli gelir üzerindeki nihai genişletici sonuçlarını göstermesine 'uygulama gecikmesi' adı verilir ve bu süre otomatik istikrar sağlayıcılardan daha kısadır.
- COtomatik istikrar sağlayıcılarda, ekonomik sorunun istatistiksel verilerle tespit edilmesi ile meclisin yasa çıkarması arasında geçen süreye 'teşhis (tanıma) gecikmesi' denir ve bu durum iradi politikalara göre çok daha uzundur.
- DOtomatik istikrar sağlayıcılar, önceden belirlenmiş bir işsizlik oranına ulaşıldığında yürütme organının (hükümetin) özel kararıyla devreye girdiği için iradi politikalara kıyasla çok daha uzun bir karar gecikmesi barındırır.
- Eİradi maliye politikaları kapsamında alınan bir tedbirin resmi kanallarca onaylanıp bürokratik olarak fiilen başlatılması sürecine 'etki (dış) gecikmesi' adı verilir.
Cevap
Doğru seçenek, iradi maliye politikalarında yasal zorunluluklardan dolayı karar gecikmesi yaşandığını ancak otomatik istikrar sağlayıcıların yasama onayı gerektirmediği için bu gecikmeyi yaşamadığını belirten ifadedir.
İradi (ihtiyari) maliye politikası kararlarının en büyük kısıtı, demokratik parlamenter sistemlerde yasa tasarılarının meclis komisyonlarında tartışılması, oylanması ve yasalaşması için gereken uzun 'karar gecikmesi' süresidir. Otomatik istikrar sağlayıcılar (ör. artan oranlı gelir vergisi) ise milli gelirdeki değişime anında reaksiyon verdiği için herhangi bir yeni yasal düzenlemeye veya meclis onayına ihtiyaç duymazlar; dolayısıyla karar ve uygulama gecikmeleri neredeyse sıfırdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İradi (İhtiyari) Maliye Politikası ve Zaman Gecikmeleri (Time Lags)