Kamu tercihi teorisinde, Duncan Black'in 'Tek Doruklu Tercihler' (- ) analizi ile Kenneth Arrow'un 'İmkânsızlık Teoremi' arasındaki teorik bağ dikkate alındığında; seçmen tercihlerinin tek doruklu hale getirilerek sınırlandırılması, Arrow'un hangi aksiyomundan ödün verildiği anlamına gelir ve bu durum toplumsal karar alma sürecinde neyi sağlar?
- APareto İlkesi (Oybirliği) aksiyomundan ödün verilir; bu sayede toplumsal kaynakların etkin dağılımı ve dışsallıkların önlenmesi garanti altına alınır.
- Sınırsız Tanım Alanı ( ) aksiyomundan ödün verilir; bu sayede bireysel tercihlerden tutarlı ve geçişli bir toplumsal sıralamaya ulaşmak mümkün hale gelir.Cevap
- CDiktatörlüğün Bulunmaması aksiyomundan ödün verilir; bu sayede medyan seçmen bir 'diktatör' gibi tüm toplumsal kararları tek başına belirleme gücü kazanır.
- Dİlgisiz Seçeneklerden Bağımsızlık aksiyomundan ödün verilir; bu sayede seçenekler arasına yeni alternatifler eklendiğinde oylama ticaretinin () önü açılır.
- ERasyonellik aksiyomundan ödün verilir; bu sayede toplumsal tercihlerde döngüsellik () oluşması engellenerek istikrar bozulur.
Cevap
Sınırsız Tanım Alanı aksiyomundan ödün verilerek toplumsal tercihlerin tutarlılığı ve geçişliliği sağlanır.
Kenneth Arrow'un İmkânsızlık Teoremi, dört temel aksiyomun (Sınırsız Tanım Alanı, Pareto İlkesi, İlgisiz Seçeneklerden Bağımsızlık ve Diktatörlüğün Bulunmaması) aynı anda geçerli olduğu bir durumda, bireysel tercihlerden tutarlı (geçişli) bir toplumsal tercih sıralaması üretmenin imkânsız olduğunu kanıtlar. Duncan Black'in önerdiği 'tek doruklu tercihler' kısıtlaması, teknik olarak 'Sınırsız Tanım Alanı' aksiyomundan vazgeçilmesi anlamına gelir. Bu aksiyomdan ödün verildiğinde, Condorcet Paradoksu (döngüsel çoğunluk) riski ortadan kalkar ve toplumsal tercihlerde rasyonellik (geçişlilik) sağlanarak medyan seçmenin tercihi istikrarlı bir denge oluşturur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Arrow'un İmkânsızlık Teoremi ve Sınırsız Tanım Alanı Aksiyomu
Tahmini Süre:1m 30s