Examkin

Soru

Zorluk: ZorKaynak Dağılımında Etkinlik Amacı

Piyasa mekanizmasının kendiliğinden Pareto optimumuna ulaşamadığı ve "piyasa başarısızlığı" olarak adlandırılan durumlarda, devletin vergi ve kamu harcaması gibi araçlarla ekonomiye müdahale etmesi maliye politikasının "kaynak dağılımında (tahsisinde) etkinlik" amacının temel bir gereğidir.

Buna göre, devletin aşağıdaki mali uygulamalarından hangisi doğrudan kaynak dağılımında etkinlik amacını sağlamaya yönelik düzeltici bir müdahale niteliği taşımaz?

  1. A
    Tüketiminde rekabetin bulunmadığı ve dışlanamazlık özelliği taşıyan ulusal savunma hizmetlerinin tamamıyla genel bütçeden finanse edilerek sunulması
  2. B
    Üretim sürecinde çevreye salınan atıkların yarattığı toplumsal maliyeti içselleştirmek amacıyla, kirletici tesislere spesifik emisyon vergileri getirilmesi
  3. Toplumdaki dikey adaletsizliği hafifletmek amacıyla, zorunlu tüketim mallarında katma değer vergisi oranlarının düşürülüp lüks mallarda artırılmasıCevap
  4. D
    Doğal tekel konumundaki bir altyapı hizmetinde, firmanın piyasa gücünden kaynaklanan eksik üretimini engellemek için marjinal maliyet fiyatlandırması esasıyla firmaya sübvansiyon verilmesi
  5. E
    Topluma sağladığı dışsal fayda (pozitif dışsallık) yüksek olan bulaşıcı hastalık aşılarının, piyasada oluşacak eksik tüketimi önlemek için kamu tarafından bedelsiz sunulması

Cevap

Toplumdaki dikey adaletsizliği hafifletmek amacıyla zorunlu tüketim mallarında katma değer vergisi oranlarının düşürülüp lüks mallarda artırılması, kaynak dağılımında etkinlik (tahsis) amacının değil, gelir dağılımında adalet (bölüşüm) amacının bir gereğidir.
Doğru yanıt olan KDV oranlarının lüks ve zorunlu mallara göre farklılaştırılması uygulaması, piyasanın eksik veya fazla ürettiği bir mal miktarını düzeltmeyi (tahsis etkinliğini) değil, doğrudan vergi yükünü ödeme gücüne göre dağıtarak toplumdaki dikey adaletsizliği gidermeyi hedefler. Bu nedenle bu uygulama, Richard Musgrave'in devletin ekonomik işlevleri sınıflandırmasında 'Kaynak Dağılımında Etkinlik (Tahsis)' değil, 'Gelir Dağılımında Adalet (Bölüşüm)' amacı kapsamında değerlendirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kaynak dağılımında etkinlik amacının kapsamını tanımlama
Bu amacın; kamusal mallar, dışsallıklar, doğal tekeller ve bilgi asimetrisi gibi piyasa başarısızlıklarını düzeltmek üzere devletin kaynak kullanım kompozisyonuna müdahale etmesi olduğu belirlenir.
Seçeneklerdeki uygulamaların hangi temel mali amaca hizmet ettiğini doğru bir şekilde sınıflandırabilmek için teorik çerçevenin netleştirilmesi şarttır.
2
Seçeneklerde sunulan mali politikaların dayandığı piyasa başarısızlıklarını analiz etme
Ulusal savunma (tam kamusal mal), emisyon vergisi (negatif dışsallık), altyapı sübvansiyonu (doğal tekel) ve aşı uygulamalarının (pozitif dışsallık) tamamının piyasa etkinsizliklerini gidermeye yönelik olduğu görülür.
Soru "tahsis amacına yönelik OLMAYAN" politikayı aradığı için, kaynak tahsisine yönelik olan seçeneklerin elenmesi gerekir.
3
Gelir dağılımına yönelik politikayı tespit etme
Zorunlu ve lüks mallar arasında vergi oranlarının farklılaştırılmasının, piyasadaki bir etkinsizliği (dışsallık vb.) çözmekten ziyade bireyler arası dikey adaletsizliği yumuşatmayı hedeflediği tespit edilir.
Musgrave'in devletin fonksiyonları yaklaşımında, adalet ve eşitlik sağlama çabaları doğrudan "Gelir Dağılımında Adalet (Bölüşüm)" fonksiyonu altında incelenir.

Anahtar Kavram

Maliye Politikasının Amaçları ve Musgrave'in Fonksiyonel Ayrımı
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Kaynak Dağılımında Etkinlik Amacı

Bu konudan daha fazla soru