Examkin

Soru

Zorluk: ZorKamu Borç Yükü ve Sürdürülebilirlik Göstergeleri

Uluslararası finansal piyasalara yüksek oranda entegre olmuş bir ülkede, kamu maliyesi göstergeleri incelendiğinde milli gelire oranla %50\%50 düzeyinde bir borç stoku bulunduğu görülmektedir. Gelecek projeksiyonlarında ülkenin reel ekonomik büyüme hızının %2\%2 düzeyinde kalacağı, ortalama reel faiz maliyetinin ise %7\%7 olacağı tahmin edilmektedir. Ayrıca, mevcut borç portföyünün tamamına yakını yabancı para cinsinden, uzun vadeli tahvillerle dış piyasalardan finanse edilmiştir.

Ekonomi yönetimi, Domar modellemesi çerçevesinde borç rasyosunu (borç/GSYH oranını) artışını durdurarak mevcut seviyesinde sabitlemeyi hedeflemektedir.

Söz konusu senaryoda, borç yükünün sürdürülebilirliğiyle ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi teorik olarak doğrudur?

  1. Borç rasyosunun sabitlenebilmesi için GSYH'nin %25\%2{}5'i oranında birincil fazla yaratılması zorunludur; ancak borcun dış piyasalara ihraç edilmiş olması, sadece mali tasarruf yaratılmasını değil, aynı zamanda dış ticaret fazlasıyla döviz tedarik edilmesini gerektiren bir 'transfer sorunu' doğurur.Cevap
  2. B
    Sürdürülebilirliğin sağlanabilmesi için reel faiz ve ekonomik büyüme arasındaki fark olan %5\%5 oranında doğrudan bir bütçe fazlası verilmesi şarttır; bu makas kapatılmadığı sürece dış borcun sürdürülebilirliği mümkün değildir.
  3. C
    Dış borçlanmanın tamamı, tıpkı özel sektörün kâr maksimizasyonu mantığında olduğu gibi, getirisi reel faiz maliyetini ($7\$7) aşan yatırımlara tahsis edildiği takdirde, GSYH'nin %25\%2{}5'i oranında birincil fazla verme kısıtı makroekonomik dengelerde göz ardı edilebilir.
  4. D
    Borç yükünün yüksek olduğu bu tabloda, Merkez Bankasının dış borç anapara ödemelerini doğrudan parasallaştırması (monetizasyonu), enflasyon vergisinin yaratacağı zımni itfa etkisi sayesinde %25\%2{}5'lik birincil fazla yükünü tamamen ortadan kaldıracaktır.
  5. E
    Uluslararası finansal piyasalardan döviz cinsinden sağlanan bu kaynaklar, taşıdıkları kur riski nedeniyle vadesine bakılmaksızın 'dalgalı borç' statüsünde sınıflandırıldığından, sürdürülebilirlik için birincil fazladan ziyade acil olarak borç konsolidasyonu (tahkim) yoluna gidilmelidir.

Cevap

Borç/GSYH rasyosunun sabit tutulması için GSYH'nin %2,5'i oranında birincil fazla yaratılması gerektiği ve bu borcun tamamının dış borç olmasının döviz bulma yükümlülüğü nedeniyle ilave bir 'transfer sorunu' yaratacağı yönündeki değerlendirmedir.
Domar'ın borç sürdürülebilirliği kuralına göre, borç oranının sabit tutulması için gereken birincil fazla p=(r−g)×dp = (r - g) \times d formülüyle bulunur. Verilen değerler yerine konduğunda (007−002)×050=0025(0{}07 - 0{}02) \times 0{}50 = 0{}025 (GSYH'nin %25\%2{}5'i) hesaplanır. Ancak borç portföyünün dış piyasalara ihraç edilmiş dış borçlardan oluşması, teorik olarak ilave bir zorluk yaratır. Hükümet sadece bütçe üzerinden %25\%2{}5'lik bir mali tasarruf (birincil fazla) yaratmakla kalmamalı, aynı zamanda bu tutarı dövize çevirebilmek için ekonominin döviz kazanmasını (dış ticaret fazlası veya sermaye girişi) sağlamalıdır. Maliye teorisinde dış borç ödemelerinin ülke ekonomisi üzerinde yarattığı bu reel kaynak çıkışı zorluğuna 'transfer sorunu' adı verilir.

Adım Adım Çözüm

1
Domar'ın borç sürdürülebilirliği denklemini belirle
Borç oranının sabit kalması için gereken birincil fazla (pp) formülü: p=(r−g)×dp = (r - g) \times d şeklindedir.
Borç yükü dinamiklerinde reel faiz, ekonomik büyüme oranını aştığında, borç oranının artmaması için faiz dışı fazla (birincil fazla) verilmesi matematiksel bir zorunluluktur.
2
Verilen oranları formüle yerleştirerek birincil fazla gereksinimini hesapla
p=(007−002)×050⇒p=005×050=0025p = (0{}07 - 0{}02) \times 0{}50 \Rightarrow p = 0{}05 \times 0{}50 = 0{}025 (Yani GSYH'nin %25\%2{}5'i).
Bu oran, salt borç stokunun milli gelire oranını sabit tutmak için ekonomi yönetiminin ulusal parayla yaratması gereken asgari tasarruf miktarıdır.
3
İç borç ile dış borç arasındaki teorik yük farkını (Transfer Sorunu) analiz et
Borçların dış piyasaya döviz cinsinden ihraç edilmiş olması, toplanan %25\%2{}5'lik iç tasarrufun dövize çevrilerek yurtdışına aktarılmasını gerektirir.
İç borçlarda sadece yurtiçi satın alma gücü el değiştirirken, dış borçlarda ulusal gelirin bir kısmı yabancı ülkelere transfer edilir. Bu durum 'transfer sorunu' olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Kamu Borç Sürdürülebilirliği (Domar Modeli) ve Transfer Sorunu
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Kamu Borç Yükü ve Sürdürülebilirlik Göstergeleri

Bu konudan daha fazla soru