Kamu Borçlarının Yönetimi

Ekonomik durgunluk döneminde artan kamu harcamalarını finanse etmekte zorlanan bir ülkenin Hazinesi, özel kesim yatırımlarını dışlamamak (crowding-out etkisinden kaçınmak) amacıyla iç piyasadan borçlanmak yerine, ihraç ettiği borçlanma senetlerinin Merkez Bankası tarafından satın alınmasını sağlayan bir strateji benimsemiştir.

Bu finansman stratejisi ve makroekonomik sonuçları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir ülkenin borç yönetimi stratejisi kapsamında, kamu finansman ihtiyacının sürdürülebilir bir çerçevede karşılanması hedeflenmektedir. Bu doğrultuda maliye idaresi tarafından aşağıdaki mali işlemlerin uygulanması planlanmıştır:

I. Bütçe gelirlerinin belirli bir yüzdesinin düzenli olarak özel bir hesaba (itfa fonu) aktarılarak, sadece vadesi gelen anapara ödemelerinin buradan karşılanması
II. İlgili mali yıl bütçesinden yalnızca kamu borçlarına ait dönemsel faiz ve komisyon ödemelerinin (dar anlamda borç servisi) yapılması
III. Kısa vadeli ve piyasada likidite baskısı yaratan dalgalı borç senetlerinin, yatırımcıların onayı ile uzun vadeli senetlerle değiştirilerek vadenin uzatılması
IV. Piyasada genel faiz oranlarının düşmesi fırsat bilinerek, daha önce ihraç edilmiş yüksek kupon faizli devlet tahvillerinin, düşük faizli yeni tahvillerle değiştirilmesi

Kamu maliyesi teorisine göre, yukarıdaki işlemlerden hangileri kamu borç yönetiminde "olağan (normal) işlemler" sınıfında yer alır?

Bir makroekonomi sempozyumunda sunulan "Optimum Kamu Finansmanı" başlıklı tebliğde, bir araştırmacı şu argümanı savunmuştur:

"Kamu borç idaresi, bütçe üzerindeki faiz yükünü en aza indirme hedefine odaklanarak portföyünü piyasadaki en düşük maliyetli enstrümanlarla anlık olarak revize etmeli ve tıpkı kârını maksimize eden bir özel sektör şirketinin hazine departmanı gibi çevik bir refleks göstermelidir. Bu strateji doğrultusunda, getiri eğrisinin pozitif eğimli olduğu her durumda sadece en kısa vadeli dalgalı borçlanma araçları kullanılarak kamu finansmanı sağlanmalıdır."

Modern kamu borç yönetimi ilkeleri ve maliyet-risk ödünleşimi (trade-off) çerçevesinde değerlendirildiğinde, bu tebliğdeki yaklaşımın temel kavramsal yanılgısı aşağıdakilerden hangisidir?

X ülkesi, yaşanan köklü bir siyasi rejim değişikliği sonrasında yeni hükümetin kararıyla, önceki yönetimin halkın menfaatlerine aykırı olarak aldığı dış borçların ("iğrenç borç" doktrini kapsamında) yasal geçerliliğini tek taraflı olarak tanımadığını ve bu borçlara ilişkin anapara ve faiz ödemelerini kalıcı olarak iptal ettiğini duyurmuştur.

Öte yandan Y ülkesi, içinde bulunduğu geçici döviz darboğazı ve mali kriz nedeniyle dış borç servislerini belirli bir süre için durdurduğunu ve alacaklılarla yeniden yapılandırma görüşmelerine başlayacağını ilan etmiştir.

Buna göre, X ve Y ülkelerinin uyguladığı kamu borç yönetimi veya tasfiyesi politikaları sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Tarihsel süreçte bazı ülkeler; savaş tazminatları, bağımsızlık mücadeleleri veya önceki baskıcı rejimlerin halkın çıkarlarına aykırı olarak kullandığı dış finansman kaynaklı yükümlülükler gibi spesifik nitelikteki kamu pasiflerini hukuken tanımama yoluna gitmişlerdir. Bu tür durumlarda, egemen gücü temsil eden idare, alacaklılara karşı olan mali yükümlülüklerini geçici bir süreliğine durdurmak veya yeniden yapılandırmak yerine; anapara ve faiz ödemelerinin tümünü tek taraflı ve kalıcı olarak iptal ettiğini duyurur.

Yukarıda temel özellikleri ve uygulanma gerekçeleri açıklanan olağanüstü borç yönetimi kararı aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu borçlarının yönetiminde, borçların ihraç şartlarına ve orijinal sözleşme hükümlerine uyularak zamanında ödenmesi esastır. Hazine, ileride gerçekleştirilecek büyük hacimli anapara geri ödemelerinde likidite sıkışıklığı yaşamamak ve bütçe dengesini sarsmamak amacıyla, her yıl bütçeden belirli bir ödeneği özel bir hesaba aktararak birikim yapma yoluna gidebilmektedir.

Kamu borçlarının olağan yönetimi kapsamında borç servisi ve itfasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu borç yönetiminde Hazine idaresinin, vadesi gelmiş veya yaklaşmış olan kısa vadeli (dalgalı) iç borçları, nakit sıkışıklığı nedeniyle ödeyememesi üzerine uzun vadeli (konsolide) borçlarla değiştirmesi işlemine tahkim (konsolidasyon) adı verilir. Bir idarenin, yasal bir yaptırım (cebri tahkim) kullanmadan, alacaklıların tamamen kendi rızalarıyla bu vade uzatımı operasyonuna (ihtiyari tahkim) katılmalarını sağlaması hedeflenmektedir.

Buna göre, Hazinenin yatırımcıları kısa vadeli likidite avantajından vazgeçip uzun vadeli senetleri kabul etmeye ikna edebilmek amacıyla aşağıdaki stratejilerden hangisini uygulaması beklenmez?

Bir ülkenin Yüksek Denetim Kurumu tarafından yayımlanan 2026 yılı Kamu Borç Yönetimi Raporu'nda, idarenin finansman politikalarına yönelik şu tespitlere yer verilmiştir:

'Kurumun borçlanma stratejisi piyasa katılımcılarıyla yeterli şeffaflıkta paylaşılmamış ve hesap verilebilirlik standartlarından uzaklaşılmıştır. Ancak asıl kritik olan, finansman sağlanırken salt günlük faiz yükünün asgariye indirilmesine odaklanılmasıdır. Bu tek yönlü yaklaşım, borç portföyünün vadesinin aşırı kısalmasına yol açmış; hazineyi olası küresel faiz artışlarına ve ciddi bir refinansman (yeniden borçlanma) krizine karşı son derece kırılgan hâle getirmiştir.'

Buna göre, söz konusu raporda idarenin, modern kamu borç yönetiminin aşağıdaki temel ilkelerinden hangisini ihlal ettiği vurgulanmaktadır?

Bir devletin, egemenlik yetkisine dayanarak ve özellikle 'iğrenç borç' (odious debt) doktrini çerçevesinde geçmiş dönem mali yükümlülüklerini tanımadığını ilan ettiği 'borcun reddi' (repudiasyon) işlemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi, bu uygulamayı 'moratoryum' ve 'borç konsolidasyonu' gibi diğer borç yönetimi tekniklerinden ayıran en belirgin hukuki ve mali niteliktir?

Geleneksel maliye anlayışında kamu borç yönetimi, borçlanma maliyetlerini minimize etmeye odaklanan "dar kapsamlı" bir süreç olarak ele alınırken; modern maliye literatüründe borç yönetimi, makroekonomik hedeflere ulaşmada aktif bir politika aracı olarak kullanılan "geniş kapsamlı" bir süreci ifade eder.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kamu borç yönetiminin geniş anlamdaki amaçlarından biri olan "ekonomik büyüme ve kalkınmanın sağlanması" hedefiyle doğrudan örtüşen bir uygulamadır?

Kamu kesimi borçlanma gereğinin piyasa mekanizması üzerinden fon arzı ile karşılanması yerine, Merkez Bankası kaynaklarının (yeni para emisyonu) kullanılarak finanse edilmesi süreci maliye literatüründe 'borcun paraya çevrilmesi' (monetizasyon) olarak adlandırılmaktadır. Buna göre, borcun paraya çevrilmesi (monetizasyon) yöntemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası mali hukukta 'devletlerin halefiyeti' (succession of states) ilkesine bir istisna teşkil eden; yeni bir siyasi otoritenin, selef yönetimin borçlarını halkın rızası dışında ve baskıcı amaçlarla kullandığı gerekçesiyle tanımayarak bu borç ilişkisini tek taraflı ve nihai olarak sona erdirmesi aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu borçlarının yönetiminde borç yükümlülüklerinin yerine getirilmesi (servis) ve borcun sona erdirilmesi (itfa) süreçleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kamu maliyesi ve uluslararası borç hukuku çerçevesinde, bir devletin egemenlik yetkisine dayanarak geçmiş dönem mali yükümlülüklerini tanımadığını beyan etmesi (borcun reddi), devletin sürekliliği ilkesine yönelik ciddi bir istisnadır.

Bu bağlamda 'borcun reddi' (repudiasyon) ve 'iğrenç borç' (odious debt) doktrini ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi, bu uygulamanın teorik ve hukuki çerçevesini yansıtan doğru bir tespittir?

Bir ülkede uygulanan daraltıcı para politikasına rağmen, piyasadaki likidite fazlası istenilen düzeyde çekilememektedir. Bu sorunun çözümüne katkı sağlamak amacıyla Hazine, acil bir finansman ihtiyacı olmamasına karşın piyasaya yüksek faizli ve uzun vadeli devlet tahvilleri ihraç ederek elde ettiği fonları Merkez Bankası nezdindeki hesaplarında atıl olarak tutma kararı almıştır.

Bu uygulamada Hazine'nin gerçekleştirdiği borçlanma işlemi, kamu borç yönetiminin aşağıdaki makroekonomik amaçlarından hangisine doğrudan hizmet etmektedir?

Yapısal bütçe açıklarıyla mücadele eden ve ulusal/uluslararası finansal piyasalardan borçlanma imkânı daralan bir ülkenin Hazinesi, artan finansman ihtiyacını karşılamak amacıyla ihraç ettiği kamu borçlanma senetlerinin tamamını birincil piyasada doğrudan Merkez Bankasına devrederek karşılığında fon sağlamıştır.

Bu kamu borç yönetimi uygulaması ve yaratacağı makroekonomik etkiler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu borç yönetiminden sorumlu bir idare, piyasa beklentilerini yönetmek ve borç sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla aşağıdaki iki stratejiyi eşanlı olarak uygulamaya koymuştur:

I. Gelecek yıllarda vadesi dolacak yüklü miktardaki tahvillerin geri ödemesinde likidite darboğazı yaşamamak için, cari yıl bütçe gelirlerinin bir kısmını özel bir rezerv hesapta toplayarak, piyasa koşulları uygun olduğunda vadesinden önce kademeli olarak kendi tahvillerini satın almak.
II. Tedavülde bulunan tahvillerin üzerinde yazılı olan orijinal ihraç koşullarına sadık kalarak, alacaklılara periyodik kupon ödemelerini zamanında ve eksiksiz olarak aktarmak.

Bu stratejilerin kamu maliyesi literatüründeki karşılıkları ve nitelikleri dikkate alındığında, aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Türkiye'de kamu finansmanı politikalarını yürütmekle görevli idare, bir mali yıl içerisinde iç borç servis maliyetlerini düşürmek ve portföyün vade yapısını iyileştirmek amacıyla, piyasada işlem gören yüksek maliyetli mevcut senetleri geri alarak yerine güncel piyasa koşullarına uygun yeni senetler ihraç etme (değişim) kararı almıştır.

Yürürlükteki borç yönetimi mevzuatı ve bu tür aktif yükümlülük yönetimi operasyonlarının tabi olduğu yasal kısıtlar dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Gelişmekte olan bir ekonomide Hazine, artan faiz yükü ve daralan iç piyasa borçlanma imkânları nedeniyle, ihraç ettiği kamu borçlanma senetlerini birincil piyasada doğrudan Merkez Bankasına devrederek karşılığında yaratılan yeni emisyonla bütçe açıklarını finanse etme yoluna gitmiştir. Bu politikanın bir süre sonra genel fiyat düzeyini hızla yukarı çektiği, sabit gelirlilerin satın alma gücünü erittiği ve kamunun daha önce ihraç etmiş olduğu borç senetlerinin reel değerini düşürerek borç yükünü dolaylı yoldan hafiflettiği görülmüştür.

Bu senaryoda uygulanan olağanüstü borç yönetimi işlemi ve bu işlemin kamu borç yükünü hafifletmede yarattığı mekanizma aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

X ülkesi Hazine ve Maliye idaresi, artan kamu borç yükünü ve likidite baskısını yönetmek amacıyla iki farklı stratejiyi eş zamanlı olarak devreye almıştır:

I. Strateji: Geçmiş yıllarda ihraç edilmiş ve vadesine uzun süre bulunan $\%18$ faizli devlet tahvillerinin, yasal bir düzenlemeyle güncel piyasa koşullarını yansıtan $\%12$ faizli yeni tahvillerle değiştirilmesi.
II. Strateji: Gelecekte tek seferde yapılacak büyük montanlı anapara (itfa) ödemelerinin bütçe dengesini bozmasını engellemek amacıyla, her mali yılda bütçeden özel bir hesaba ödenek aktarılması ve bu birikimin sadece anapara ödemelerinde kullanılarak dar anlamda borç servisinden yalıtılması.

Buna göre, uygulanan stratejilerin kamu maliyesi literatüründeki kavramsal karşılıkları ve nitelikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?