Soru

Zorluk: KolayCebri ve İradi Gelirler Ayrımı

Kamu gelirlerinin sınıflandırılmasında; devletin egemenlik gücüne dayanarak, kişilerin rızasına bakılmaksızın ve tek taraflı olarak topladığı gelirler "cebri gelirler" olarak tanımlanırken; devletin özel hukuk kişileri gibi hareket ederek piyasa koşullarında ve bir sözleşmeye dayalı olarak elde ettiği gelirler "iradi (gönüllü) gelirler" olarak adlandırılır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi devletin iradi gelirleri kapsamında yer almaktadır?

  1. A
    Vergiler
  2. B
    Parafiskal gelirler
  3. Mülk ve teşebbüs gelirleriCevap
  4. D
    Şerefiyeler
  5. E
    Harçlar

Cevap

Devletin piyasa koşullarında, özel hukuk hükümleri çerçevesinde elde ettiği mülk ve teşebbüs gelirleri iradi gelir niteliğindedir.
Mülk ve teşebbüs gelirleri (domatik gelirler), devletin sahip olduğu gayrimenkullerden elde ettiği kira gelirleri veya kamu iktisadi teşebbüslerinden elde ettiği karlar gibi gelirlerdir. Bu gelirler elde edilirken devlet, egemenlik gücünü kullanarak zorla tahsilat yapmaz; bunun yerine piyasa ekonomisi kuralları içinde ve karşılıklı rıza/sözleşme temelinde hareket eder. Bu nedenle bu gelirler iradi (gönüllü) kamu gelirleri kategorisinde yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Gelirin kaynağını tespit etme
Gelirin devletin egemenlik gücüne mi (cebir) yoksa mülkiyet/teşebbüs hakkına mı (iradi) dayandığı belirlenir.
Sınıflandırmanın temel kriteri cebir (zorlama) unsurudur.
2
Seçenekleri analiz etme
Vergi, parafiskal gelir, şerefiye ve harçların kanuni zorunluluk içerdiği; mülk ve teşebbüs gelirlerinin ise piyasa alışverişine dayandığı görülür.
İradi gelirlerde devlet, bireylerle eşit hukuki statüde ve bir sözleşme temelinde işlem yapar.

Anahtar Kavram

Kamu Gelirlerinin Cebir Unsuruna Göre Ayrımı

Daha Fazla Pratik

İradi gelirlerin bir diğer adı olan 'özel hukuk gelirleri' ile cebri gelirlerin 'kamu hukuku gelirleri' olarak adlandırılması arasındaki paralelliği inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla