Examkin

Soru

Zorluk: OrtaGelir Dağılımında Adalet Amacı

Bir ülkenin yasama organında görüşülen vergi ve sosyal güvenlik yasa tasarısının genel gerekçesinde şu ifadelere yer verilmiştir:

'Piyasa işleyişinin kendiliğinden oluşturduğu birincil bölüşüm sonuçları, toplumsal refahı olumsuz etkileyecek boyuta ulaşmıştır. Bu yapıyı ikincil aşamada düzeltmek amacıyla; öncelikle eşit ödeme gücüne sahip bireylerin eşit mali yüke katlanmasını engelleyen imtiyazlı istisna ve muafiyetler kaldırılacaktır. İkinci adımda ise üst gelir dilimlerine uygulanan marjinal vergi oranları yükseltilecek ve buradan elde edilecek ilave kamu kaynağı, tamamen dezavantajlı gruplara yönelik koşullu nakdi yardımların finansmanında kullanılacaktır.'

Bu politika metninde öngörülen mali düzenlemeler dikkate alındığında, aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

  1. Düzenlemenin temel amacı gelir dağılımında adaleti sağlamak olup; muafiyetlerin kaldırılması yatay adaleti, artan oranlı vergileme ve transfer harcamaları ise dikey adaleti tesis etmeye yöneliktir.Cevap
  2. B
    Tasarının öncelikli hedefi kaynak dağılımında etkinliği sağlamak olup, toplanan vergiler piyasa başarısızlıklarını giderecek tam kamusal malların üretimine tahsis edilecektir.
  3. C
    Bahsedilen mali araçların asıl işlevi makroekonomik istikrarı sağlamak olup, marjinal vergi oranlarının artırılması enflasyonist süreçte toplam talebi kısmak için tasarlanmıştır.
  4. D
    Yapılan müdahale fonksiyonel gelir dağılımını düzeltme amacı taşımakta olup, üretim faktörlerinin milli gelirden piyasa mekanizması içinde aldığı payları değiştirmeye odaklanmaktadır.
  5. E
    Tasarıdaki hedeflere ulaşmak için nakdi yardımları artırmak yerine, vergi sistemi içinde dolaylı vergilerin payının artırılması daha kapsayıcı ve etkin bir yöntem olurdu.

Cevap

Düzenlemenin temel amacının gelir dağılımında adalet olduğu; istisna iptallerinin yatay adaleti, artan oranlı vergiler ve nakdi yardımların ise dikey adaleti sağladığını ifade eden seçenektir.
Parçada doğrudan gelir dağılımının düzeltilmesi hedeflenmektedir. Bu bağlamda yatay adalet, eşit mali güce sahip olanların eşit işleme tabi tutulmasıdır (imtiyaz ve istisnaların kaldırılmasıyla sağlanır). Dikey adalet ise ödeme gücü yüksek olanlardan artan oranlı vergiler alınıp bu kaynağın transfer harcamaları yoluyla düşük gelirlilere aktarılmasıyla, toplumsal refah farklarının daraltılmasını ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki 'birincil bölüşüm sonuçlarını ikincil aşamada düzeltmek' ve 'dezavantajlı gruplara yardım' ifadelerinin analiz edilmesi.
Maliye politikasının temel amacının 'Gelir Dağılımında Adalet' olduğu tespit edilir.
Piyasa mekanizmasının yarattığı faktör gelirleri dağılımına devletin vergi ve harcamalarla müdahale etmesi doğrudan adaletli bölüşüm hedefidir.
2
Metinde geçen 'eşit ödeme gücüne sahip bireylerin eşit mali yüke katlanmasını engelleyen istisnaların kaldırılması' ilkesinin tanımlanması.
Bu uygulamanın 'Yatay Adalet' ilkesini tesis etmeye yönelik olduğu belirlenir.
Aynı geliri elde eden bireylerin aynı miktarda vergi ödemesi yatay adaletin temel kuralıdır.
3
Metinde geçen 'üst gelir dilimlerinde oranların yükseltilmesi ve elde edilen fonun nakdi yardımlarla (transfer) alt gruplara aktarılması' politikasının tanımlanması.
Bu eşzamanlı politikanın 'Dikey Adalet' ilkesini gerçekleştirdiği sonucuna varılır.
Farklı ödeme gücüne sahip bireylerin farklı (artan oranda) vergilendirilmesi ve yoksullara kaynak aktarılması, toplumdaki zengin-fakir uçurumunu daraltan dikey adalet araçlarıdır.

Anahtar Kavram

Gelir Dağılımında Adalet (Yatay ve Dikey Adalet Araçları)
Bu soruyu puanla

Konular

Gelir Dağılımında Adalet Amacı

Bu konudan daha fazla soru