Bir kamu kurumu, mali yıl içerisinde iki farklı fiziki varlık alımı gerçekleştirmiştir. Birinci işlem, idarenin rutin hizmetlerini sürdürebilmesi amacıyla bütçesinde her yıl düzenli olarak ödenek ayırdığı hizmet taşıtlarının yenilenmesidir. İkinci işlem ise, önceden öngörülemeyen şiddetli bir doğal afetin ardından arama-kurtarma faaliyetlerinde kullanılmak üzere acil koduyla ve tek seferde yapılan yüksek maliyetli teknolojik donanım tedarikidir.
Kamu harcamalarının "hukuki sınıflandırması" (olağan ve olağanüstü gider ayrımı) ile bu tasnifin temel teorik dayanakları dikkate alındığında, söz konusu harcamalarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AHer iki harcamanın da gerçekleştirilebilmesi için meclis onayından geçen kanuni bir dayanağa ihtiyaç duyulduğundan, yasallık ilkesi gereği her iki işlem de hukuki açıdan mecburi olağan gider statüsündedir.
- BHukuki sınıflandırma, harcamaların devlet bilançosunda yarattığı fiziki etkiye odaklandığından; taşıt alımı olağan gerçek gider, teknolojik donanım tedariki ise acil tüketime konu olacağından gerçek olmayan olağanüstü giderdir.
- Taşıt yenileme işlemi bütçe sürecinde düzenli olarak öngörülebilen periyodik bir eylem olduğundan olağan gider kabul edilirken; afet donanımı alımı beklenmedik, istisnai bir zorunluluktan doğduğu için olağanüstü gider niteliği taşır.Cevap
- DTaşıt yenileme harcaması birden fazla mali yıla yayılan dayanıklı sermaye malı niteliği taşıdığından hukuki tasnifte olağanüstü gider sayılırken; afet anındaki donanım tedariki anlık ihtiyacı gidermeye yönelik cari bir olağan giderdir.
- EDoğal afet sonrası yapılan teknolojik donanım tedariki, toplumun dezavantajlı kesimlerine yönelik bir kamu müdahalesi olduğundan olağanüstü transfer harcaması; taşıt alımı ise olağan transfer harcamasıdır.
Cevap
Doğru seçenek, taşıt yenileme işleminin bütçede düzenli olarak öngörülebildiği için olağan gider, afet donanımı alımının ise beklenmedik bir zorunluluktan doğduğu için olağanüstü gider olduğunu ifade eden seçenektir.
Hukuki sınıflandırmada kamu giderleri, bütçede tekrarlanma sıklıkları ve öngörülebilirliklerine göre olağan ve olağanüstü olmak üzere ikiye ayrılır. Devletin normal fonksiyonlarını ifa edebilmesi için her mali yılda sürekli, düzenli ve tahmin edilebilir şekilde gerçekleşen harcamalar olağan giderdir. Sorudaki rutin taşıt yenileme işlemi bu tanıma uymaktadır. Diğer taraftan doğal afet, savaş, ekonomik kriz gibi önceden tahmin edilemeyen ve düzenli bir karakter taşımayan olayların gerektirdiği istisnai nitelikli harcamalar ise olağanüstü giderdir. Bu tasnifte harcamanın ekonomik ömrü veya fiziki niteliği değil, ortaya çıkışının periyodikliği dikkate alınır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Hukuki Sınıflandırmada Olağan ve Olağanüstü Gider Kriterleri (Periyodiklik ve Öngörülebilirlik)