Kamu Giderlerinde Etkinlik ve Maliyet-Fayda Analizi

Bir kamu yatırım projesinin maliyet-fayda analizi sürecinde, projenin hayata geçirilmesiyle refahı artan kesimin elde ettiği kazancın, refahı azalan kesimin kaybını potansiyel olarak karşılayabildiği görülmektedir. Ancak, projenin uygulanmasıyla değişen gelir dağılımı ve göreceli fiyatlar sonucunda, yeni dengeden eski dengeye dönüşün de bir iyileşme olarak görülebildiği bir çelişki (reversal paradox) tespit edilmiştir.

Bu tür bir çelişkili durumu ortadan kaldırmak amacıyla geliştirilen; bir durumdan diğerine geçişin bir iyileşme sayılabilmesi için hem mevcut durumda bir iyileşme sağlanmasını hem de yeni dağılım altında eski duruma dönüşün bir iyileşme sayılmamasını şart koşan refah kriteri aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu yatırım projelerinin maliyet-fayda analizinde gelecekteki değerlerin bugünkü değere indirgenmesi aşamasında kullanılacak iskonto oranının seçimi, projenin finansman kaynağına göre teorik farklılıklar göstermektedir. Bir kamu yatırım projesinin finansmanının tamamen bireylerin güncel tüketim harcamalarından feragat etmesi (tüketimin kısılması) yoluyla sağlandığı bir durumda, maliyet-fayda analizinde aşağıdaki oranlardan hangisinin iskonto oranı olarak kullanılması teorik açıdan en uygundur?

Kamu yatırım projelerinin maliyet-fayda analizi sürecinde; piyasa fiyatlarının vergiler, sübvansiyonlar veya eksik rekabet gibi nedenlerle kaynakların gerçek toplumsal fırsat maliyetini yansıtmadığı durumlarda, analizde kullanılan düzeltilmiş fiyatlandırma yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu yatırım projelerinin toplumsal maliyet-fayda analizinde; projenin hayata geçirilmesiyle sağlanan ancak piyasa fiyatları üzerinden doğrudan parasal bir değer takdir edilmesi oldukça güç olan, 'ulusal prestijin artması' veya 'toplumun güvenlik hissinin güçlenmesi' gibi etkiler aşağıdaki kategorilerden hangisinde sınıflandırılır?

Kamu yatırımlarının maliyet-fayda analizi sürecinde, piyasa fiyatlarının dışsallıklar veya aksak rekabet nedeniyle gerçek fırsat maliyetlerini yansıtmadığı durumlarda başvurulan değerleme yöntemi ile toplumdaki bir grubun refahı artarken diğerinin azaldığı durumlarda 'teorik tazmin' ilkesine dayanan refah kriteri aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Bir kamu idaresi tarafından yürütülen "Mesleki Eğitim ve İstihdam Seferberliği" projesi kapsamında; planlanan bütçe aşılmadan hedeflenen sayıda kursiyere eğitim verilmiş ve sertifika dağıtımı planlanan sürede tamamlanmıştır. Ancak yapılan izleme ve değerlendirme raporlarında, sertifika alan kursiyerlerin iş gücü piyasasına katılım oranlarında ve istihdam edilebilirlik düzeylerinde herhangi bir artış yaşanmadığı tespit edilmiştir.

$5018$ sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda vurgulanan performans denetimi kriterleri açısından, söz konusu projenin durumu aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilebilir?

Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanımı ilkesi çerçevesinde bir kamu idaresi tarafından 'Park ve Bahçelerde Akıllı Sulama Sistemi' projesi uygulanmıştır. Proje kapsamında; piyasa fiyatlarının altında bir maliyetle gerekli teknolojik altyapı temin edilmiş ve tüm yeşil alanlara sistemin kurulumu planlanan sürede ve bütçede tamamlanmıştır. Fakat sistemin devreye alınmasından sonra yapılan ölçümlerde, toprak nem sensörlerinin kalibrasyon hatası nedeniyle su tüketim miktarında beklenen azalmanın gerçekleşmediği ve hedeflenen su tasarrufu seviyesine ulaşılamadığı görülmüştür.

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nda yer alan performans kriterleri dikkate alındığında, bu projenin başarısızlığı aşağıdaki ilkelerden hangisinin sağlanamadığını gösterir?

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun temel ilkeleri çerçevesinde, kamu idarelerinin faaliyetleri denetlenirken kullanılan performans kriterleri arasında yer alan; bir kamu idaresinin yürüttüğü faaliyetler sonucunda elde edilen çıktıların, önceden belirlenen stratejik amaç ve hedeflere (etki/sonuç) ne ölçüde ulaştığını ölçen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu harcamalarının etkinliğini ölçen maliyet-fayda analizinde, bir projenin uygulanmasıyla ortaya çıkan yeni gelir dağılımı veri alındığında, eski duruma dönülmesinin de refahı artırıyor gibi görünmesi durumuna 'tersinirlik paradoksu' (reversal paradox) denir. Bu paradoksal durumu aşmak amacıyla, projenin hem mevcut hem de proje sonrası gelir dağılımına göre refah artışı sağlaması gerektiğini savunan 'çift kriterli' yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu yatırım projelerinin maliyet-fayda analizi sürecinde, projede girdi olarak kullanılan bir malın eksik rekabet (tekel) koşullarının geçerli olduğu bir piyasadan satın alındığı varsayılmaktadır. Malın piyasa fiyatının, üretimindeki marjinal maliyetin üzerinde ($P > MC$) olduğu bu durumda, söz konusu girdinin toplumsal fırsat maliyetini yansıtacak olan gölge fiyatı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu kaynaklarının yönetiminde performans ölçümü amacıyla başvurulan kriterler; kaynakların temini, bu kaynakların çıktılara dönüştürülmesi ve çıktıların amaçlanan sonuçları doğurması süreçlerini farklı boyutlarıyla ele alır. Bir kamu kurumu, "Yerli Tohum Kullanımının Yaygınlaştırılması" projesi kapsamında; tohumları piyasa bedelinin altında fiyatlarla tedarik etmiş ve öngörülen sürede tüm hedef çiftçilere dağıtımı gerçekleştirmiştir. Ancak üretim sezonu sonunda yerli tohumla ekilen alan miktarında stratejik planda belirlenen artış hedefine ulaşılamamıştır.

Bu uygulama süreci, $5018$ sayılı Kanun çerçevesinde gözetilen aşağıdaki performans kriterlerinden hangisinin gerçekleşmediğini kanıtlamaktadır?

$5018$ sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun temel felsefesi olan performans esaslı bütçeleme sistemi çerçevesinde; bir kamu idaresi tarafından yürütülen "Gezici Kütüphane Hizmetleri" projesi ele alınmıştır. Proje kapsamında gerçekleştirilen faaliyetlere ilişkin aşağıdaki göstergeler belirlenmiştir:

$I.$ Kütüphane otobüsü için gerekli olan akaryakıt ve teknik ekipmanların piyasa fiyatlarından daha düşük maliyetle temin edilmesi.
$II.$ Personel çalışma saatleri ve rota planlaması optimize edilerek, günlük ziyaret edilen köy sayısının mevcut kaynaklarla maksimize edilmesi.
$III.$ Proje sonunda, hedef bölgedeki gençlerin kütüphane kullanım oranının başlangıçta öngörülen düzeye ulaştırılması.

Buna göre, projeye ilişkin yukarıdaki göstergelerden $II$ ve $III$ numaralı olanlar sırasıyla hangi performans kriterlerini ifade etmektedir?

Kamu yatırımlarının maliyet-fayda analizinde kullanılan refah kriterleri arasında yer alan; bir projenin uygulanmasıyla kazançlı çıkanların kaybedenleri potansiyel olarak tazmin edebilmesi şartının yanı sıra, kaybedenlerin de kazananları eski duruma dönmekten vazgeçirecek kadar ikna edememesi (reversal test) gerektiğini savunan "çifte kriter" yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu uyarınca kamu idareleri, kaynaklarını "etkili, ekonomik ve verimli" kullanmakla yükümlüdür. Bir kamu kurumu tarafından hayata geçirilen "Dijital Kütüphane Projesi"nde şu aşamalar kaydedilmiştir:

I. Kütüphane için gerekli teknik altyapı ve sunucu hizmetlerinin, ayrılan bütçenin altında bir maliyetle ve en uygun piyasa şartlarında temin edilmesi.
II. Kurulan sistem sayesinde, birim zamanda taranarak dijital ortama aktarılan kitap sayısının hedeflenen işlem kapasitesine ulaştırılması.
III. Proje sonucunda, hedeflendiği üzere bölgedeki dijital kaynak kullanım oranının artırılarak toplumun bilgiye erişim düzeyinin yükseltilmesi.

Buna göre, projenin I. ve III. numaralı aşamaları sırasıyla performans ölçümündeki hangi kavramları ifade etmektedir?

Bir kamu kurumu, teknoloji altyapısını modernize etmek amacıyla yurt dışından özel bir donanım sistemi ithal etmeyi planlamaktadır. Bu yatırımın maliyet-fayda analizi yapılırken, donanımın piyasa fiyatının devlet tarafından uygulanan yüksek gümrük vergileri nedeniyle dünya fiyatlarının üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Toplumsal refah analizi açısından, donanımın gerçek maliyetini yansıtan "gölge fiyat" (shadow price) belirlenirken gümrük vergileriyle ilgili nasıl bir işlem yapılmalıdır?

Kamu yatırım projelerinin maliyet-fayda analizi sürecinde kullanılan refah kriterleri arasında yer alan; bir toplumsal durum değişikliğinin refah artışı sayılabilmesi için en az bir kişinin durumunun iyileşmesi ve hiç kimsenin durumunun kötüleşmemesi gerektiğini savunan, ancak gerçek hayattaki projelerin çoğunun mutlaka birilerini olumsuz etkilemesi nedeniyle uygulama alanı oldukça dar olan ve 'oy birliği' gerektiren kriter aşağıdakilerden hangisidir?