Examkin

Maliye Politikası Araçları

164 soru

Soru 61Soru →

Yüksek enflasyonist bir sürecin yaşandığı bir ekonomide, işçi ücretleri nominal olarak tam enflasyon oranında (%40\% 40) artırılarak çalışanların satın alma gücünün korunması hedeflenmiştir. Ancak aynı mali yıl içinde, yürürlükteki artan oranlı gelir vergisi tarifesinin basamak tutarlarında (dilimlerinde) herhangi bir güncellemeye gidilmemiş ve tutarlar sabit bırakılmıştır. Yıl sonunda yapılan makroekonomik değerlendirmede, ücretlilerin reel harcanabilir gelirlerinin azaldığı, buna karşılık kamu bütçesinin planlanandan daha fazla vergi hasılatı elde ederek ekonomide istemsiz bir daraltıcı etki yarattığı saptanmıştır.

Buna göre, nominal gelirlerin enflasyon kadar artmasına rağmen reel harcanabilir gelirin düşmesine ve bütçenin istemsizce fazla vererek daraltıcı etki yaratmasına neden olan maliye politikası kavramı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mali sürüklenme

Cevap

Mali sürüklenme
Doğru yanıt olan kavram, enflasyonist dönemlerde artan oranlı gelir vergisi sistemlerinin bir sonucu olarak ortaya çıkar. Nominal gelirler enflasyon oranında artsa bile, vergi dilimleri aynı oranda endekslenmediğinde mükellefler daha yüksek vergi dilimlerine geçerler (dilim kayması). Bu durum kişilerin ortalama vergi yükünü artırır, harcanabilir reel gelirlerini düşürür ve ekonomiden devlete fon aktarılarak istenmeyen (istemsiz) bir daraltıcı etki yaratır. Senaryoda tam olarak bu mekanizma tarif edilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki nominal ve reel gelir ilişkisini analiz et
İşçilerin nominal gelirleri enflasyon oranında (%40\% 40) artmıştır, bu nedenle brüt gelir bazında satın alma güçleri teorik olarak korunmuştur.
Enflasyon etkisinin gelire nasıl yansıdığını belirlemek için.
2
Vergi tarifesindeki durumu gelir artışıyla birleştir
Artan oranlı vergi tarifesindeki dilimler güncellenmediği için, enflasyon kaynaklı nominal gelir artışı işçileri otomatik olarak daha yüksek vergi oranına tabi olan üst dilimlere taşımıştır (dilim kayması).
Vergi sisteminin bireylerin harcanabilir geliri üzerindeki etkisini saptamak için.
3
Makroekonomik sonucu tanımla
Ortalama vergi yükünün artmasıyla reel harcanabilir gelir düşmüş, devletin vergi gelirleri artarak bütçe fazla vermiş ve ekonomide karar alınmaksızın (otomatik) daraltıcı bir etki ortaya çıkmıştır. Bu olgunun literatürdeki karşılığı mali sürüklenmedir.
Sürecin maliye teorisindeki kavramsal karşılığını kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Mali Sürüklenme (Fiscal Drag) ve Dilim Kayması (Bracket Creep)
Soru 62Soru →

Keynesyen maliye politikası yaklaşımına göre, ekonomik durgunluk dönemlerinde kamu harcamalarının finansmanı için başvurulan borçlanmanın toplam talebi artırıcı bir etki yaratabilmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ekonomideki atıl (kullanılmayan) tasarrufların borçlanma yoluyla kamu harcamalarına ve oradan da talebe dönüştürülmesi

Cevap

Keynesyen yaklaşıma göre durgunlukta borçlanmanın genişletici olması, ekonomideki atıl tasarrufların kamu harcamaları aracılığıyla ekonomiye kazandırılmasına bağlıdır.
Keynesyen modelde borçlanma, ekonomide sızıntı niteliğinde olan atıl tasarrufların (işlem amaçlı kullanılmayan fonlar) devlet eliyle harcamaya dönüştürülmesini sağlar. Bu durum, toplam talebin artmasına ve çarpan mekanizması aracılığıyla milli gelirin yükselmesine yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Durgunluk dönemindeki ekonomik durumu analiz et
Durgunlukta özel sektör yatırımları düşüktür ve piyasada kullanılmayan (atıl) tasarruflar mevcuttur.
Keynesyen analiz, ekonominin her zaman tam istihdamda olmadığını varsayar.
2
Borçlanmanın bu atıl fonlar üzerindeki etkisini belirle
Devlet bu fonları borçlanarak alır ve kamu harcaması olarak ekonomiye geri döner.
Bu süreç, harcanmayan paranın toplam talebe dahil edilmesini sağlar.

Anahtar Kavram

Keynesyen Borçlanma ve Atıl Tasarruflar
Tahmini Süre:45s
Soru 63Soru →

Artan oranlı (müterakki) bir gelir vergisi tarifesinin uygulandığı bir ekonomide, enflasyonun etkisiyle bireylerin nominal gelirlerinin yükselmesi ve vergi dilimlerinin bu artışa göre güncellenmemesi sonucunda mükelleflerin daha yüksek vergi oranlarına tabi olması olgusu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mali sürüklenme

Cevap

Mali sürüklenme
Mali sürüklenme, artan oranlı vergi tarifelerinde enflasyonun nominal gelirleri artırarak mükellefleri üst vergi dilimlerine taşıması (dilim kayması/bracket creep) ve bunun sonucunda vergi yükünün kendiliğinden artmasıdır. Bu durum otomatik istikrar sağlayıcıların bir sonucu olarak ekonomide daraltıcı bir etki yaratır.

Adım Adım Çözüm

1
Koşulların belirlenmesi
Artan oranlı vergi tarifesi + Enflasyonist ortam.
Mali sürüklenmenin gerçekleşmesi için vergi oranlarının gelir arttıkça yükselmesi gerekir.
2
Gelir artışının analizi
Bireylerin nominal gelirleri enflasyon nedeniyle artar.
Enflasyon fiyatlar genel düzeyini artırırken nominal kazançları da yukarı çeker.
3
Vergi dilimi etkisinin incelenmesi
Sabit kalan vergi dilimleri nedeniyle bireyler bir üst basamağa (bracket creep) geçer.
Vergi tarifesindeki dilimler enflasyona göre ayarlanmadığında, aynı reel gelire sahip birey daha yüksek oranda vergilendirilir.
4
Ekonomik sonucun adlandırılması
Mali sürüklenme (Fiscal Drag).
Bu durum harcanabilir geliri azaltarak ekonomide daraltıcı bir etki yaratır.

Anahtar Kavram

Mali sürüklenme, artan oranlı vergi sistemlerinde enflasyonun etkisiyle mükelleflerin üst vergi dilimlerine kayması ve reel vergi yüklerinin artmasıdır.

Daha Fazla Pratik

Mali sürüklenmenin ekonomik istikrar üzerindeki etkilerini ve bu durumun nasıl önlenebileceğini (endeksleme vb.) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 64Soru →

Kapalı bir ekonomide marjinal tüketim eğiliminin (cc) 0,750,75 ve gelir vergisi oranının (tt) 0,200,20 olduğu tahmin edilmektedir. Karar alıcılar, ekonomideki durgunluğu aşmak amacıyla otonom kamu harcamalarını 200200 milyar TL artırmayı planlamaktadır. Ancak mevcut bütçe dengesini korumak adına, bu artışın tamamının otonom vergilerde yapılacak eşit tutarlı bir artışla (ΔG=ΔT0\Delta G = \Delta T_0) finanse edileceği bir bütçe politikası tasarlanmıştır.

Yatırımların gelirden bağımsız olduğu varsayımı altında, uygulanacak bu bütçe politikasının milli gelir seviyesi üzerindeki nihai etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli gelir 125125 milyar TL artar.

Cevap

Milli gelir 125 milyar TL artar.
Oransal verginin (tt) bulunduğu dışa kapalı bir ekonomide bütçe politikasının net etkisi hesaplanırken çarpan formülleri değişir. Kamu harcamalarındaki 200200 milyar TL'lik artış, harcama çarpanı (2,52,5) üzerinden geliri 500500 milyar TL artırır. Ancak eş anlı yapılan otonom vergilerdeki 200200 milyar TL'lik artış, vergi çarpanı (−1,875-1,875) üzerinden geliri 375375 milyar TL daraltır. İki politikanın eş anlı uygulandığı bu denk bütçe politikasının net etkisi, milli geliri 125125 milyar TL artırmak yönünde olacaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu harcamaları çarpanının (kgk_g) hesaplanması
kg=11−c(1−t)=11−0,75(1−0,20)=10,40=2,5k_g = \frac{1}{1 - c(1 - t)} = \frac{1}{1 - 0,75(1 - 0,20)} = \frac{1}{0,40} = 2,5
Harcama artışının genişletici etkisini ölçmek için oransal vergili modelin çarpanı bulunmalıdır.
2
Otonom vergi çarpanının (ktk_t) hesaplanması
kt=−c1−c(1−t)=−0,751−0,75(1−0,20)=−0,750,40=−1,875k_t = \frac{-c}{1 - c(1 - t)} = \frac{-0,75}{1 - 0,75(1 - 0,20)} = \frac{-0,75}{0,40} = -1,875
Vergi artışının daraltıcı etkisini ölçmek için oransal vergili modelin vergi çarpanı bulunmalıdır.
3
Milli gelirdeki toplam değişimin (ΔY\Delta Y) bulunması
ΔY=(2,5×200)+(−1,875×200)=500−375=125\Delta Y = (2,5 \times 200) + (-1,875 \times 200) = 500 - 375 = 125
Harcama artışının genişletici etkisi ile vergi artışının daraltıcı etkisi toplanarak bütçe politikasının net etkisi hesaplanır.

Anahtar Kavram

Oransal Vergili Durumda Denk Bütçe Politikası ve Çarpan Etkisi

Alternatif Yöntem

Vergi ve harcama çarpanlarını ayrı ayrı hesaplayıp toplamak yerine, oransal verginin bulunduğu durumlar için geçerli olan doğrudan karma denk bütçe çarpanı formülü olan (1−c)/[1−c(1−t)](1-c)/[1-c(1-t)] kullanılabilir. Çarpan (1−0,75)/0,40=0,625(1-0,75) / 0,40 = 0,625 olarak bulunur ve bütçedeki değişim tutarı olan 200200 ile çarpıldığında sonuç doğrudan 125125 çıkar.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 65Soru →

Ekonomik faaliyetlerdeki dalgalanmaları yumuşatmak amacıyla, yetkili makamların özel bir yasal düzenleme yapmasına veya idari karar almasına gerek kalmadan vergi gelirlerinde veya kamu harcamalarında kendiliğinden değişiklik yaratan mekanizmalara "otomatik istikrar sağlayıcılar" denir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu mekanizmanın bir parçası olarak değerlendirilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumlar vergisi

Cevap

Kurumlar vergisi, ekonomik konjonktürdeki değişime paralel olarak şirket kârları üzerinden alınan ve herhangi bir yeni karara gerek kalmadan vergi hasılatını değiştiren bir otomatik istikrar sağlayıcıdır.
Kurumlar vergisi, ekonomik genişleme dönemlerinde artan şirket kârları nedeniyle vergi hasılatını kendiliğinden artırarak talebi frenler; daralma dönemlerinde ise düşen kârlar nedeniyle hasılatı azaltarak ekonomiyi destekler. Bu süreçte yeni bir kanuni düzenlemeye ihtiyaç duyulmadığı için bu araç bir otomatik istikrar sağlayıcıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Otomatik istikrar sağlayıcı kavramının temel özelliğini belirleme
Bu araçlar, yasama veya yürütme organının yeni bir karar almasına gerek kalmadan kendiliğinden devreye girer.
Soruda tanımlanan mekanizmanın ayırt edici özelliği 'kendiliğindenlik' unsurudur.
2
Seçeneklerdeki araçların uygulama yöntemini analiz etme
Yatırım teşvikleri, maaş zamları, yatırım projeleri ve vergi oranı değişiklikleri için hükümet veya meclis kararı gerekirken; kurumlar vergisinde vergi hasılatı kâra bağlı olarak otomatik değişir.
İradi kararlar ile otomatik işleyen mekanizmalar arasındaki farkı ortaya koymak gerekir.

Anahtar Kavram

Otomatik İstikrar Sağlayıcı Araçlar

İpuçları

1
Bu soruda aranan araç, ekonomi kötüye gittiğinde kimsenin bir şey yapmasına gerek kalmadan bütçeyi etkileyen bir araç olmalıdır.
2
Seçeneklerden hangisi için meclisin toplanıp yeni bir kanun çıkarmasına veya bakanlar kurulunun karar almasına gerek yoktur?

Daha Fazla Pratik

Otomatik istikrar sağlayıcıların harcamalar tarafındaki en önemli örneği olan işsizlik sigortasını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 66Soru →

Fiyatlar genel düzeyinin sürekli yükseldiği ve toplam talebin toplam arzı aştığı bir makroekonomik dengesizlik ortamında, karar alıcılar daraltıcı maliye politikası uygulamalarını devreye sokmuştur. Ekonomi yönetimi, bu süreçte sadece vergi oranlarını artırmakla yetinmeyip, piyasada dolaşımda olan fazla likiditeyi de kalıcı olarak sistem dışına çekmeyi hedeflemektedir.

Belirtilen makroekonomik hedefe ulaşabilmek için hazinenin uygulaması gereken en etkin borçlanma stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Banka dışı özel kesimden uzun vadeli devlet iç borçlanma senetleri aracılığıyla fon sağlanması

Cevap

Banka dışı özel kesimden uzun vadeli devlet iç borçlanma senetleri aracılığıyla fon sağlanması
Enflasyonla mücadele çerçevesinde uygulanacak borçlanma politikasının temel amacı, bireylerin ve firmaların ellerindeki harcanabilir fonları devlete aktarmalarını sağlayarak toplam talebi doğrudan kısmaktır. Bu amaca en uygun strateji, banka dışı özel kesime (hanehalkı) uzun vadeli devlet tahvili satılmasıdır. Böylece kişilerin tüketim amacıyla kullanabilecekleri satın alma gücü uzun bir süreliğine dondurulmuş olur.

Adım Adım Çözüm

1
Makroekonomik sorunun tespit edilmesi
Sorunun talep enflasyonu (fiyatlar genel düzeyinin sürekli yükselmesi) olduğu belirlenir.
Uygulanacak politikanın yönünü (daraltıcı) tayin etmek için mevcut ekonomik durumun teşhisi şarttır.
2
Politika hedefinin belirlenmesi
Hedef, piyasadaki fazla likiditeyi kalıcı olarak çekmek ve toplam talebi baskılamaktır.
Enflasyonla mücadelede atıl satın alma gücünün sistem dışına çıkarılması gerekir.
3
Borçlanma seçeneklerinin hedefe uygunluğunun değerlendirilmesi
Kısa vadeli, dış kaynaklı veya Merkez Bankası kaynaklı borçlanmaların para arzını artırdığı veya kısa sürede piyasaya döndüğü görülür.
Sadece uzun vadeli ve doğrudan halka (banka dışı kesime) yapılan borçlanmanın satın alma gücünü uzun süreliğine dondurduğu anlaşılır.

Anahtar Kavram

Enflasyonla Mücadelede Borçlanmanın Vadesi ve Kaynağı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 67Soru →

Maliye politikasında, makroekonomik göstergelerin (enflasyon hızı, işsizlik oranı vb.) önceden yasalaşmış belirli bir "eşik değere" ulaşması durumunda, vergi oranları veya harcama düzeylerinde yapılacak değişikliğin herhangi bir yeni karara gerek kalmaksızın yürürlüğe girdiği yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Formül esnekliği

Cevap

Ekonomik göstergelerin önceden belirlenmiş bir eşik değere ulaşmasıyla mali araçların kendiliğinden devreye girmesi sistemine 'Formül Esnekliği' denir.
Formül esnekliği yöntemi, maliye politikası araçlarının (vergi oranları veya kamu harcamaları) ne zaman ve ne ölçüde değiştirileceğinin yasama organı tarafından önceden bir kurala (formüle) bağlanmasıdır. Bu sistemde, örneğin işsizlik oranı belirli bir yüzdeyi aşarsa vergi oranlarının otomatik olarak düşürülmesi kararlaştırılır. Böylece hem iradi politikaların 'karar gecikmesi' sorunu aşılır hem de sistem kurallar çerçevesinde işler.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki anahtar kavramları belirle.
"Eşik değer", "Önceden yasalaşmış kural" ve "Yeni karara gerek kalmadan devreye girme" ifadeleri tespit edildi.
Maliye politikası araçlarının zamanlama ve karar alma süreçlerini ayırt etmek için bu ipuçları kritiktir.
2
Mekanizmanın yapısını analiz et.
Bu yapı, saf otomatik istikrar sağlayıcılar ile iradi politikaların arasında bir 'yarı-otomatik' nitelik taşır.
Formül esnekliği, yasama organının müdahalesini sadece kuralı koyarken gerektirir, uygulama aşamasında ise kendiliğinden çalışır.

Anahtar Kavram

Formül esnekliği, iradi kararlar ile otomatik mekanizmaların birleşimidir; kural yasama tarafından önceden konur, tetiklenme ise ekonomik göstergeye bağlıdır.
Soru 68Soru →

Bir ülkede sendikalar ile işverenler arasında imzalanan toplu iş sözleşmesi gereğince, çalışanların nominal ücretleri yıl sonundaki genel fiyat düzeyi artışına (enflasyona) tam olarak endekslenmiştir. İlgili yılda ekonomide %60\%60 oranında enflasyon gerçekleşmiş ve çalışanların ücretleri de nominal olarak tam bu oranda artırılmıştır. Ancak ekonomi yönetimi, ülkede artan oranlılığın geçerli olduğu gelir vergisi tarifesindeki gelir dilimi tutarlarını herhangi bir enflasyon düzeltmesine (yeniden değerlemeye) tabi tutmadan tamamen sabit bırakmıştır.

Bu makroekonomik senaryoda, vergi sisteminin yapısı dikkate alındığında aşağıdaki durumlardan hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ücretlilerin nominal kazançlarındaki artışın onları daha yüksek vergi dilimlerine taşıması sonucunda, ortalama vergi yüklerinin artması ve reel harcanabilir gelirlerinin düşmesi.

Cevap

Ücretlilerin nominal kazançlarındaki artışın onları daha yüksek vergi dilimlerine taşıması sonucunda, ortalama vergi yüklerinin artması ve reel harcanabilir gelirlerinin düşmesi.
Mali sürüklenme (fiscal drag), yüksek enflasyon yaşanan dönemlerde artan oranlı vergi sistemlerinde vergi dilimlerinin enflasyona göre (yeniden değerleme oranıyla) güncellenmemesi durumunda ortaya çıkar. Bireylerin nominal gelirleri enflasyon oranında artsa dahi, bu artış onları tarife basamaklarında daha yüksek bir vergi dilimine (braket kayması) iteceğinden ortalama vergi yükleri artar. Sonuç olarak, bireylerin satın alma gücü korunmuş gibi görünse de ödenen vergilerdeki reel artış, harcanabilir gelirlerin düşmesine ve ekonomide otomatik bir daraltıcı etkinin ortaya çıkmasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki veri ve koşulları analiz etme.
Çalışanların nominal gelirlerinin tam olarak enflasyon oranında (%.60\%.60) arttığı, ancak artan oranlı vergi tarifesi dilimlerinin sabit bırakıldığı tespit edilmiştir.
Soruda verilen makroekonomik dengesizliğin (enflasyon) ve uygulanan vergi politikasının belirleyici parametrelerini saptamak.
2
Vergi dilimlerinin sabit kalmasının bireylerin ortalama vergi yükü üzerindeki etkisini değerlendirme.
Nominal geliri artan bireyler, vergi dilimleri güncellenmediği için artan oranlı tarifede bir üst vergi dilimine geçerler ve daha yüksek marjinal vergi oranlarına tabi olurlar.
Enflasyon düzeltmesi yapılmamasının yol açtığı braket kayması (bracket creep) olgusunu tespit etmek.
3
Artan vergi yükünün harcanabilir gelir ve makroekonomi üzerindeki nihai etkisini (Mali Sürüklenme) belirleme.
Ödenen vergi tutarındaki artış oranı nominal gelirdeki artış oranını aşacağı için çalışanların reel harcanabilir geliri azalır; bu durum da ekonomide kendiliğinden (otomatik) daraltıcı bir maliye politikası etkisi yaratır.
Mekanizmanın makroekonomik sonucunu (mali sürüklenme) belirleyerek doğru seçeneğe ulaşmak.

Anahtar Kavram

Mali Sürüklenme (Fiscal Drag) ve Braket Kayması
Soru 69Soru →

Enflasyonist bir ortamda, bireylerin nominal gelirleri arttığı halde artan oranlı vergi tarifesi nedeniyle daha yüksek vergi dilimlerine girmeleri ve sonuçta reel vergi yüklerinin kendiliğinden artarak toplam talebi kısıtlaması durumu aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mali Sürüklenme

Cevap

Enflasyonist dönemlerde artan oranlı vergi sisteminin etkisiyle vergi yükünün kendiliğinden artması 'mali sürüklenme' olarak adlandırılır.
Mali sürüklenme, enflasyonist dönemlerde nominal gelir artışının mükellefleri daha yüksek vergi dilimlerine taşıması sonucunda vergi yükünün kendiliğinden artmasıdır. Bu durum, hükümetin yeni bir karar almasına gerek kalmadan toplam talebi kısıtladığı için otomatik istikrar sağlayıcı bir mekanizma olarak kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Konjonktürel durumun ve vergi yapısının belirlenmesi
Enflasyonist bir ortamda artan oranlı (progresif) bir vergi tarifesinin varlığı tespit edilmiştir.
Mali sürüklenmenin gerçekleşmesi için fiyatlar genel düzeyinin artması ve gelire duyarlı bir vergi sisteminin bulunması gerekir.
2
Vergi dilimi değişiminin analiz edilmesi
Mükelleflerin nominal gelirleri arttıkça daha yüksek vergi oranlarının bulunduğu dilimlere geçiş yaptıkları görülmüştür.
Artan oranlı tarifelerde matrah arttıkça uygulanan vergi oranı da artmaktadır.
3
Toplam talep üzerindeki etkinin değerlendirilmesi
Vergi yükündeki bu otomatik artış, harcanabilir geliri azaltarak toplam talebi kısıtlamış ve ekonomiyi 'sürükleyerek' yavaşlatmıştır.
Bu mekanizma, herhangi bir yasal düzenleme olmaksızın çalıştığı için bir otomatik istikrar sağlayıcı işlevidir.

Anahtar Kavram

Mali Sürüklenme (Fiscal Drag)
Tahmini Süre:45s
Soru 70Soru →

Maliye politikasının yürütülmesinde karşılaşılan 'karar gecikmesi' ve 'uygulama gecikmesi' gibi zaman kayıplarını kendiliğinden ortadan kaldırarak, ekonomik konjonktürdeki değişmelere anında tepki verebilen mekanizmalar bütününe ne ad verilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Otomatik istikrar sağlayıcılar

Cevap

Ekonomideki zaman gecikmelerini devre dışı bırakarak kendiliğinden tepki veren araçlara 'otomatik istikrar sağlayıcılar' denir.
Otomatik istikrar sağlayıcılar, ekonomik yapıya önceden yerleştirilmiş mekanizmalar oldukları için konjonktürel bir değişim başladığı anda (örneğin milli gelir düştüğünde) herhangi bir makamın talimatına gerek kalmadan kendiliğinden çalışır ve süreci hızlandırır.

Adım Adım Çözüm

1
Maliye politikasındaki zaman gecikmelerini (lags) analiz etme
Tanı, karar ve uygulama gecikmeleri belirlendi.
Bu gecikmeler, maliye politikasının ekonomik sorunlara zamanında müdahale etmesini zorlaştırır.
2
Karar ve uygulama gecikmesini ortadan kaldıran sistemin çalışma prensibini belirleme
Hükümetin veya meclisin yeni bir karar almasına gerek kalmadan çalışan sistem tespit edildi.
Otomatik istikrar sağlayıcılar (artan oranlı gelir vergisi ve işsizlik sigortası gibi), mevcut yasalar gereği ekonomik büyüklükler değiştiğinde anında devreye girer.

Anahtar Kavram

Zaman gecikmeleri ve otomatik istikrar sağlayıcıların hızı

İpuçları

1
Cevap, hükümetin her kriz anında meclisten yeni bir kanun geçirmesine gerek duymayan bir sistemdir.
2
Bu sistemin en büyük avantajı, 'karar gecikmesi'ni tamamen ortadan kaldırmasıdır.

Daha Fazla Pratik

Otomatik istikrar sağlayıcıların en önemli iki örneği olan 'artan oranlı gelir vergisi' ve 'işsizlik sigortası'nın işleyişini inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 71Soru →

Maliye politikasında, yasama organı tarafından önceden kabul edilen bir kural uyarınca; işsizlik oranı veya fiyatlar genel düzeyi gibi temel makroekonomik göstergelerin belirlenen kritik eşiklere ulaşması durumunda mali araçların herhangi bir yeni yasal düzenlemeye gerek kalmaksızın kendiliğinden devreye girmesi sistemine ne ad verilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Formül esnekliği

Cevap

Formül esnekliği yöntemi, makroekonomik göstergelerin önceden yasalaşmış eşik değerlere ulaşmasıyla mali araçların otomatik olarak tetiklendiği sistemdir.
Doğru cevap olan formül esnekliği, maliye politikasının karar gecikmesini önlemek amacıyla, hangi ekonomik durumda hangi mali aracın (vergi indirimi, transfer harcaması vb.) ne oranda değişeceğinin önceden bir kurala (formüle) bağlanmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen anahtar kavramları analiz et.
Önceden belirlenmiş kural, eşik değer (kritik seviye) ve yeni yasal düzenleme gerektirmeme özellikleri tespit edildi.
Bu özellikler yöntemi hem tam otomatik hem de tamamen iradi politikalardan ayırır.
2
Tespit edilen özelliklerin literatürdeki karşılığını belirle.
Bu 'yarı otomatik' mekanizma maliye literatüründe formül esnekliği olarak adlandırılır.
Formül esnekliği, karar gecikmesini ortadan kaldırmak için iradi politikanın otomatik bir kurala bağlanmış halidir.

Anahtar Kavram

Formül esnekliği, makroekonomik göstergelerin (örneğin işsizliğin %10'u aşması) önceden belirlenen sınırlara gelmesiyle vergi veya harcama değişikliklerinin otomatik başlamasıdır.
Tahmini Süre:45s
Soru 72Soru →

Yasama organının, ekonomik konjonktürdeki bozulmalara karşı alınacak önlemleri önceden kararlaştırdığı ve bu önlemlerin belirli göstergelere (örneğin işsizlik oranındaki artış) bağlı olarak kendiliğinden yürürlüğe girdiği sistem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Formül esnekliği

Cevap

Formül esnekliği yöntemi, yasama organının önceden belirlediği bir kuralın, makroekonomik göstergelerin belirli bir sınırı aşmasıyla otomatik olarak yürürlüğe girmesini ifade eder.
Formül esnekliği, yasama organı tarafından önceden bir 'tetikleme kuralı' veya 'eşik değer' belirlendiği yöntemdir. Bu yöntemde, belirlenen ekonomik gösterge (örneğin işsizlik oranı %10'u geçtiğinde vergi oranlarının düşürülmesi gibi) gerçekleştiğinde yeni bir yasal işleme gerek duyulmaksızın uygulama başlar.

Adım Adım Çözüm

1
Önceden belirlenmiş kural kavramını analiz et
Politika aracının ne zaman ve ne kadar uygulanacağı yasama organınca önceden yasalaştırılmıştır.
Bu özellik, yöntemi iradi (ihtiyari) politikalardan ayırır.
2
Kendiliğinden devreye girme mekanizmasını incele
Belirlenen gösterge (işsizlik, enflasyon vb.) eşik değere ulaştığında yeni bir yasal işleme gerek kalmaz.
Bu 'tetikleme' mekanizması formül esnekliğinin temel ayırt edici özelliğidir.

Anahtar Kavram

Formül esnekliği, otomatik istikrar sağlayıcılar ile iradi politikalar arasında yer alan, önceden belirlenmiş bir kurala dayalı 'yarı-otomatik' bir dengeleme yöntemidir.
Tahmini Süre:45s
Soru 73Soru →

Maliye politikasında, yasama organının ekonomik konjonktürdeki bozulmalara karşı hangi önlemlerin alınacağını önceden bir kurala bağladığı ve makroekonomik göstergelerin (işsizlik, enflasyon vb.) belirli bir eşik değere ulaşmasıyla bu önlemlerin kendiliğinden yürürlüğe girdiği yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Formül esnekliği

Cevap

Formül esnekliği
Formül esnekliği yöntemi, maliye politikasının hem otomatik hem de iradi unsurlarını birleştirir. Yasama organı hangi gösterge (örneğin işsizlik oranı) hangi seviyeye (eşik değer) ulaştığında ne kadar vergi indirimi yapılacağını önceden kararlaştırır. Şartlar gerçekleştiğinde, yeni bir yasama sürecine gerek kalmadan önlem kendiliğinden uygulanır.

Adım Adım Çözüm

1
Mekanizmanın temel unsurlarını belirleyin.
Soruda 'önceden kabul edilmiş kural', 'makroekonomik gösterge' ve 'eşik değer' kavramları vurgulanmaktadır.
Yöntemi diğer maliye politikası araçlarından ayıran temel özellikler bunlardır.
2
Tanımlanan özellikleri maliye politikası türleri ile karşılaştırın.
Otomatik istikrar sağlayıcılardan farkı bir 'eşik değer' ve 'kural değişimi' içermesi; iradi politikadan farkı ise her seferinde yeni bir 'karar süreci' gerektirmemesidir.
Formül esnekliği, otomatik istikrar sağlayıcılar ile iradi politika arasında yer alan 'yarı-otomatik' bir köprü görevi görür.
3
Doğru kavrama ulaşın.
Belirtilen mekanizma literatürde 'Formül Esnekliği' olarak adlandırılır.
Yasama organının önceden belirlediği bir formül uyarınca hareket edilmesi bu adın temelidir.

Anahtar Kavram

Formül Esnekliği
Tahmini Süre:45s
Soru 74Soru →

Ekonomik daralma (resesyon) dönemlerinde işsizliğin artmasıyla birlikte, yetkili makamların yeni bir karar almasına gerek kalmaksızın işsizlik sigortası ödemelerinin kendiliğinden artması ve bu durumun toplam talepteki düşüşü sınırlandırması, maliye politikasının aşağıdaki araçlarından hangisi ile ifade edilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Otomatik istikrar sağlayıcılar

Cevap

Ekonomik dalgalanmalar sırasında kendiliğinden devreye giren mekanizma olan otomatik istikrar sağlayıcılar doğru cevaptır.
Otomatik istikrar sağlayıcılar, ekonomideki dalgalanmaları (enflasyon veya durgunluk) hafifletmek için yasama veya yürütme organının yeni bir kararına ihtiyaç duymadan kendiliğinden devreye giren araçlardır. İşsizlik sigortası, durgunluk döneminde işsizliğin artmasıyla ödemelerin otomatik olarak artmasını sağlayarak hanehalkı gelirini ve dolayısıyla toplam talebi destekleyen tipik bir otomatik istikrar sağlayıcı örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki temel ipucunu belirle
Mekanizmanın 'yetkili makamların yeni bir karar almasına gerek kalmaksızın' çalıştığı görülmektedir.
Maliye politikasında karar alma süreci gerektirmeyen araçları tanımlamak gerekir.
2
Verilen örneği analiz et
İşsizlik sigortası, işsizlik arttığında ödemelerin otomatik olarak artmasını sağlar.
İşsizlik sigortası, artan oranlı gelir vergisi ile birlikte en tipik otomatik istikrar sağlayıcıdır.
3
Kavramsal eşleştirme yap
Kendiliğinden devreye girme özelliği 'Otomatik İstikrar Sağlayıcılar' kavramı ile tam olarak örtüşmektedir.
Tanım gereği bu araçlar konjonktürel dalgalanmaların şiddetini kendiliğinden hafifletir.

Anahtar Kavram

Otomatik İstikrar Sağlayıcılar

Daha Fazla Pratik

Otomatik istikrar sağlayıcıların en güçlüsü olan 'Artan Oranlı Gelir Vergisi' mekanizmasını ve 'Mali Sürüklenme' etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 75Soru →

Genişletici maliye politikası uygulamalarında bütçe açıklarının vergiler yerine tahvil ihracı (borçlanma) ile finanse edilmesinin makroekonomik aktarım mekanizmaları, farklı iktisadi okullar arasında temel bir teorik ayrım noktasıdır. Bu yaklaşımların borçlanma politikasına ilişkin analizleri değerlendirildiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Keynesyen iktisat anlayışı, eksik istihdam ortamında piyasaya sunulan devlet tahvillerinin hanehalkı bilançolarında net bir servet artışı olarak görüleceğini ve bu algının otonom tüketim harcamalarını uyararak toplam talebi destekleyeceğini ileri sürer.

Cevap

Doğru cevap, Keynesyen anlayışın devlet tahvillerini net bir servet artışı olarak görerek tüketimi ve toplam talebi uyaracağını belirten ifadedir.
Keynesyen yaklaşım, bireylerin devlet tahvillerini gelecekteki bir vergi yükümlülüğü olarak tam rasyonel biçimde algılamadığını, aksine bilançolarında bir varlık (net servet) olarak değerlendirdiklerini savunur. Servetinde artış hisseden hanehalkı tüketim eğilimini yukarı çeker. Ekonominin eksik istihdamda olduğu varsayımı altında, otonom tüketimdeki bu artış çarpan mekanizması üzerinden milli geliri ve toplam talebi artırıcı (genişletici) bir sonuç doğurur.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki iktisadi okulların tahvil ve borçlanma algılarını tespit et.
Klasik/Monetarist okullar dışlama (faiz artışı), Yeni Klasik okul nötr etki (tasarruf artışı = borç, faiz sabit), Keynesyen okul ise servet etkisi (tüketim artışı) öngörür.
Her iktisadi akımın borçlanmanın makroekonomik aktarım mekanizmasına dair farklı ön kabulleri vardır.
2
Yeni Klasik okulun faiz ve dışlama iddialarını analiz et.
Yeni Klasikler, artan bütçe açığının bireylerce gelecekteki vergi olarak algılanıp tasarrufları artıracağını savunur. Tasarruf artışı fon arzını artırdığından faizler YÜKSELMEZ. Bu yüzden faiz üzerinden yatırımların daralacağı iddiası yanlıştır.
Rasyonel beklentiler ve zamanlararası bütçe kısıtı ilkesinin sonucunu doğru kurgulamak.
3
Banka dışı kesimden borçlanmanın para arzına etkisini Parasalcı açıdan değerlendir.
Banka dışı kesimden borçlanmak para arzını artırmaz, likiditeyi çeker. Enflasyon yaratan işlem parasallaşmadır (monetizasyon).
Borçlanma kaynağının (Merkez Bankası vs Özel Kesim) enflasyonist etkisini ayırt etmek.
4
Klasik fon piyasası ile gelir dağılımı/enflasyon ilişkisini değerlendir.
Klasikler devlet borçlanmasının fon TALEBİNİ artırıp faizleri yükselttiğini; enflasyonun ise dar gelirlileri vurarak gelir dağılımını bozduğunu kabul eder.
Yanlış kurgulanan çeldiricileri elemek.
5
Keynesyen servet etkisi argümanını doğrula.
Eksik istihdamda ihraç edilen tahviller rasyonel illüzyonla servet artışı algısı yaratır, otonom tüketim artar. Bu Keynesyen teorinin temel yapıtaşlarından biridir.
Doğru argümanın yapısal geçerliliğini teyit etmek.

Anahtar Kavram

İktisadi Okulların Borçlanma Politikasına Yaklaşımları
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 76Soru →

Hızlı büyüme ve yüksek enflasyonun eş anlı yaşandığı bir ekonomide, bireylerin reel gelirleri sabit kalsa dahi artan nominal gelirleri sebebiyle artan oranlı gelir vergisi tarifesinde üst dilimlere geçmeleri, bütçe gelirlerini kendiliğinden artırarak ekonomide istenenden daha sert bir yavaşlamaya (aşırı daralmaya) neden olmuştur. Politika yapıcılar bu sorunu yapısal olarak çözmek için yasalara; 'TÜFE oranının arka arkaya iki çeyrekte %5'in üzerinde artması durumunda, gelir vergisi dilimlerinin yeni bir kanuni düzenlemeye gerek kalmaksızın yürütme organı tarafından ilgili gösterge baz alınarak güncellenmesi' kuralını eklemiştir.

Yukarıdaki senaryoda bahsedilen, ekonomide kendiliğinden ortaya çıkan aşırı daraltıcı etki ve sisteme yeni entegre edilen maliye politikası aracı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mali sürüklenme - Formül esnekliği

Cevap

Doğru cevap, ilk durumun mali sürüklenmeyi, ikinci durumun ise formül esnekliğini ifade ettiği seçenektir.
Verilen senaryodaki ilk olgu, artan oranlı gelir vergisi tarifesinin enflasyonist süreçte reel geliri artmayan mükellefleri üst vergi dilimlerine itmesi ve ekonomideki toplam talebi aşırı kısmasıdır ki bu 'mali sürüklenme' olarak tanımlanır. İkinci olgu ise, mali sürüklenmeyi önlemek için enflasyon (TÜFE) göstergesine endekslenmiş, meclis kararına (yeni kanuna) ihtiyaç duymadan idarenin harekete geçtiği önceden kurgulanmış müdahale yöntemidir; bu da literatürde 'formül esnekliği' olarak geçer.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki ilk durumu (artan nominal gelirler + artan oranlı vergi -> aşırı daralma) analiz et.
Bu durumun, otomatik istikrar sağlayıcıların enflasyonist ortamda ekonomiyi gereğinden fazla yavaşlattığı 'mali sürüklenme' (fiscal drag) olduğuna karar verilir.
Mali sürüklenme, vergi dilimlerinin enflasyona göre güncellenmediği durumlarda bireylerin satın alma gücünün düşmesi ve ekonomik büyümenin sekteye uğramasıdır.
2
Senaryodaki ikinci durumu (TÜFE %5'i aşınca yasama olmadan yürütmenin vergi dilimlerini güncellemesi) analiz et.
Bu mekanizmanın 'formül esnekliği' olduğuna karar verilir.
Maliye politikasında bir aracın belirli bir makroekonomik göstergeye (işsizlik, enflasyon vb.) bağlanarak, önceden belirlenmiş bir formüle göre yürütme tarafından devreye sokulması formül esnekliği olarak adlandırılır.
3
Bulunan iki kavramı seçeneklerde sırasıyla eşleştir.
Mali sürüklenme ve Formül esnekliği ikilisi doğru eşleşmedir.
Soru metni 'sırasıyla' hangi araç/durum olduğunu sormaktadır.

Anahtar Kavram

Mali Sürüklenme ve Formül Esnekliği
Soru 77Soru →

Marjinal tüketim eğiliminin (cc) 0,600,60 olduğu dışa kapalı bir ekonomide, hükümet durgunlukla mücadele amacıyla iradi bir karar alarak otonom vergileri 200200 birim azaltmıştır. Bu vergi politikası uygulaması sonucunda milli gelirde meydana gelecek toplam değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 300300 birim artar

Cevap

Milli gelir 300300 birim artar.
Vergi çarpanı formülü Kt=−c/(1−c)K_t = -c / (1-c) şeklindedir. Marjinal tüketim eğilimi 0,600,60 olarak verildiğinde çarpan −1,5-1,5 bulunur. Hükümet vergileri 200200 birim azalttığı için (ΔT=−200\Delta T = -200), milli gelirdeki değişim −1,5×−200=300-1,5 \times -200 = 300 birim artış yönünde gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Vergi çarpanının (KtK_t) hesaplanması
Kt=−c1−c=−0,601−0,60=−0,600,40=−1,5K_t = \frac{-c}{1-c} = \frac{-0,60}{1-0,60} = \frac{-0,60}{0,40} = -1,5
Otonom vergilerdeki değişimin milli gelir üzerindeki etkisini bulmak için vergi çarpanı kullanılır.
2
Milli gelirdeki değişimin (ΔY\Delta Y) hesaplanması
ΔY=Kt×ΔT=−1,5×(−200)=+300\Delta Y = K_t \times \Delta T = -1,5 \times (-200) = +300
Vergi indirimi (vergilerin azalması) negatif bir değer (−200-200) olarak çarpanla çarpıldığında pozitif bir gelir artışı sağlar.

Anahtar Kavram

Otonom Vergi Çarpanı ve İradi Vergi Politikası

İpuçları

1
Vergi indirimi milli geliri artırır mı yoksa azaltır mı?
2
Vergi çarpanı formülünün pay kısmında marjinal tüketim eğilimi (cc), payda kısmında ise marjinal tasarruf eğilimi (1−c1-c) yer alır.
3
Kt=−0,60/0,40K_t = -0,60 / 0,40 işlemini yaparak çarpanı bulun ve bu değeri −200-200 ile çarpın.

Daha Fazla Pratik

Aynı verilerle kamu harcamalarının 200200 birim artırıldığı bir durumda milli gelirin nasıl değişeceğini hesaplayarak 'denk bütçe çarpanı' kavramını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Marjinal tasarruf eğilimini (s=1−c=0,40s = 1 - c = 0,40) bulup, vergi çarpanını −c/s-c / s şeklinde de hesaplayabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 78Soru →

Maliye politikasında konjonktürel dalgalanmaları yumuşatmak için kullanılan araçların devreye girme biçimleri ve bütçe üzerindeki etki kanalları farklılık gösterir. Otomatik istikrar sağlayıcılar herhangi bir yeni idari veya yasal karara ihtiyaç duymadan bütçe gelirlerini veya transfer harcamalarını etkilerken; ekonomik büyüme veya enflasyonist süreçlerde artan oranlı vergi tarifesinin neden olduğu mali sürüklenme de benzer şekilde kendiliğinden daraltıcı bir etki yaratır.

Buna göre, aşağıda verilen maliye politikası uygulamalarından hangisi işleyiş mekanizması itibarıyla bir 'otomatik istikrar sağlayıcı' niteliğinde olmayıp, 'formül esnekliği' kapsamında değerlendirilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşsizlik oranının önceden belirlenmiş bir referans seviyeyi aşması halinde, yasama organının yetkilendirmesiyle yürütme organı kararına bağlı olarak kamu yatırımlarının artırılması

Cevap

İşsizlik oranının önceden belirlenmiş bir referans seviyeyi aşması halinde, yasama organının yetkilendirmesiyle yürütme organı kararına bağlı olarak kamu yatırımlarının artırılması
Formül esnekliğinde, belirli bir ekonomik gösterge (örneğin işsizlik veya enflasyon oranı) kritik bir eşiğe ulaştığında, önceden yasama organından alınan yetki çerçevesinde yürütme organı tarafından yeni bir idari karar alınarak maliye politikası araçları değiştirilir. Doğru seçenekte belirtilen durum tam olarak bu işleyişi tanımlamaktadır; zira kamu yatırımlarının artırılması sistemi kendiliğinden dengeleyen bir süreç değil, bir karar merciinin harekete geçmesiyle gerçekleşen bir uygulamadır.

Adım Adım Çözüm

1
Politika araçlarının karar alma mekanizmalarını ayrıştırmak
Otomatik istikrar sağlayıcıların idari/yasal yeni bir karar gerektirmediği, formül esnekliğinin ise belirli bir ekonomik göstergeye bağlı olarak yürütme organı (hükümet/Cumhurbaşkanı) kararı gerektirdiği tespit edilir.
Maliye politikası araçlarının sınıflandırılmasındaki temel ölçütün 'karar alma ve uygulama sürecindeki insan müdahalesi' olması.
2
Seçeneklerdeki durumları bu ölçüte göre değerlendirmek
İşsizlik ödeneği, mali sürüklenme, tarımsal destekler ve kurumlar vergisi tahsilat artışının kendiliğinden işlediği; ancak yürütme organının işsizlik oranına bakarak kamu yatırımlarını artırmasının bir müdahale (karar) gerektirdiği belirlenir.
Uygulamaları otomatik istikrar sağlayıcı ve formül esnekliği kategorilerine doğru bir şekilde yerleştirmek.

Anahtar Kavram

Formül Esnekliği ve Otomatik İstikrar Sağlayıcı Ayrımı
Soru 79Soru →

Dışa kapalı bir makroekonomik modelde marjinal tüketim eğilimi (cc) 0,750,75'tir ve başlangıçta vergi sistemi yalnızca gelirden bağımsız otonom (maktu) vergilerden (T=T0T = T_0) oluşmaktadır. Ekonominin tam istihdam seviyesine ulaşması için milli gelirin 600600 birim artması gerekmektedir.

Hükümet, bu gelir açığını kapatmak ve aynı zamanda gelecekteki ekonomik dalgalanmalara karşı sistemin dayanıklılığını artırmak amacıyla çeşitli iradi vergi politikalarını ve otomatik istikrar sağlayıcı mekanizmaları değerlendirmektedir.

Bu senaryoda maliye politikası araçlarının (çarpan, denk bütçe ve mali sürüklenme) işleyişi dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sisteme t=0,20t = 0,20 oranında bir gelir vergisinin dahil edilmesi otomatik istikrar sağlayıcı bir etki yaratır; ancak bu yeni durumda tam istihdamı sağlamak için gereken otonom vergi indirimi, başlangıçtaki vergi sistemine kıyasla daha büyük olmalıdır.

Cevap

Sisteme oransal vergi eklendiğinde otomatik istikrar sağlanır (çarpan küçülür), ancak bu durum aynı makroekonomik hedefe ulaşmak için gereken iradi vergi indirimi miktarını büyütür.
Doğru ifade, oransal gelir vergisinin sisteme dahil edilmesinin çarpan katsayısını küçülterek (−3-3'ten −1,875-1,875'e) otomatik istikrar sağladığını, ancak tam da bu nedenle, hedeflenen aynı gelir artışına ulaşmak için hükümetin iradi olarak yapması gereken otonom vergi indiriminin miktarını (−200-200'den −320-320'ye) artırdığını belirten ifadedir.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç durumu için otonom vergi çarpanını (kTk_T) ve gereken iradi müdahaleyi hesapla.
kT=−c1−c=−0,750,25=−3k_T = \frac{-c}{1-c} = \frac{-0,75}{0,25} = -3. Gereken vergi değişimi: ΔT=600−3=−200\Delta T = \frac{600}{-3} = -200 (200 birim vergi indirimi).
Sistemde oransal vergi (t=0t=0) olmadığından basit çarpan formülleri geçerlidir.
2
Sisteme t=0,20t=0,20 oranında vergi eklendiğindeki yeni vergi çarpanını (kT′k_T') hesapla.
kT′=−c1−c(1−t)=−0,751−0,75(0,8)=−0,750,40=−1,875k_T' = \frac{-c}{1-c(1-t)} = \frac{-0,75}{1-0,75(0,8)} = \frac{-0,75}{0,40} = -1,875.
Oransal vergi, marjinal tüketim eğiliminin gelire yansıyan kısmını daraltarak çarpanı küçültür (otomatik istikrar sağlar).
3
Yeni çarpan ile gereken iradi vergi müdahalesini hesapla.
Gereken yeni vergi değişimi: ΔT′=600−1,875=−320\Delta T' = \frac{600}{-1,875} = -320 (320 birim vergi indirimi).
Çarpan küçüldüğü için, aynı 600 birimlik gelir artışını yaratmak adına daha şiddetli bir vergi şoku (−320<−200-320 < -200) gereklidir.
4
Diğer politika alternatiflerini (Haavelmo ve Mali Sürüklenme) teorik olarak değerlendir.
Haavelmo teoremine göre denk bütçe çarpanı 11'dir, yani 600 birimlik artış için kamu harcaması ve vergi 600'er birim artırılmalıdır. Otonom vergilerde mali sürüklenme olmaz.
Alternatif seçeneklerin yanlışlığını matematiksel ve kavramsal olarak kanıtlamak.

Anahtar Kavram

İradi Vergi Politikası, Otomatik İstikrar Sağlayıcılar ve Çarpan Mekanizmaları Analizi
Soru 80Soru →

Makroekonomik istikrarın sağlanmasında kullanılan mali araçların işleyiş mekanizmaları ve bütçe üzerindeki etkileri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi teorik olarak kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mali sürüklenme (fiscal drag); enflasyonist büyüme evrelerinde artan oranlı vergi tarifesi yoluyla kendiliğinden daraltıcı etki yaratarak istikrara katkı sağlarken, ekonominin eksik istihdamda olduğu toparlanma evrelerinde genişlemeyi erken frenleyerek büyümeyi boğucu bir nitelik sergileyebilir.

Cevap

Mali sürüklenmenin enflasyonist evrelerde istikrar sağlayıcı, eksik istihdamda ise toparlanmayı boğucu bir etki yarattığını belirten ifade doğrudur.
Doğru ifadede mali sürüklenmenin (fiscal drag) ikili yapısı eksiksiz analiz edilmiştir. Artan oranlı vergi sistemleri, enflasyonist dönemlerde nominal gelirleri artan bireyleri daha yüksek vergi dilimlerine iterek harcanabilir gelirlerini kısar ve böylece talebi soğutarak otomatik istikrar sağlar. Ancak aynı mekanizma, ekonomi bir krizden çıkıp büyümeye başladığında (fakat henüz tam istihdama ulaşılmadığında), artan gelir üzerinden hemen yüksek vergi kesmeye başlayarak toparlanma sürecini yavaşlatır; buna literatürde 'mali fren' veya büyümenin boğulması denir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerde yer alan mali araçların (otomatik istikrar sağlayıcılar, formül esnekliği, mali sürüklenme) tanımlarını ve bütçe üzerindeki yapısal etkilerini analiz et.
Araçların makroekonomik hedeflerle uyumu ve farkları ayrıştırılır.
Konu, kavramlar arası ince ayrımlara (nuance) dayanmaktadır.
2
Mali sürüklenme (fiscal drag) kavramının iki yönlü doğasını değerlendir.
Mali sürüklenmenin, artan oranlı vergi sistemi nedeniyle geliri düşürerek aşırı ısınmayı önlediği, ancak resesyondan çıkışta henüz tam istihdama varılmadan vergileri artırarak büyümeyi yavaşlattığı sonucuna varılır.
Mali sürüklenmenin konjonktürün farklı evrelerinde farklı yapısal sonuçlar doğurduğunu teyit etmek.
3
Diğer seçeneklerdeki teorik yanılgıları tespit et.
Göstergelere bağlı müdahalenin saf otomatik değil formül esnekliği olduğu; otomatik araçlarda gecikme (lag) bulunmadığı; geleneksel yaklaşımın denk bütçe inadıyla otomatik araçları işlevsiz kıldığı ve endekslemenin mali sürüklenmeyi yaratmadığı, aksine yok ettiği belirlenir.
Çeldiricilerin içerdiği bilimsel hataları ispatlamak.

Anahtar Kavram

Otomatik İstikrar Sağlayıcılar ve Mali Sürüklenme Arasındaki Teorik Sınırlar
ÖncekiSayfa 4 / 9Sonraki
Maliye Politikası Araçları Alıştırma Soruları — KPSS Maliye — Sayfa 4 | Examkin