Examkin

Maliye Politikası Araçları

164 soru

Soru 81Soru →

Keynesyen makroekonomik modelin geçerli olduğu, eksik istihdam dengesindeki dışa kapalı bir ekonomide; marjinal tüketim eğilimi (cc) 0,800,80 ve gelir vergisi oranı (tt) 0,250,25'tir.

Hükümet, toplam kamu harcamaları hacmini sabit tutarak (ΔG+ΔTr=0\Delta G + \Delta Tr = 0), sadece harcama kompozisyonunu değiştirmek suretiyle milli geliri 500500 milyar TL artırmayı planlamaktadır.

Buna göre, hedeflenen gelir artışını sağlamak için gerekli olan harcama kompozisyonu değişikliği ve bu politikanın sosyoekonomik etkileri aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Transfer harcamaları 10001000 milyar TL azaltılıp, reel kamu harcamaları 10001000 milyar TL artırılmalıdır; bu politika kaynak dağılımını doğrudan etkilerken, gelir dağılımını bozucu bir etki yaratabilir.

Cevap

Kompozisyon değişikliği hedefine ulaşmak için transfer harcamaları 1000 milyar TL azaltılmalı ve reel kamu harcamaları 1000 milyar TL artırılmalıdır. Bu durum kaynak dağılımını doğrudan değiştirirken gelir dağılımını bozucu etki yaratır.
Vergili Keynesyen modelde reel harcama çarpanı 1/[1−c(1−t)]1 / [1-c(1-t)] formülüyle 2,5 olarak, transfer çarpanı ise c/[1−c(1−t)]c / [1-c(1-t)] formülüyle 2,0 olarak hesaplanır. Hükümet toplam bütçe hacmini değiştirmediği için ΔG=−ΔTr\Delta G = -\Delta Tr kısıtı vardır. Geliri 500 artırmak için ΔY=ΔG(2,5−2,0)\Delta Y = \Delta G(2,5 - 2,0) denklemi çözüldüğünde ΔG=1000\Delta G = 1000 ve ΔTr=−1000\Delta Tr = -1000 bulunur. Kavramsal olarak; devletin mal ve hizmet alımını (reel harcama) artırması piyasadaki kaynak dağılımına doğrudan yön verirken, karşılıksız ödemelerin (transferlerin) kesilmesi dezavantajlı grupların gelirini düşüreceğinden gelir dağılımını bozar.

Adım Adım Çözüm

1
Reel Kamu Harcamaları Çarpanını (kGk_G) hesapla.
kG=11−c(1−t)=11−0,8(1−0,25)=11−0,6=2,5k_G = \frac{1}{1 - c(1-t)} = \frac{1}{1 - 0,8(1 - 0,25)} = \frac{1}{1 - 0,6} = 2,5
Reel kamu harcamalarındaki artışın milli gelir üzerindeki genişletici etkisini bulmak için.
2
Transfer Harcamaları Çarpanını (kTrk_{Tr}) hesapla.
kTr=c1−c(1−t)=0,81−0,8(0,75)=0,80,4=2,0k_{Tr} = \frac{c}{1 - c(1-t)} = \frac{0,8}{1 - 0,8(0,75)} = \frac{0,8}{0,4} = 2,0
Transfer harcamalarındaki azalışın milli gelir üzerindeki daraltıcı etkisini bulmak için.
3
Net gelir denklemini kur ve ΔG\Delta G değerini çöz.
ΔY=(ΔG×2,5)+(ΔTr×2,0)\Delta Y = (\Delta G \times 2,5) + (\Delta Tr \times 2,0). Hacim sabit olduğundan ΔTr=−ΔG\Delta Tr = -\Delta G'dir. 500=ΔG(2,5)−ΔG(2,0)⇒500=0,5×ΔG⇒ΔG=1000500 = \Delta G(2,5) - \Delta G(2,0) \Rightarrow 500 = 0,5 \times \Delta G \Rightarrow \Delta G = 1000.
İki politikanın eşzamanlı uygulanmasının net etkisini hedeflenen 500 milyar TL artışa eşitlemek için.
4
Mali politikaların teorik etkilerini analiz et.
Reel harcamalar kaynak dağılımını doğrudan etkiler. Transfer harcamalarının azalması ise alt gelir gruplarını vuracağı için gelir dağılımını bozar.
Sorunun ikinci aşaması olan sosyoekonomik etkileri belirlemek için.

Anahtar Kavram

Harcama Çarpanları Arasındaki Fark ve Maliye Politikasının Dağılım Etkileri
Soru 82Soru →

Maliye politikasının konjonktürel dalgalanmalara karşı kullanımında, müdahalenin zamanlaması politikanın başarısı açısından büyük önem taşır. Ancak, politika araçlarının devreye girmesi ve sonuç vermesi çeşitli zaman gecikmelerine (time lags) tabidir. Bu gecikmelerin türü ve uzunluğu, uygulanan politikanın iradi (ihtiyari) veya otomatik nitelikte olmasına göre köklü farklılıklar gösterir.

Buna göre, iradi maliye politikası ile otomatik istikrar sağlayıcılar arasındaki zaman gecikmeleri ve politika tasarımı ilişkisi dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumlar vergisi oranlarının kanun değişikliğiyle düşürülmesi karar (yasama) gecikmesine tabi iken; artan oranlı gelir vergisinin ekonomik daralma döneminde mükelleflerin vergi yükünü kendiliğinden hafifletmesi sürecinde karar gecikmesi yaşanmaz.

Cevap

İradi politikaların karar (yasama) gecikmesi içerdiğini, ancak otomatik istikrar sağlayıcıların kanun değişikliğine ihtiyaç duymadığı için karar gecikmesi içermediğini ifade eden seçenektir.
Vergi oranlarının meclis kararıyla değiştirilmesi iradi bir politikadır ve doğası gereği yasama sürecini kapsadığı için 'karar gecikmesi' barındırır. Buna karşın, artan oranlı gelir vergisi tarifesinin varlığı bir otomatik istikrar sağlayıcıdır. Ekonomik daralma döneminde mükelleflerin gelirleri düştüğünde, otomatik olarak alt vergi dilimine geçerler ve vergi yükleri hafifler. Bu süreç mevcut yasalar çerçevesinde kendiliğinden işlediği için meclisin toplanıp yeni bir karar almasına gerek kalmaz, dolayısıyla karar gecikmesi yaşanmaz.

Adım Adım Çözüm

1
İradi (ihtiyari) maliye politikası ile otomatik istikrar sağlayıcıların farkını tanımla.
İradi politikalar hükümetin ve meclisin bilinçli kararlarına ve yasal düzenlemelere dayanırken, otomatik istikrar sağlayıcılar sisteme önceden entegre edilmiş ve ekonomik dalgalanmalara kendiliğinden tepki veren mekanizmalardır.
Seçeneklerdeki politika örneklerinin doğru sınıflandırılıp sınıflandırılmadığını belirlemek için.
2
Zaman gecikmesi türlerini (tanıma, karar, uygulama, etki) ayırt et.
Tanıma (sorunu fark etme), Karar (yasa çıkarma), Uygulama (idari işlemleri yapıp fiilen başlatma) ve Etki (politikanın makroekonomik sonuç vermesi) gecikmeleri olarak tanımlanır.
Yanlış isimlendirilen gecikme türlerini elemek için.
3
Politika araçlarının gecikmelerle ilişkisini kur.
Otomatik istikrar sağlayıcılarda yeni bir yasaya ihtiyaç duyulmadığı için 'karar (yasama) gecikmesi' sıfırdır. İradi politikalarda ise meclis onayı gerektiği için ciddi bir karar gecikmesi yaşanır.
Karşılaştırmanın doğruluğunu test etmek için.
4
Makroekonomik sorunlara karşı doğru politika reçetesi sunulup sunulmadığını kontrol et.
Enflasyonist dönemde daraltıcı (harcamaları kısma, vergileri artırma), deflasyonist/durgunluk döneminde genişletici politikalar uygulanmalıdır.
Kavramsal olarak doğru görünse de amaca uygun olmayan hatalı politika önermelerini elemek için.

Anahtar Kavram

İradi Maliye Politikası ve Zaman Gecikmeleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 83Soru →

Makroekonomik istikrarın sağlanması sürecinde, kamu açıklarının finansman yöntemi ekonomideki yapısal dengeler üzerinde belirleyici bir role sahiptir. Özellikle açıkların Merkez Bankası kaynakları (parasallaşma) yerine yurt içi piyasalardan karşılanması tercihi, farklı teorik okullar tarafından çeşitli aktarım mekanizmaları üzerinden analiz edilmektedir.

Buna göre, kamu borçlanma politikalarının makroekonomik etkilerine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi iktisadi yaklaşımlar ve politika uygulamaları çerçevesinde doğru bir tespittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fiyatlar genel düzeyindeki artış ivmesinin yüksek olduğu konjonktürlerde, kamu finansman ihtiyacının bankacılık sistemi dışındaki özel kesimden uzun vadeli senetler aracılığıyla karşılanması, piyasadaki atıl likiditeyi emerek talebe dayalı enflasyonist baskıları hafifletir.

Cevap

Kamu açıklarının bankacılık sistemi dışındaki kesimlerden uzun vadeli senetler aracılığıyla karşılanmasının, piyasadaki atıl likiditeyi emerek enflasyonist baskıları hafifleteceğini ifade eden seçenek doğrudur.
Doğru ifade, enflasyonist baskıların olduğu bir ekonomide hazinenin başvurması gereken optimal borçlanma stratejisini tanımlamaktadır. Kamu finansmanının bankacılık sistemi dışından (hanehalkı ve firmalar) sağlanması, doğrudan piyasadaki mevcut satın alma gücünü kamuya çeker. Borcun uzun vadeli olması ise çekilen bu likiditenin kısa sürede piyasaya dönmesini engeller. Bu iki faktör birleştiğinde, ekonomideki toplam talep daralır ve enflasyonist eğilimler zayıflar. Parasallaşma (Merkez Bankası'ndan borçlanma) ise doğrudan para arzını artırarak enflasyonu körükleyeceği için bu konjonktürde tercih edilmemelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Enflasyonla mücadelede borçlanmanın vadesi ve kaynağının etkilerini analiz et.
Uzun vadeli ve banka dışı kesime yönelik borçlanmanın, emisyon (para basma) veya kısa vadeli banka borçlanmasına kıyasla piyasadaki fazla likiditeyi en iyi şekilde sterilize ettiği sonucuna varılır.
Enflasyon ortamında temel sorun aşırı talep ve likiditedir. Banka dışı özel kesimden uzun vadeli borçlanmak, hanehalkı ve firmaların harcama potansiyelini doğrudan kamuya aktararak efektif talebi düşürür.
2
Borçlanmanın dışlama etkisi (crowding-out) üzerine teorik okulların görüşlerini karşılaştır.
Klasik yaklaşımın her zaman tam istihdam varsayımıyla mutlak dışlamayı savunduğu; Monetaristlerin faiz artışı yoluyla dışlamayı kabul ettiği; Yeni Klasiklerin ise Ricardocu Eşdeğerlik ile borçlanmanın makroekonomik değişkenler üzerinde etkisiz olduğunu savunduğu belirlenir.
Seçeneklerdeki teorik ifadelerin doğruluğunu test etmek için iktisadi okulların temel varsayımlarını (tam istihdam, rasyonel beklentiler vb.) kavramak gereklidir.
3
Borçlanmanın gelir dağılımı üzerindeki etkisini değerlendir.
Dolaylı vergilerle finanse edilen borç servisinin, tabandan (dar gelirliden) tavana (sermaye sahibine) kaynak transferi yaratarak gelir dağılımını bozduğu tespit edilir.
Maliye politikasının bölüşüm amacı kapsamında, borçlanmanın regresif (tersine artan) karakterini belirlemek için vergi yükü yansıması dikkate alınmalıdır.

Anahtar Kavram

Borçlanma Politikasının Makroekonomik Etkileri ve Teorik Yaklaşımlar
Soru 84Soru →

Maliye politikasında, herhangi bir yeni yasal düzenlemeye gerek kalmadan ekonomideki dalgalanmaları kendiliğinden yumuşatan mekanizmalara 'otomatik istikrar sağlayıcılar' denir. Bir ekonomide bu mekanizmaların konjonktürel dalgalanmalara karşı tepki verebilme gücü, vergi ve harcama sisteminin yapısal esnekliğine bağlıdır.

Buna göre, bir ülkenin mali yapısında aşağıdakilerden hangisinin bulunması, otomatik istikrar sağlayıcı mekanizmaların etkisini zayıflatır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tüketim üzerinden alınan maktu (spesifik) vergilerin toplam gelirler içindeki payının yüksek olması

Cevap

Tüketim üzerinden alınan maktu (spesifik) vergilerin toplam gelirler içindeki payının yüksek olması
Maktu (spesifik) vergiler, miktar veya ağırlık gibi fiziksel birimler üzerinden sabit tutarlarda alınır. Ekonomide enflasyon veya büyüme olduğunda (fiyatlar ve gelirler arttığında), maktu vergilerin hasılatı kendiliğinden aynı oranda artmaz. Bu durum vergi sisteminin esnekliğini düşürür ve ekonomideki aşırı talebi kendiliğinden emme (otomatik istikrar) kapasitesini zayıflatır. Otomatik istikrarın güçlü olması için maktu vergiler yerine değer üzerinden alınan advalorem (oransal) vergilerin veya artan oranlı dolaysız vergilerin ağırlıklı olması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Otomatik istikrar sağlayıcıların gücünü belirleyen temel faktörü tanımla.
Mekanizmanın gücü, vergi ve harcama sisteminin milli gelirdeki (veya fiyatlardaki) değişimlere karşı duyarlılığına, yani 'esnekliğine' bağlıdır.
Esneklik ne kadar yüksekse, maliye sistemi ekonomik dalgalanmalara o kadar hızlı ve güçlü biçimde kendiliğinden tepki verir.
2
Seçeneklerdeki mali yapıların sistem esnekliğini nasıl etkilediğini analiz et.
Artan oranlılık, dar dilimler, dolaysız vergiler ve işsizlik sigortası esnekliği (istikrar gücünü) artırırken; maktu (spesifik) vergiler esnekliği düşürür.
Maktu (spesifik) vergiler fiziksel ölçüler (adet, kilo, litre) üzerinden sabit tutarlarda alınır. Enflasyon veya gelir artışı durumunda vergi miktarı oransal olarak artmadığı için sistemin konjonktürel dalgalanmaları emme işlevi zayıflar.

Anahtar Kavram

Otomatik İstikrar Sağlayıcıların Gücü ve Vergi Esnekliği

İpuçları

1
Otomatik istikrar sağlayıcıların gücü, vergi ve harcamaların milli gelirdeki değişimlere ne kadar 'esnek' olduğuna (kendiliğinden ne kadar çabuk tepki verdiğine) bağlıdır.
2
Bir verginin matrahı fiyat veya gelir arttıkça artıyorsa (advalorem/oransal ise) esnektir. Ancak fiziksel bir ölçüye (örneğin litre başına 5 TL) bağlıysa esnekliği düşüktür.

Daha Fazla Pratik

Mali sürüklenme (fiscal drag) kavramının otomatik istikrar sağlayıcılarla olan ilişkisini ve vergi esnekliğini nasıl etkilediğini gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 85Soru →

Kişisel gelirlerin kademeli olarak yükselen vergi oranlarına tabi tutulduğu bir ekonomide, genel fiyat düzeyinde sürekli bir artış gözlemlenmektedir. Bireylerin satın alma güçlerindeki erimeyi telafi etmek amacıyla maaşlarına enflasyon oranıyla birebir aynı seviyede zam yapılmıştır. Buna karşın, vergi mevzuatında yer alan kazanç dilimi sınırları güncellenmeden sabit bırakılmıştır.

Bu gelişmelere bağlı olarak ortaya çıkan ekonomik durum ve sistemin işleyişi hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nominal gelirdeki artış kişileri daha üst vergi dilimlerine taşıdığından reel harcanabilir kazançlar düşer; bu durum yasal bir müdahale olmaksızın ekonomide daraltıcı bir etki (mali sürüklenme) yaratır.

Cevap

Nominal gelirdeki artış kişileri daha üst vergi dilimlerine taşıdığından reel harcanabilir kazançlar düşer; bu durum yasal bir müdahale olmaksızın ekonomide daraltıcı bir etki (mali sürüklenme) yaratır.
Mali sürüklenme (bracket creep), artan oranlı gelir vergisi uygulanan ekonomilerde enflasyon nedeniyle nominal gelirleri artan bireylerin, satın alma güçleri (reel gelirleri) artmasa bile daha yüksek vergi dilimlerine girmesi durumudur. Bu süreçte bireylerin ödedikleri ortalama vergi oranı artar ve vergi sonrası harcanabilir reel gelirleri düşer. Herhangi bir yasal değişikliğe gerek kalmadan vergi hasılatını otomatik olarak artırıp toplam talebi daraltan bu etki, doğru seçenekte eksiksiz biçimde tanımlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Bireylerin maaşlarına yapılan zammın reel gelir üzerindeki etkisini değerlendirmek.
Enflasyon oranındaki zam, bireylerin vergi öncesi nominal gelirini artırırken vergi öncesi reel gelirini sabit tutar.
Satın alma gücünün nominal bazda korunması için artışın enflasyon oranına eşit olması gerekir.
2
Artan oranlı vergi sisteminin nominal gelir artışına vereceği tepkiyi analiz etmek.
Nominal olarak artan gelir, vergi dilimleri güncellenmediği için bireyleri daha yüksek vergi oranlarının uygulandığı üst dilimlere taşır.
Kademeli sistemde uygulanacak vergi oranı, reel satın alma gücüne değil doğrudan nominal gelirin büyüklüğüne göre belirlenir.
3
Üst vergi dilimine geçişin harcanabilir gelir ve makroekonomi üzerindeki etkisini tespit etmek.
Bireylerin gelirinden kesilen ortalama vergi oranı artar, vergi sonrası reel harcanabilir gelirleri düşer ve bu durum ekonomideki toplam talebi kendiliğinden daraltır.
Artan vergi yükü tüketim harcamalarını kısarak enflasyonist baskıları otomatik olarak frenler; bu olguya mali sürüklenme denir.

Anahtar Kavram

Mali Sürüklenme (Fiscal Drag)
Soru 86Soru →

Bir ülkenin ekonomi yönetimi, konjonktürel dalgalanmalara karşı zamanında ve etkili tepki verebilmek amacıyla yeni bir yasal düzenleme hayata geçirmiştir. Bu düzenlemeye göre; "iki ardışık çeyrekte gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) büyüme oranının %1'in altına düşmesi" durumunda, ilgili yasada önceden tanımlanmış olan mekanizma gereği, temel tüketim mallarındaki katma değer vergisi oranları yasama organının yeni bir takdir yetkisi veya yasa çıkarmasına gerek kalmaksızın otomatik olarak 2 puan aşağı çekilmektedir.

Bu senaryoda devreye sokulan maliye politikası aracı ve bu aracın "gecikme (lag) sorunları" bağlamındaki teorik niteliği hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu uygulama bir formül esnekliği örneği olup, iradi politikalara kıyasla yasama (karar) gecikmesini ortadan kaldırırken; makroekonomik verilerin ölçülüp kesinleşmesi zaman aldığından otomatik istikrar sağlayıcılara kıyasla daha belirgin bir tanıma gecikmesi barındırır.

Cevap

Senaryodaki uygulamanın bir formül esnekliği örneği olduğunu, iradi politikalardaki karar gecikmesini ortadan kaldırdığını ancak istatistiksel veri derleme zorunluluğu nedeniyle otomatik istikrar sağlayıcılara göre daha uzun bir tanıma gecikmesi içerdiğini belirten ifade doğrudur.
Bu senaryoda anlatılan mekanizma 'formül esnekliği'dir. Formül esnekliğinde, yasama organı alınacak önlemleri ve bu önlemlerin hangi makroekonomik göstergelere (işsizlik, enflasyon, büyüme vb.) bağlı olarak yürürlüğe gireceğini önceden bir yasayla belirler. Bu sayede, kriz anında meclisin toplanıp karar alması ve yasa çıkarması gerekmediği için iradi politikalardaki 'yasama (karar) gecikmesi' tamamen ortadan kalkar. Ancak, büyüme gibi istatistiksel verilerin derlenip açıklanması aylar aldığı için, ekonomik daralmanın gerçekleştiği an ile önlemin devreye girmesi arasında ciddi bir 'tanıma gecikmesi' yaşanır. Bu yönüyle, gelire bağlı olarak anında ve kendiliğinden devreye giren saf otomatik istikrar sağlayıcılara (örneğin artan oranlı gelir vergisi) kıyasla daha yavaş işler.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki maliye politikası aracının temel özelliğini belirlemek
Sistem, GSYH büyüme oranı gibi makroekonomik bir göstergenin önceden belirlenmiş eşik değere ulaşmasıyla (herhangi bir yeni meclis kararına ihtiyaç duymadan) vergi oranlarının değişmesini sağlamaktadır.
Maliye politikası araçlarını sınıflandırmak için müdahalenin nasıl ve hangi kurallara bağlı olarak tetiklendiğinin analiz edilmesi gerekir.
2
Politika aracını literatürdeki kavramlarla doğru eşleştirmek
Yasama organının önlemleri önceden bir kurala bağladığı ve makroekonomik göstergeler gerçekleştiğinde uygulamanın otomatik olarak yürürlüğe girdiği bu sistem 'formül esnekliği' (formula flexibility) olarak adlandırılır.
Kavramsal tanımın doğru yapılması, aracın saf iradi politika veya doğrudan otomatik istikrar sağlayıcı olduğuna dair çeldiricileri elemeyi sağlar.
3
Formül esnekliğinin gecikme (lag) sorunları üzerindeki etkisini teorik olarak değerlendirmek
İradi politikalardaki yasa çıkarma (karar) aşaması önceden halledildiği için yasama/karar gecikmesi biter. Ancak, büyüme verisinin hesaplanması aylar aldığından, vergi tahsilatının gelir düştüğü an anında düştüğü saf otomatik istikrar sağlayıcılara göre belirgin bir 'tanıma gecikmesi' yaşanmaya devam eder.
Sorunun en kritik ve zorlayıcı yönü, seçilen politika aracının mikro mekanizmasının gecikme türleri (tanıma ve karar gecikmeleri) üzerindeki asimetrik etkisini analiz etmektir.

Anahtar Kavram

Formül Esnekliği ve Maliye Politikasında Gecikme Türleri (Lag Sorunu)
Soru 87Soru →

Genişletici maliye politikası kapsamında bütçe açıklarının iç borçlanma ile finanse edilmesinin, faiz oranlarını yükselterek özel kesim yatırımlarını azaltmasına 'dışlama etkisi' (crowding-out) denir.

Geleneksel IS-LM modeli çerçevesinde, kamu harcamalarındaki artışın millî gelir üzerinde hiçbir genişletici etki yaratmayarak özel yatırımları birebir ölçüde daralttığı 'tam dışlama etkisinin' (yüzde yüz dışlama) ortaya çıkabilmesi için aşağıdaki koşullardan hangisinin geçerli olması gerekir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Spekülatif para talebinin faiz haddine olan esnekliğinin sıfır olması

Cevap

Doğru yanıt, para talebinin faiz oranındaki değişikliklere karşı tamamen duyarsız olduğunu ifade eden seçenektir.
IS-LM modelinde tam dışlama etkisinin görülebilmesi için LM eğrisinin miktar eksenine dik (tam inelastik) olması gerekir. Bu durum, Klasik iktisat yaklaşımıyla uyumlu olarak, spekülatif para talebinin faiz haddine duyarlılığının sıfır olması anlamına gelir. Kamu harcamalarındaki artış IS eğrisini sağa kaydırsa da, dik LM eğrisi üzerinde millî gelir seviyesi değişmez; artan kamu harcaması yatırımları birebir dışlayarak sadece faiz haddini yükseltir.

Adım Adım Çözüm

1
Dışlama etkisinin (crowding-out) IS-LM modelindeki teorik altyapısını tanımlamak.
Dışlama etkisi, artan kamu harcamalarının faizleri yükseltmesi ve bunun yatırımları azaltmasıdır.
Sorunun kökünde istenen 'tam dışlama' koşulunu bulmak için mekanizmanın nasıl çalıştığını belirlemek gerekir.
2
Geleneksel IS-LM modelinde 'tam dışlama' yaratan ekstrem durumu tespit etmek.
Tam dışlama, yalnızca Klasik iktisatçıların varsaydığı, paranın sadece işlem güdüsüyle talep edildiği 'dikey LM' eğrisi durumunda gerçekleşir.
LM eğrisi dikey olduğunda, para arzı sabitken artan işlem güdülü para talebi faizleri o kadar yükseltir ki, özel yatırımlar tam olarak kamu harcaması artışı kadar düşer.
3
Dikey LM eğrisini yaratan esneklik koşulunu belirlemek.
LM eğrisinin dikey olması, spekülatif para talebinin faiz haddine olan esnekliğinin (duyarlılığının) sıfır olması demektir.
Faiz oranındaki değişime rağmen para talebi değişmiyorsa, fonksiyon faize tam duyarsızdır.

Anahtar Kavram

Tam Dışlama Etkisi ve Para Talebi Esneklikleri
Soru 88Soru →

Dışa kapalı bir ekonomide başlangıçta marjinal tüketim eğilimi (cc) 0,800,80'dir ve sistemde yalnızca otonom (maktu) vergiler bulunmaktadır. Hükümet, ekonomide otomatik istikrar sağlayıcıların devrede olmamasından kaynaklı konjonktürel dalgalanmaları hafifletmek amacıyla sisteme t=0,25t = 0,25 oranında bir gelir vergisini entegre etmiştir. Yeni sistemin yürürlüğe girmesinin ardından hükümet, iradi (ihtiyari) bir maliye politikası kararıyla kamu harcamalarını ve otonom vergileri aynı anda 100100 milyar TL artırmıştır (ΔG=ΔT0=100\Delta G = \Delta T_0 = 100).

Buna göre, gelir vergisinin sisteme dahil edilmesinin doğurduğu teorik sonuçlar ve uygulanan iradi denk bütçe politikasının milli gelir üzerindeki etkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sistemin otomatik istikrar gücü artarken otonom vergi çarpanının mutlak değeri küçülmüş ve iradi denk bütçe politikasının milli gelir üzerindeki net genişletici etkisi 5050 milyar TL'ye düşmüştür.

Cevap

Sistemin otomatik istikrar gücü artarken otonom vergi çarpanının mutlak değeri küçülmüş ve iradi denk bütçe politikasının milli gelir üzerindeki net genişletici etkisi 5050 milyar TL'ye düşmüştür.
Sisteme oransal gelir vergisinin (t=0,25t = 0,25) dahil edilmesi, otonom vergi çarpanının paydasını (1−c)(1-c)'den [1−c(1−t)][1-c(1-t)]'ye yükselterek küçültür (mutlak değer olarak ∣−4∣|-4|'ten ∣−2∣|-2|'ye düşürür). Bu durum ekonomideki sızıntıları artırdığı için sistemin otomatik istikrar gücünü yükseltir. Aynı zamanda, harcama çarpanı da 55'ten 2,52,5'a geriler. İradi bir denk bütçe uygulaması (ΔG=ΔT0\Delta G = \Delta T_0) yapıldığında yeni çarpan etkisi (2,5−2=0,5)(2,5 - 2 = 0,5) olur. Sonuç olarak 100100 milyar TL'lik eşanlı artış, milli geliri 100×0,5=50100 \times 0,5 = 50 milyar TL artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç durumundaki (t=0t = 0) çarpan katsayılarını hesaplayın.
Harcama çarpanı kG=11−c=10,20=5k_G = \frac{1}{1-c} = \frac{1}{0,20} = 5. Vergi çarpanı kT=−c1−c=−0,800,20=−4k_T = \frac{-c}{1-c} = \frac{-0,80}{0,20} = -4. Denk bütçe çarpanı =5+(−4)=1= 5 + (-4) = 1.
Sistemde sadece otonom vergi varken Haavelmo teoremi geçerlidir ve denk bütçe çarpanı bire eşittir.
2
Başlangıç durumunda 100100 birimlik eşanlı artışın etkisini bulun.
ΔY=100×1=100\Delta Y = 100 \times 1 = 100 milyar TL artış yaşanırdı.
Eski sistemde politika uygulansaydı yaratacağı etkiyi referans olarak belirlemek gereklidir.
3
Yeni durumdaki (t=0,25t = 0,25) çarpan katsayılarını hesaplayın.
Yeni payda: 1−c(1−t)=1−0,80(1−0,25)=1−0,80(0,75)=1−0,60=0,401 - c(1-t) = 1 - 0,80(1-0,25) = 1 - 0,80(0,75) = 1 - 0,60 = 0,40. Harcama çarpanı kG′=10,40=2,5k_G' = \frac{1}{0,40} = 2,5. Vergi çarpanı kT′=−0,800,40=−2k_T' = \frac{-0,80}{0,40} = -2.
Gelir vergisi eklendiğinde sistemin sızıntıları artar ve çarpanların mutlak değerleri küçülür. Vergi çarpanının mutlak değeri 44'ten 22'ye düşmüştür.
4
Yeni sistemde uygulanan eşanlı politikanın net etkisini hesaplayın.
Yeni denk bütçe çarpanı =2,5+(−2)=0,5= 2,5 + (-2) = 0,5. Milli gelirdeki değişim: ΔY=100×0,5=50\Delta Y = 100 \times 0,5 = 50 milyar TL.
Gelir vergisi devreye girdiğinde Haavelmo'nun 1'e eşit denk bütçe çarpanı kuralı bozulur ve çarpan değeri küçülür.

Anahtar Kavram

İradi Maliye Politikası, Otomatik İstikrar Sağlayıcılar ve Haavelmo Teoremi İlişkisi
Soru 89Soru →

Dışa kapalı bir ekonomide marjinal tüketim eğilimi (cc) 0,800,80 ve oransal gelir vergisi oranı (tt) 0,250,25'tir. Ekonominin tam istihdam seviyesine ulaşabilmesi için milli gelirin 400400 birim daraltılması gerekmektedir.

Hükümet, bu hedefe ulaşmak için sadece otonom vergilerde iradi (ihtiyari) bir değişiklik yapmayı planlamaktadır. Ayrıca, otomatik istikrar sağlayıcıların (oransal vergi) devrede olduğu bu yapıda kamu harcamaları ile otonom vergilerin eşit miktarda artırılmasının (denk bütçe politikası) milli gelir üzerindeki etkisi incelenmektedir.

Buna göre, milli geliri hedef seviyeye getirmek için alınması gereken iradi otonom vergi kararı ve bu modelde geçerli olan denk bütçe çarpanı (Haavelmo) değeri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Otonom vergiler 200200 birim artırılmalıdır; denk bütçe çarpanı 0,50,5'tir

Cevap

Milli geliri daraltmak için otonom vergiler 200 birim artırılmalıdır ve oransal verginin olduğu bu modelde denk bütçe çarpanı 0,5'tir.
Ekonomiyi daraltmak için otonom vergilerin artırılması gerekmektedir. Oransal verginin olduğu modelde otonom vergi çarpanı KT=−c1−c(1−t)K_T = \frac{-c}{1-c(1-t)} formülü ile hesaplanır ve −0,80/0,40=−2-0,80 / 0,40 = -2 değerini alır. Milli geliri 400400 birim azaltmak için vergiler 200200 birim artırılmalıdır (−400/−2=200-400 / -2 = 200). Denk bütçe çarpanı ise kamu harcamaları çarpanı (KG=2,5K_G = 2,5) ile otonom vergi çarpanının (KT=−2K_T = -2) cebirsel toplamına eşittir ve 0,50,5 değerini alır.

Adım Adım Çözüm

1
Otonom vergi çarpanının (KTK_T) hesaplanması.
KT=−0,80/[1−0,80(1−0,25)]=−0,80/0,40=−2K_T = -0,80 / [1 - 0,80(1 - 0,25)] = -0,80 / 0,40 = -2 bulunur.
İradi vergi politikasının milli gelir üzerindeki etkisini ölçmek için oransal vergiyi kapsayan doğru çarpan formülü kullanılmalıdır.
2
Gerekli otonom vergi değişikliğinin (ΔT0\Delta T_0) bulunması.
ΔY=KT×ΔT0\Delta Y = K_T \times \Delta T_0 formülünden −400=−2×ΔT0-400 = -2 \times \Delta T_0 eşitliği kurularak ΔT0=200\Delta T_0 = 200 (artış) olarak hesaplanır.
Milli geliri 400400 birim daraltmak (negatif etki yaratmak) için sızıntıların, yani vergilerin artırılması gereklidir.
3
Kamu harcamaları çarpanının (KGK_G) hesaplanması.
KG=1/[1−0,80(1−0,25)]=1/0,40=2,5K_G = 1 / [1 - 0,80(1 - 0,25)] = 1 / 0,40 = 2,5 bulunur.
Denk bütçe çarpanını bulabilmek için öncelikle kamu harcamalarının ekonomideki genişletici etkisinin hesaplanması gerekir.
4
Denk bütçe çarpanının (Haavelmo etkisinin) hesaplanması.
Denk bütçe çarpanı = KG+KT=2,5+(−2)=0,5K_G + K_T = 2,5 + (-2) = 0,5 olarak elde edilir.
Sistemde otomatik istikrar sağlayıcı bulunduğundan harcama ve vergi çarpanlarının toplamı 1'den küçük olacaktır.

Anahtar Kavram

Oransal vergi içeren modellerde otonom vergi çarpanı ve Haavelmo çarpanının işleyişi
Soru 90Soru →

Milli gelirin hızla artarak tam istihdam seviyesine yaklaştığı bir ekonomide, yasama organının veya hükümetin herhangi bir yeni karar almasına ihtiyaç duyulmaksızın şu iki temel gelişme yaşanmıştır:

I. Mevcut hukuki yapı gereği, işsizlik sigortası ödemeleri ve bazı sosyal yardımlar gibi transfer harcamaları kendiliğinden azalmıştır.
II. Artan oranlı gelir vergisi tarifesi nedeniyle bireyler daha yüksek vergi dilimlerine geçmiş, bunun sonucunda vergi hasılatı milli gelirden daha hızlı artarak harcanabilir geliri daraltmış ve ekonomik büyümeyi frenlemiştir.

Makroekonomik istikrar bağlamında, devreye giren bu mekanizmanın genel adı ve özellikle II. gelişmenin maliye literatüründeki kavramsal karşılığı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Otomatik İstikrar Sağlayıcılar – Mali Sürüklenme

Cevap

Otomatik İstikrar Sağlayıcılar – Mali Sürüklenme
Mekanizmanın herhangi bir iradi yasa değişikliği veya idari karar gerektirmeden ekonomik konjonktüre bağlı olarak kendiliğinden çalışması, bunun bir otomatik istikrar sağlayıcı olduğunu gösterir. Büyüme ve enflasyon ortamında, artan oranlı vergi sisteminin bireyleri daha yüksek vergi dilimlerine iterek reel harcanabilir geliri azaltması ve ekonomide istenmeyen bir daraltıcı (frenleyici) etki yaratması literatürde kesin ve net bir biçimde mali sürüklenme (fiscal drag) olarak tanımlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki 'hükümetin yeni bir karar almasına ihtiyaç duyulmaksızın' ve 'kendiliğinden' ifadeleri analiz edilir.
Devreye giren politikanın iradi (ihtiyari) olmadığı, sisteme yerleşik yapısal bir mekanizma olduğu belirlenir.
Hangi maliye politikası aracının kullanıldığını ayırt etmek için.
2
I. ve II. maddelerde yer alan, ekonomik canlanma döneminde transfer harcamalarının azalıp vergi gelirlerinin artması mekanizması tanımlanır.
Bu mekanizmanın genel adının 'Otomatik İstikrar Sağlayıcılar' olduğu tespit edilir.
Konjonktürel dalgalanmaları yumuşatan ve bütçe dengesini otomatik olarak değiştiren aracın sınıflandırılması.
3
II. maddede vurgulanan, artan oranlı gelir vergisi sistemi yüzünden vergi yükünün kendiliğinden artması ve bunun ekonomiyi yavaşlatması durumu literatürdeki kavramlarla eşleştirilir.
Bu spesifik durumun 'Mali Sürüklenme' (Fiscal Drag) kavramına karşılık geldiği saptanır.
Otomatik istikrar sağlayıcıların genişleme dönemlerinde yarattığı istenmeyen daraltıcı etkinin (frenleme) doğru tanımlanması.

Anahtar Kavram

Otomatik İstikrar Sağlayıcılar ve Mali Sürüklenme Kavramı
Soru 91Soru →

Dışa kapalı bir makroekonomik modelde marjinal tüketim eğilimi (cc) 0,750,75 ve oransal gelir vergisi haddi (tt) 0,200,20'dir. Hükümet, ekonomideki eksik istihdamı gidermek amacıyla iradi bir kararla kamu harcamalarını ve otonom vergileri eş anlı olarak 100100 birim artırmıştır.

Denk bütçe değişikliği (Haavelmo teoremi) kuralının uygulandığı bu senaryoda, maliye politikası sonucunda milli gelirde meydana gelen fiili artışın, sadece otonom vergilerin geçerli olduğu basit Keynesyen modelde öngörülen artıştan daha düşük olduğu görülmüştür.

Buna göre, bu modeldeki otonom vergi çarpanının değeri ve milli gelir artışının öngörülenden düşük kalmasının temel nedeni aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: −158-\frac{15}{8} ; Oransal gelir vergisinin otomatik istikrar sağlayıcı işlevi görerek çarpan katsayısını küçültmesi

Cevap

Çarpan değerinin -15/8 olarak hesaplandığı ve milli gelir artışının sınırlı kalmasının nedeninin oransal verginin otomatik istikrar sağlayıcı rolüyle açıklandığı seçenektir.
Verilen c=0,75c=0,75 ve t=0,20t=0,20 değerleri için otonom vergi çarpanı −c1−c(1−t)\frac{-c}{1 - c(1 - t)} formülüyle hesaplanır. Değerler yerine konduğunda payda 1−0,75(0,80)=0,401 - 0,75(0,80) = 0,40 bulunur ve çarpan −0,750,40=−158\frac{-0,75}{0,40} = -\frac{15}{8} olur. Basit modelde (t=0t=0) denk bütçe çarpanı 11 iken, bu modelde oransal verginin yarattığı sızıntı nedeniyle denk bütçe çarpanı 11'den küçüktür (0,6250,625). Oransal verginin, sistemdeki herhangi bir harcama şokunun veya iradi politikanın etkisini sızıntıları artırarak yumuşatması, onun bir 'otomatik istikrar sağlayıcı' olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Karmaşık modelde otonom vergi çarpanının formülünü belirlemek
Otonom Vergi Çarpanı = −c1−c(1−t)\frac{-c}{1 - c(1 - t)}
Sistemde oransal gelir vergisi (tt) bulunduğunda harcanabilir gelir Yd=Y−T0−tYY_d = Y - T_0 - tY olarak değiştiği için çarpanın paydasındaki marjinal sızıntı oranı 1−c1 - c yerine 1−c(1−t)1 - c(1 - t) olur.
2
Verilen değerleri formülde yerine koyarak çarpanı hesaplamak
−0,751−0,75(1−0,20)=−0,751−0,75(0,80)=−0,751−0,60=−0,750,40=−7540=−158\frac{-0,75}{1 - 0,75(1 - 0,20)} = \frac{-0,75}{1 - 0,75(0,80)} = \frac{-0,75}{1 - 0,60} = \frac{-0,75}{0,40} = -\frac{75}{40} = -\frac{15}{8}
Otonom vergilerdeki 11 birimlik artışın milli geliri ne kadar daraltacağını bulmak.
3
Denk bütçe çarpanının (Haavelmo) basit ve karmaşık modeldeki durumunu karşılaştırmak
Karmaşık modelde Denk Bütçe Çarpanı = 10,40+(−0,750,40)=0,250,40=0,625\frac{1}{0,40} + (\frac{-0,75}{0,40}) = \frac{0,25}{0,40} = 0,625. Basit modelde (t=0t=0) bu değer 11'dir.
Milli gelirdeki fiili artışın neden öngörülenden (basit modelden) daha düşük kaldığını teorik olarak kanıtlamak.
4
Çarpan katsayısının küçülmesine yol açan ekonomik olguyu isimlendirmek
Oransal gelir vergisi sisteme eklendiğinde gelir arttıkça vergi tahsilatı da otomatik olarak artar ve harcama sızıntıları büyür. Bu durum, çarpanı küçülten ve ekonomik dalgalanmaları yumuşatan 'otomatik istikrar sağlayıcı' bir mekanizmadır.
Matematiksel sonucun iktisadi politika teorisindeki karşılığını tanımlamak.

Anahtar Kavram

Oransal vergi sistemlerinde çarpan mekanizması ve otomatik istikrar sağlayıcılar
Soru 92Soru →

Makroekonomik dalgalanmalara karşı maliye politikasının herhangi bir karar veya uygulama gecikmesi olmaksızın, kendiliğinden tepki vermesini sağlayan 'otomatik istikrar sağlayıcılar' maliye teorisinin temel araçlarından biridir.

Otomatik istikrar sağlayıcıların makroekonomik etkileri ve çalışma mekanizmaları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelir vergisi gibi otomatik istikrar sağlayıcı mekanizmaların ekonomideki marjinal ağırlığının artması, harcama çarpanının katsayısını büyüterek konjonktürel dalgalanmaların genliğini artırır.

Cevap

Harcama çarpanının katsayısını büyüterek konjonktürel dalgalanmaların genliğini artıracağını belirten ifade yanlıştır.
Otomatik istikrar sağlayıcıların temel işlevi, ekonomideki otonom harcama çarpanının sayısal değerini küçültmektir. Dışa kapalı ve vergi olan bir ekonomide çarpan k=11−c(1−t)k = \frac{1}{1 - c(1-t)} formülü ile hesaplanır. Buradaki vergi oranı (tt) ne kadar yüksekse, çarpan o kadar küçük olur. Çarpanın küçülmesi, herhangi bir dışsal şokun (örneğin yatırımların aniden azalması) milli gelirde yaratacağı toplam daralmayı hafifletir. Yani konjonktürel dalgalanmaların genliğini (şiddetini) artırmaz, aksine azaltarak sistemi istikrara kavuşturur. Bu nedenle çarpanı büyüteceğini iddia eden ifade maliye teorisi açısından kesinlikle yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Otomatik istikrar sağlayıcıların Keynesyen harcama çarpanı üzerindeki matematiksel etkisini analiz et.
Vergi oranı (tt) sıfırdan büyük olduğunda, çarpan formülü k=11−c(1−t)k = \frac{1}{1 - c(1-t)} şeklini alır. Vergi oranının (otomatik istikrar sağlayıcının) artması, paydanın değerini büyütür.
Çarpan katsayısının nasıl değiştiğini bilmek, ekonomideki şokların nihai etkisini hesaplamak için şarttır.
2
Çarpan katsayısındaki değişimin konjonktürel dalgalanmalar üzerindeki sonucunu değerlendir.
Paydanın büyümesi, çarpan katsayısının (kk) küçülmesine neden olur. Çarpan küçüldüğünde, yatırımlardaki veya ihracattaki otonom bir düşüşün milli gelirde yaratacağı toplam azalma daha hafif olur.
Mekanizmanın makroekonomik istikrarı nasıl sağladığını mantıksal olarak kanıtlamak gerekir.
3
Yanlış olan ifadeyi tespit et.
Çarpanın büyüyeceğini ve dalgalanma şiddetinin (genliğinin) artacağını iddia eden seçenek hatalıdır. Sistem tam tersi şekilde dalga boyunu kısaltarak istikrar sağlar.
Soruda yanlış olan ifadenin bulunması istenmiştir.

Anahtar Kavram

Otomatik İstikrar Sağlayıcıların Çarpan Etkisi

İpuçları

1
Otomatik istikrar sağlayıcıların temel amacı ekonomideki dalgalanmaları yumuşatmaktır. Bunu yaparken çarpan mekanizmasına nasıl müdahale ettiklerini düşünün.
2
Makroekonomide vergiler birer 'sızıntı' (leakage) olarak kabul edilir. Sızıntıların artması harcama çarpanını büyütür mü, yoksa küçültür mü?

Daha Fazla Pratik

Stagflasyon dönemlerinde (arz yönlü şoklar) maliye politikasının ve otomatik istikrar sağlayıcıların neden yetersiz kaldığını inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Matematiksel formülü hatırlayamıyorsanız mantıksal çıkarım yapabilirsiniz: Eğerk bir mekanizma 'istikrar' sağlıyorsa, şokların etkisini (dalgalanma genliğini) artırması imkansızdır. Şiddeti artan bir dalgalanma istikrarsızlık demektir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 93Soru →

Bir ülkenin ekonomi yönetimi, bütçe denkliğini her bir takvim yılı itibarıyla sağlamak yerine, tüm konjonktür evrelerini kapsayan daha uzun bir zaman diliminde sağlamayı hedeflemektedir. Bu stratejiye göre, ekonominin daralma aşamasında bilinçli olarak verilen bütçe açıkları, genişleme aşamasında elde edilecek bütçe fazlalarıyla dengelenecektir.

Yukarıda temel mantığı verilen bütçe politikası yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devrî bütçe politikası

Cevap

Devrî bütçe politikası
Paragrafta tarif edilen politika, bütçe denkliğinin bir takvim yılı yerine tam bir konjonktür dalgalanması süresince sağlanmasını savunan devrî bütçe politikasıdır. Bu modelde, ekonominin resesyon (daralma) dönemlerinde yaratılan açıklar, refah (genişleme) dönemlerinde elde edilecek bütçe fazlaları ile finanse edilir ve böylece uzun dönemde bütçe denkliği korunmuş olur.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki ekonomi yönetiminin temel hedefini analiz etmek.
Yönetimin, bütçe denkliğini yıllık olarak değil, bir konjonktür dönemi (daralma ve canlanma evrelerinin tamamı) boyunca sağlamayı hedeflediği tespit edilir.
Hangi bütçe teorisinin uygulandığını belirlemenin ilk adımı denklik koşulunun zaman ufkunu saptamaktır.
2
Açık ve fazlaların nasıl kullanıldığını değerlendirmek.
Daralma döneminde ortaya çıkan açıkların, genişleme dönemindeki fazlalarla kapatılarak uzun vadeli bir denklik oluşturulduğu görülür.
Bu mekanizma, sürekli açık verilebilmesini savunan telafi edici bütçe ile açığı fazlayla kapatıp denkliği arayan devrî bütçe arasındaki ayrımı netleştirir.

Anahtar Kavram

Bütçe Politikası Yaklaşımları (Devrî Bütçe)
Soru 94Soru →

Makroekonomik istikrarı sağlamakla görevli bir ekonomi yönetimi, marjinal tasarruf eğiliminin (ss) 0,200,20 olduğu dışa kapalı bir ekonomide iki farklı vergi sistemi senaryosunu analiz etmektedir:

* Senaryo I: Sistemde sadece otonom (maktu) vergiler bulunmaktadır ve oransal gelir vergisi yoktur (t=0t=0).
* Senaryo II: Sistemde otonom vergilere ek olarak, gelire bağlı alınan %25\%25 oranında (t=0,25t=0,25) bir gelir vergisi mevcuttur.

Bu senaryolar altında iradi (ihtiyari) vergi politikası, otomatik istikrar sağlayıcılar ve Haavelmo teoremi (denk bütçe çarpanı) bağlamında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Senaryo II'deki oransal gelir vergisi otomatik istikrar sağlayıcı olarak işlev görerek otonom vergi çarpanının mutlak değerini 44'ten 22'ye düşürür; Senaryo I'de ise Haavelmo teoremine dayalı denk bütçe çarpanı tam olarak 11'dir.

Cevap

Senaryo II'deki oransal gelir vergisinin otomatik istikrar sağlayıcı olarak çarpanın mutlak değerini düşürdüğünü ve Senaryo I'de denk bütçe çarpanının 1 olduğunu ifade eden değerlendirme kesinlikle doğrudur.
Verilen iki senaryo incelendiğinde; marjinal tüketim eğilimi c=0,80c=0,80'dir. Oransal verginin olmadığı Senaryo I'de otonom vergi çarpanı −c/(1−c)=−0,80/0,20=−4-c/(1-c) = -0,80/0,20 = -4'tür. Ayrıca bu senaryoda harcama çarpanı 55 olduğundan, denk bütçe çarpanı 5−4=15-4=1 çıkar (Haavelmo Teoremi). Senaryo II'de %25\%25 oransal vergi devreye girdiğinde otonom vergi çarpanı −c/[1−c(1−t)]=−0,80/[1−0,80(0,75)]=−0,80/0,40=−2-c/[1-c(1-t)] = -0,80/[1-0,80(0,75)] = -0,80/0,40 = -2 olur. Böylece oransal verginin, otonom vergi çarpanının mutlak değerini 44'ten 22'ye düşürerek dışsal şokların etkisini kendiliğinden yumuşattığı (otomatik istikrar sağladığı) kanıtlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Marjinal tüketim eğilimini (cc) hesaplayın.
c=1−s=1−0,20=0,80c = 1 - s = 1 - 0,20 = 0,80 bulunur.
Çarpan formüllerinde marjinal tasarruf eğilimi yerine marjinal tüketim eğilimi (cc) kullanılır.
2
Senaryo I (t=0t=0) için otonom vergi, harcama ve denk bütçe çarpanlarını hesaplayın.
Harcama Çarpanı: 1/(1−0,80)=51 / (1 - 0,80) = 5. Otonom Vergi Çarpanı: −0,80/0,20=−4-0,80 / 0,20 = -4. Denk Bütçe Çarpanı: 5+(−4)=15 + (-4) = 1.
Oransal verginin olmadığı durumda Haavelmo teoreminin geçerli olup olmadığını ve vergi çarpanının baz değerini görmek için bu hesaplama gereklidir.
3
Senaryo II (t=0,25t=0,25) için otonom vergi ve harcama çarpanlarını hesaplayın.
Harcama Çarpanı: 1/(1−0,80(1−0,25))=1/0,40=2,51 / (1 - 0,80(1 - 0,25)) = 1 / 0,40 = 2,5. Otonom Vergi Çarpanı: −0,80/0,40=−2-0,80 / 0,40 = -2.
Oransal verginin sistemde yarattığı otomatik istikrar sağlayıcı etkiyi sayısal olarak doğrulamak için gereklidir.
4
Bulguları kavramsal bilgilerle sentezleyin.
Oransal vergi, otonom vergi çarpanının mutlak değerini 44'ten 22'ye düşürerek şokların etkisini zayıflatmış (otomatik istikrar sağlamış) ve Haavelmo teoreminin sadece t=0t=0 durumunda (11'e eşit olarak) çalıştığı doğrulanmıştır.
Seçeneklerdeki hem matematiksel hem de teorik ifadelerin doğruluğunu teyit etmek için sayısal sonuçların yorumlanması şarttır.

Anahtar Kavram

İradi Vergi Politikası Çarpanları, Otomatik İstikrar Sağlayıcılar ve Haavelmo Teoremi Sentezi
Soru 95Soru →

Maliye literatüründe, ekonomideki dalgalanmalara karşı kamu kesiminin müdahale biçimleri tasnif edilirken; herhangi bir yeni yasal düzenlemeye ihtiyaç duyulmadan devreye giren mekanizmalar ile karar alıcıların aktif müdahalesini gerektiren araçlar arasında kesin bir ayrım yapılır. Özellikle bütçe gelir ve giderlerinin konjonktüre duyarlılığı bu ayrımda kritik bir rol oynar.

Bu teorik çerçeveye göre, maliye politikası araçlarının işleyişine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Artan oranlı gelir vergisi, ekonomik genişleme dönemlerinde vergi hasılatını milli gelirden daha hızlı artırarak bütçe fazlası yaratma eğilimine girerken; bu yapının enflasyonist koşullarda güncellenmemesi mali sürüklenmeye yol açarak reel büyümeyi baskılar.

Cevap

Artan oranlı gelir vergisinin ekonomik genişleme dönemlerinde bütçe fazlası yaratması ve enflasyonist koşullarda güncellenmemesinin mali sürüklenmeye yol açarak reel büyümeyi baskılamasını ifade eden seçenek doğrudur.
Doğru olan seçenekteki ifade, artan oranlı gelir vergisinin hem otomatik istikrar sağlayıcı işlevini hem de enflasyonist ortamlarda yaratabileceği 'mali sürüklenme' (fiscal drag) problemini tam ve teorik olarak doğru biçimde açıklamaktadır. Genişleme dönemlerinde vergi gelirleri artarak bütçe fazlası oluşur ve aşırı talep frenlenir. Ancak yüksek enflasyonda vergi dilimleri güncellenmezse, nominal gelir artışı bireyleri üst dilimlere taşır; bu da harcanabilir geliri ve nihayetinde reel büyümeyi irade dışı şekilde sert biçimde baskılar.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki mekanizmaların 'otomatik istikrar sağlayıcı' tanımına uyup uymadığını kontrol et.
İdari vergi indirimlerinin ve büyüme verisine dayalı yasal tetikleyicilerin iradi politika ve formül esnekliği olduğu tespit edilir.
Otomatik istikrar sağlayıcılar herhangi bir idari karar, yeni yasa veya gösterge tetikleyicisi beklemeksizin anında devreye girmelidir.
2
Mali sürüklenme (fiscal drag) kavramının tanımını ve etkilerini değerlendir.
Mali sürüklenmenin, enflasyonist ortamlarda vergi dilimi kaymaları sebebiyle ortaya çıkan aşırı vergi yükünün büyümeyi olumsuz etkilemesi olduğu doğrulanır.
Mali sürüklenme, artan oranlı vergi sisteminin enflasyon altında güncellenmemesinin bir yan etkisidir.
3
Yıllık denk bütçe kuralının otomatik istikrar üzerindeki etkisini analiz et.
Denk bütçe kuralının daralma dönemlerinde daraltıcı, genişleme dönemlerinde genişletici (konjonktür yanlısı) etki yaratarak otomatik istikrarı bozduğu görülür.
Geleneksel maliye politikası makroekonomik istikrarı değil, devletin asgari düzeyde kalmasını hedefler.

Anahtar Kavram

Otomatik İstikrar Sağlayıcılar, Formül Esnekliği ve Mali Sürüklenme
Soru 96Soru →

Maliye yazınında, ekonomik şokların etkisini hafifletmek üzere bütçe sistemine entegre edilmiş kendiliğinden çalışan mekanizmaların başarısı, ekonominin karşılaştığı şokun niteliğine göre büyük farklılıklar göstermektedir. Bilindiği üzere bu mekanizmalar ağırlıklı olarak talep yönlü dalgalanmaları yumuşatmak üzere dizayn edilmiştir.

Buna göre, ekonominin dışsal bir maliyet şoku sonucunda hem enflasyonun hem de işsizliğin eş anlı olarak arttığı şiddetli bir darboğaza (stagflasyon) girdiği varsayıldığında, sistemde var olan otomatik istikrar sağlayıcı araçların makroekonomik denge üzerindeki nihai etkisi hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi teorik olarak doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Artan oranlı gelir vergisi tarifesi, enflasyon nedeniyle nominal gelirleri artan bireylerin vergi yükünü ağırlaştırarak durgunluğu derinleştirme eğilimi taşırken; artan işsizlik sigortası ödemeleri toplam talebi destekleyerek enflasyonist baskıyı daha da artırır ve araçlar arası politika çatışması doğurur.

Cevap

Artan oranlı vergilerin mali sürüklenme yaratarak resesyonu derinleştirmesi ve işsizlik sigortasının talebi artırarak enflasyonu beslemesi yoluyla politika çatışması doğduğunu ifade eden seçenek.
Doğru yanıt, otomatik istikrar sağlayıcıların talep yönlü şoklarda başarılı olurken, negatif arz şoklarında (stagflasyon) hedefler arası çatışma yaratarak ekonomiyi daha da istikrarsızlaştırabileceğini doğru biçimde açıklamaktadır. Stagflasyonda hem işsizlik hem enflasyon vardır. Enflasyon, mali sürüklenme yoluyla artan oranlı vergilerin vergi yükünü artırmasına neden olur ki bu da talebi ve üretimi daha da baskılayarak işsizliği derinleştirir. Diğer taraftan, artan işsizlik nedeniyle devreye giren işsizlik sigortası ödemeleri ekonomiye ek satın alma gücü pompalar; bu da zaten kısıtlı olan arz karşısında fiyatları daha da yukarı çekerek enflasyonu besler. Bu durum, klasik mekanizmaların yapısal sınırını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Stagflasyonun (negatif arz şoku) temel makroekonomik özelliklerini tanımla.
Stagflasyon, ekonomide fiyatlar genel düzeyinin arttığı (P↑P \uparrow, enflasyon) ve aynı anda reel hasılanın düştüğü (Y↓Y \downarrow, işsizlik artışı) durumdur.
Şokun doğasını anlamadan politika araçlarının vereceği otomatik tepkiler analiz edilemez.
2
Artan oranlı gelir vergisinin bu koşullardaki mekanizmasını incele.
Enflasyon nedeniyle bireylerin nominal gelirleri artar ancak reel gelirleri düşer. Vergi sistemi nominal geliri baz aldığı için bireyler daha yüksek vergi dilimlerine girer (Mali Sürüklenme). Artan vergi yükü, harcanabilir geliri ve talebi daha da düşürerek üretimdeki daralmayı (resesyonu) şiddetlendirir.
Vergi sisteminin enflasyona karşı verdiği otonom tepkinin reel ekonomi üzerindeki zıt yönlü etkisini tespit etmek.
3
İşsizlik sigortası ödemelerinin bu koşullardaki mekanizmasını incele.
Daralan üretim nedeniyle artan işsizlik, otomatik olarak işsizlik sigortası ödemelerini tetikler. Piyasaya enjekte edilen bu fonlar toplam talebi (ADAD) artırır. Ancak arzın kısıtlı olduğu bu şokta, artan talep sadece fiyatlar genel düzeyini (PP) daha da yukarı iter.
Transfer harcamalarının daralma (işsizlik) karşısındaki tepkisinin enflasyon üzerindeki etkisini görmek.
4
İki aracın yarattığı nihai makroekonomik durumu sentezle.
İki geleneksel otomatik istikrar sağlayıcı aynı anda çalıştığında; biri durgunluğu derinleştirirken (vergi), diğeri enflasyonu beslemektedir (transferler). Araçlar arası keskin bir politika çatışması ortaya çıkar.
Talep yönlü şoklar için tasarlanmış mekanizmaların, arz yönlü şoklarda yetersiz kalmasının teorik açıklamasını tamamlamak.

Anahtar Kavram

Otomatik İstikrar Sağlayıcıların Arz Şoklarındaki (Stagflasyon) Sınırları ve Mali Sürüklenme

İpuçları

1
Stagflasyonda karşılaşılan iki temel sorunu düşünün: Hem enflasyon (fiyat artışı) hem de resesyon (üretim daralması ve işsizlik) aynı anda yaşanır.
2
Klasik otomatik istikrar sağlayıcıların her birinin (vergi ve işsizlik sigortası) bu iki sorundan hangisine nasıl tepki vereceğini ve bu tepkinin diğer sorunu nasıl etkileyeceğini analiz edin.

Daha Fazla Pratik

Mali Sürüklenme (Fiscal Drag) kavramının enflasyonist ortamlardaki etkilerini ve bunun vergi hasılası ile bütçe dengesi üzerindeki sonuçlarını tekrar gözden geçirin.

Alternatif Yöntem

AS-AD (Toplam Arz - Toplam Talep) modelini zihninizde canlandırın: SRAS eğrisi sola kaydığında, AD eğrisini etkileyen vergi ve transfer mekanizmalarının dengeleri nasıl zıt yönlere (fiyatları yukarı, hasılayı aşağı) ittiğini görselleştirin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 97Soru →

Makroekonomik dalgalanmalara karşı maliye politikasının 'otomatik istikrar sağlayıcı' gücünü belirleyen temel faktör, vergi ve harcama sisteminin milli gelirdeki değişmelere karşı gösterdiği duyarlılıktır (esneklik). Bir ekonomide, hükümetin herhangi bir iradi kararına gerek kalmaksızın çalışan bu mekanizmaların etkinliğini maksimize etmek isteyen bir politika yapıcı, vergi ve transfer sisteminde bazı yapısal değişiklikler tasarlamaktadır.

Buna göre, aşağıda önerilen yapısal değişikliklerden hangisi ekonominin otomatik istikrar sağlama kapasitesini zayıflatıcı (daraltıcı/pro-siklik) bir etki yaratır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşsizlik sigortası fonunda aktüeryal dengeyi korumak amacıyla, ekonomik daralma dönemlerinde fon açığı oluştuğunda işçi ve işveren prim oranlarının otomatik olarak yükseltilmesi.

Cevap

İşsizlik sigortası fonunda aktüeryal dengeyi korumak amacıyla, ekonomik daralma dönemlerinde fon açığı oluştuğunda işçi ve işveren prim oranlarının otomatik olarak yükseltilmesini öneren politika.
Otomatik istikrar sağlayıcı mekanizmaların başarılı olabilmesi için, ekonomik daralma dönemlerinde bütçe veya fon açıklarının (ekonomiye net gelir enjeksiyonunun) tolere edilmesi gerekir. İşsizlik sigortası fonunun açığını kapatmak güdüsüyle, resesyon döneminde işçi ve işveren prim oranlarının (vergi yükünün) yükseltilmesi, özel kesimin harcanabilir gelirini doğrudan azaltır. Bu durum, resesyonu hafifletmek bir yana daha da derinleştiren pro-siklik (döngüsel) bir etkidir ve ekonominin kendi kendini dengeleme kapasitesini (otomatik istikrar gücünü) net bir biçimde zayıflatır.

Adım Adım Çözüm

1
Otomatik istikrar sağlayıcıların temel çalışma prensibinin tanımlanması.
Daralma dönemlerinde kamu gelirlerinin (vergi/prim) otomatik azalması, harcamaların ise artması gerektiği kuralı hatırlanır.
Harcanabilir geliri destekleyerek toplam talepteki düşüşü frenlemek makroekonomik istikrarın temel şartıdır.
2
Seçeneklerdeki yapısal reformların sistemin gelir/harcama 'esnekliğine' etkisinin analiz edilmesi.
Dolaysız vergilere geçiş, fark ödemesi sistemi, ad valorem vergiler ve gelire endeksli sosyal yardımların tamamının sisteme esneklik kazandırdığı tespit edilir.
Esnekliğin artması, sistemin daralmaya karşı daha güçlü bir tampon (otomatik istikrar) oluşturmasını sağlar.
3
Prim oranlarının otomatik yükseltilmesinin makroekonomik etkisinin değerlendirilmesi.
Ekonomik daralmada (resesyonda) fonu dengelemek için prim (vergi) artırmak harcanabilir geliri doğrudan azaltır.
Bu durum daralmayı hafifletmek yerine daha da derinleştiren (pro-siklik / döngüsel) bir etki yaratır ve otomatik istikrar mekanizmasını çökertir.

Anahtar Kavram

Otomatik İstikrar Sağlayıcıların Esnekliği ve Pro-Siklik (Döngüsel) Politikalar

İpuçları

1
Otomatik istikrar sağlayıcıların temel amacı, daralma dönemlerinde ekonomiye net gelir enjekte etmek (bütçe açığı vermek), genişleme dönemlerinde ise fazla geliri emmektir (bütçe fazlası).
2
Daralma dönemlerinde kişilerin veya kurumların devlete ödediği kesintileri (vergi, harç veya prim) artırmaya yönelik her türlü kural, harcanabilir geliri düşüreceğinden otomatik istikrara ters düşer.

Daha Fazla Pratik

Otomatik istikrar sağlayıcıların güçlü olmasının, iradi maliye politikalarının çarpan etkisini (multiplier effect) nasıl küçülttüğünü inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken seçeneklerdeki her bir politikanın 'esneklik (elasticity)' katsayısını artırıp artırmadığını test edebilirsiniz. Sadece harcanabilir geliri krize rağmen düşüren seçenek esnekliği eksiye çevirir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 98Soru →

Fiyatlar genel düzeyinin hızla arttığı ve bütçe açıklarının yapısal bir karakter kazandığı bir ekonomide, ekonomi yönetimi açıkların finansmanında Merkez Bankası kaynakları (monetizasyon) yerine, banka dışı özel kesimden yüksek reel faizli ve uzun vadeli borçlanma stratejisine geçiş yapmıştır.

Bu politika değişikliğinin makroekonomik etkileri ve farklı iktisadi okulların konuya ilişkin yaklaşımları değerlendirildiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Keynesyen yaklaşıma göre, devletin yüksek faizle banka dışı kesimin elindeki spekülatif amaçlı atıl fonları borçlanma yoluyla çekmesi, piyasadaki likiditeyi emeceğinden toplam talebi daraltır ve enflasyonist baskıları azaltır.

Cevap

Yanlış olan ifade, Keynesyen yaklaşıma göre spekülatif amaçlı atıl fonların borçlanılmasının piyasadaki likiditeyi emerek enflasyonist baskıları azaltacağını öne süren seçenektir.
Yanlış olan seçenek, Keynesyen modele göre spekülatif atıl fonların borçlanılmasının enflasyonu azaltacağını iddia eden seçenektir. Gerçekte, atıl durumdaki paranın devlet tarafından yüksek faizle borçlanılıp kamu harcaması olarak kullanılması, paranın dolaşım hızını artırarak ekonomideki toplam talebi genişletir ve enflasyonist baskıları daha da körükler.

Adım Adım Çözüm

1
Enflasyonist bir ortamda borçlanmanın kaynaklarını (Merkez Bankası vs. banka dışı kesim) ve bunların makroekonomik etkilerini değerlendirmek.
Merkez Bankası'ndan borçlanma emisyon (monetizasyon) yaratırken, banka dışı kesimden borçlanma mevcut paranın el değiştirmesi anlamına gelir.
Borçlanma stratejisinin farklı enflasyonist sonuçlar doğurduğunu tespit etmek için.
2
Klasik ve Yeni Klasik (Ricardo-Barro) teorilerin borçlanma yaklaşımlarını analiz etmek.
Klasikler tam dışlama (crowding-out) öngörürken, Yeni Klasikler borçlanmanın ertelenmiş vergi olarak algılanmasıyla tasarrufların artacağını ve faiz/talep üzerinde nötr kalınacağını savunur.
Soru yanlış olan ifadeyi sorduğu için teorik olarak doğru olan bu önermeleri eleyebilmek için.
3
Keynesyen yaklaşımda banka dışı kesimden borçlanmanın fon türüne (işlem vs. spekülatif) göre etkisini incelemek.
Spekülatif (atıl) fonların devlete borç verilip kamu harcamasına dönüşmesi, atıl parayı aktifleştirir ve paranın dolanım hızını artırarak toplam talebi genişletir.
Likidite emilimi argümanının atıl fonlar için enflasyonist bir tuzak olduğunu kanıtlayıp yanlış ifadeyi bulmak için.

Anahtar Kavram

Makroekonomik Teoriler Bağlamında Borçlanma Politikası ve Enflasyon
Soru 99Soru →

Maliye literatüründe ekonomik istikrarsızlıklarla mücadele amacıyla kullanılan politika araçları, sorunun teşhis edilmesinden ekonomideki nihai etkisinin görülmesine kadar geçen sürede çeşitli zaman gecikmelerine (time lags) maruz kalmaktadır. Bu gecikmeler; tanıma, karar, eylem (uygulama) ve etki (dış) gecikmeleri olarak sınıflandırılmaktadır. Buna göre, farklı maliye politikası araçlarının taşıdığı zaman gecikmeleri ve nitelikleri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi teorik olarak doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İradi kamu harcaması politikalarının yasal onay ve proje hazırlık süreçleri (iç gecikme) vergi değişikliklerine kıyasla genellikle daha uzun sürerken, harcamaların ekonomideki toplam talebi etkileme hızı (dış gecikme) vergilere göre daha yüksektir.

Cevap

İradi kamu harcamalarının yasal onay sürecinin (iç gecikme) vergi değişikliklerine göre daha uzun sürdüğünü, ancak harcamaların ekonomiyi etkileme süresinin (dış gecikme) vergilerden daha kısa olduğunu belirten ifadedir.
İradi maliye politikası araçlarından olan kamu harcamalarının planlanması, ihale edilmesi ve yürürlüğe girmesi prosedürel engeller nedeniyle uzun bir iç gecikmeye neden olur. Vergi oranlarının değiştirilmesi ise mecliste çok daha hızlı karara bağlanabilir. Ancak, dış (etki) gecikmesi ele alındığında durum tersine döner. Hükümet bir köprü inşa ettiğinde anında çimento alır ve işçi çalıştırır, bu da doğrudan toplam talebe etki eder (kısa dış gecikme). Oysa vergi indirimi yapıldığında, bireylerin elde ettikleri ilave harcanabilir geliri tüketim alışkanlıklarına yansıtmaları daha yavaş ve kademeli gerçekleşir (uzun dış gecikme). Doğru seçenek bu teorik asimetriyi kusursuz şekilde ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Zaman gecikmesi (time lags) türlerinin maliye politikası araçlarına uygulanışını analiz et
İç gecikmenin (tanıma, karar, eylem) politika oluşturma süresini, dış gecikmenin (etki) ise politikanın ekonomiye yansıma süresini ifade ettiği belirlenir.
Seçeneklerdeki araçlar ve gecikme türleri eşleştirmelerinin doğruluğunu test etmek için temel tanımlara ihtiyaç vardır.
2
Kamu harcamaları ile vergi değişikliklerinin iç gecikmelerini karşılaştır
Kamu harcamaları; proje, ihale ve meclis onayı gerektirdiği için vergi oranlarındaki salt yasal değişikliklere göre daha uzun bir karar ve uygulama gecikmesine (iç gecikmeye) sahiptir.
Hangi aracın yasalaşma ve hayata geçirilme sürecinin daha pratik olduğunu tespit etmek zorunludur.
3
Kamu harcamaları ile vergi değişikliklerinin dış gecikmelerini karşılaştır
Kamu harcamaları yapıldığı anda doğrudan talep yaratır (kısa dış gecikme). Vergi indirimlerinde ise hanehalkının tasarruf/tüketim kararlarını değiştirmesi zaman alır (uzun dış gecikme).
Politikaların reel ekonomi üzerindeki çarpan etkisinin hızını belirleyerek doğru yargıya ulaşmak.

Anahtar Kavram

İradi Maliye Politikasında Zaman Gecikmeleri (İç ve Dış Gecikme)
Soru 100Soru →

Bir makroekonomik analiz raporunda; fiyatlar genel düzeyinin sürekli yükseliş eğiliminde olduğu bir dönemde, hanehalkı harcanabilir gelirlerinin reel olarak daraldığı ve aynı zamanda kamu gelirlerinin GSYH içindeki payının yasama organının yeni bir kararı olmaksızın arttığı tespit edilmiştir. Söz konusu raporda bu durumun temel nedeni olarak, artan oranlı vergilendirme rejiminde dilim tutarlarının enflasyona endekslenmemesi ve böylece nominal matrah artışlarının mükellefleri otomatikman daha yüksek marjinal vergi oranlarına tabi kılması gösterilmiştir.

Bu raporda bulguları paylaşılan ve ekonomide kendiliğinden devreye girerek toplam talebi baskılayan makroekonomik olgu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mali sürüklenme

Cevap

Doğru cevap, vergi dilimlerinin güncellenmemesi sonucu nominal gelir artışlarının mükellefleri daha yüksek vergi dilimlerine ittiği durumu ifade eden mali sürüklenme seçeneğidir.
Vergi dilimlerinin enflasyona göre endekslenmemesi (sabit kalması) durumunda, enflasyon nedeniyle nominal gelirleri artan bireylerin otomatikman daha yüksek vergi dilimlerine girmesi ve bunun sonucunda reel gelirleri azalırken devlete ödedikleri verginin GSYH içindeki payının artmasına mali sürüklenme (fiscal drag) denir. Bu mekanizma, hükümetin herhangi bir yasal düzenleme (iradi karar) yapmasına gerek kalmadan, artan oranlı vergi sisteminin enflasyonist ortamda kendiliğinden daraltıcı bir etki yaratmasını ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki temel makroekonomik durumu tespit etme
Yasama kararı olmadan kamu gelirlerinin artması ve reel harcanabilir gelirin daralması
Metindeki ana problemi ve sınırlarını belirlemek için.
2
Durumun tetikleyici mekanizmasını analiz etme
Enflasyon ortamında nominal matrahların artmasına rağmen artan oranlı vergi dilimlerinin sabit kalması
Olguyu diğer otomatik istikrar sağlayıcılardan ve iradi politikalardan ayırmak için.
3
Kavramsal eşleştirme yapma
Mali sürüklenme (Fiscal drag)
Artan oranlı vergi sisteminde enflasyon kaynaklı nominal gelir artışının mükellefi üst dilime taşıyarak reel geliri düşürmesi literatürde mali sürüklenme olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Mali Sürüklenme ve Enflasyonist Etkileşim
ÖncekiSayfa 5 / 9Sonraki
Maliye Politikası Araçları Alıştırma Soruları — KPSS Maliye — Sayfa 5 | Examkin