Soru

Zorluk: ZorÖzel Tükenmeye Tabi Varlıklar ve Tükenme Payları

Safir Madencilik A.Ş., 2024 yılı başında 3.000.0003.000.000 TL maliyetle bir maden sahasının işletme ruhsatını alarak üretim hazırlıklarını tamamlamıştır. Maden sahasıyla ilgili veriler aşağıdaki gibidir:

Dönem / DurumBilgi
Başlangıç Tahmini Rezerv500.000500.000 ton
2024 Yılı Üretim Miktarı100.000100.000 ton
2025 Başı Revize Edilen Kalan Rezerv300.000300.000 ton
2025 Yılı Üretim Miktarı50.00050.000 ton

İşletme, tükenme paylarını üretim miktarı yöntemine göre hesaplamaktadır. Buna göre, 2025 yılı sonu bilançosunda "278 Birikmiş Tükenme Payları (-)" hesabının bakiyesi kaç TL olur?

  1. 1.000.0001.000.000Cevap
  2. B
    900.000900.000
  3. C
    1.200.0001.200.000
  4. D
    600.000600.000
  5. E
    400.000400.000

Cevap

2025 yılı sonu itibarıyla Birikmiş Tükenme Payları hesabının bakiyesi 1.000.0001.000.000 TL'dir.
Doğru cevap olan bir milyon TL tutarı, 2024 yılında gerçekleşen altı yüz bin TL'lik pay ile 2025 yılındaki rezerv değişikliği sonrası hesaplanan dört yüz bin TL'lik payın toplamıdır. Muhasebe prensiplerine göre, maden rezervi gibi tahminlerin değişmesi durumunda, varlığın kalan net değeri (maliyet eksi birikmiş tükenme payı) yeni kalan rezerve bölünerek yeni birim maliyet bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
2024 yılı birim tükenme payını hesapla.
3.000.000/500.000=63.000.000 / 500.000 = 6 TL/ton
Maliyetin toplam tahmini rezerve bölünmesiyle birim başına düşen pay bulunur.
2
2024 yılı tükenme payı tutarını hesapla.
100.000×6=600.000100.000 \times 6 = 600.000 TL
Yıllık üretim miktarı ile birim payın çarpılması gerekir.
3
2025 yılı başındaki net defter değerini hesapla.
3.000.000600.000=2.400.0003.000.000 - 600.000 = 2.400.000 TL
Tahmin değişikliklerinde, kalan net değer yeni tahmin edilen rezerve dağıtılır.
4
2025 yılı için yeni (revize) birim tükenme payını hesapla.
2.400.000/300.000=82.400.000 / 300.000 = 8 TL/ton
Yeni rezerve göre birim maliyet güncellenmelidir.
5
2025 yılı tükenme payı tutarını hesapla.
50.000×8=400.00050.000 \times 8 = 400.000 TL
Cari dönem üretimi ile yeni birim pay çarpılır.
6
Toplam birikmiş tükenme payını bul.
600.000+400.000=1.000.000600.000 + 400.000 = 1.000.000 TL
Hesabın bakiyesi, geçmiş yıllardan gelen payların toplamıdır.

Anahtar Kavram

Tükenme payı hesaplamalarında rezerv miktarının revize edilmesi durumunda, kalan net defter değeri yeni tahmini rezerve bölünerek cari ve gelecek dönemlerin payları hesaplanır (Muhasebe tahminlerindeki değişiklikler ileriye dönük uygulanır).

İpuçları

1
Tükenme payı hesaplarken rezerv miktarı değişirse, hesaplamayı kalan değer üzerinden güncellemeniz gerekir.
2
Önce 2024 sonundaki net değeri bulun (3.000.000600.0003.000.000 - 600.000). Sonra bu değeri 2025 başındaki yeni rezerve bölün.
3
2024 birim payı 66 TL/ton iken, 2025 yılı için bu oran 88 TL/ton'a yükselmektedir. Birikmiş tükenme payı her iki yılın toplamıdır.

Daha Fazla Pratik

Rezerv artışı durumunda birim tükenme payının nasıl azalacağını gösteren bir örnek çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Net Defter Değeri Yaklaşımı: 2025 sonu itibarıyla maden sahasının toplam 300.000300.000 tonluk revize rezervinin 50.00050.000 tonu tüketilmiştir. Yani toplam değerin 50/30050/300'ü yeni orana göre gitmiştir. Ancak en sağlam yol adım adım yıllara göre gitmektir.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla